"Đất nước thiên hùng ca" và hành trình đánh thức ký ức Việt

Điều thú vị ở “Đất nước thiên hùng ca” là xuyên suốt 75 phút, chương trình không cố gói trọn dòng chảy 4.000 năm lịch sử trong một câu chuyện. Thay vào đó, êkíp chọn chắt lọc những biểu tượng giàu sức gợi để đưa khán giả bước vào một không gian sân khấu được lấy cảm hứng từ lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Nghẹt thở với hành trình thị giác “bận rộn”

Đại cảnh đầu tiên thể hiện rất rõ ý đồ đó khi quái thú Ngư Tinh khổng lồ bất ngờ xuất hiện giữa trận đại hồng thủy, gần như "nuốt" trọn không gian sân khấu. Được tạo dựng bằng hiệu ứng visual hologram kết hợp sân khấu nước và ánh sáng, hình tượng quái thú gớm ghiếc hiện lên vừa dữ dội vừa ám ảnh, khiến cả khán phòng gần như nín thở. Sóng nước cuộn lên, khói phủ kín không gian, ánh sáng liên tục đổi sắc, đẩy cảm giác thật ảo hòa lẫn vào nhau. Trong khoảnh khắc ấy, Ngư Tinh không còn là một hiệu ứng sân khấu, mà hiện diện như một sinh thể vừa trồi lên từ đáy đại đương. Chỉ với đại cảnh mở màn ấy, vở diễn đã kéo khán giả bước vào thế giới huyền sử của mình.

Đúng lúc sự choáng ngợp vừa chạm tới đỉnh, sân khấu lại bất ngờ xoay màn. Hình ảnh Âu Cơ xuất hiện, bọc trăm trứng thiêng nảy nở, khai sinh dòng máu Lạc Việt rồi cuộc chia ly khi 50 người con theo cha xuống biển, 50 người con theo mẹ lên núi mở ra hành trình tìm về cội nguồn dân tộc. Những hình tượng vốn đã quen thuộc không được diễn giải dài dòng hay cố gắng tái hiện như một bài học lịch sử. Chúng chỉ xuất hiện vừa đủ để đánh thức ký ức, để người xem có cảm giác mình đang gặp lại những câu chuyện đã nằm sẵn trong tâm thức từ rất lâu. Chính sự tiết chế ấy khiến trường đoạn về nguồn cội không bị chìm giữa những hiệu ứng thị giác, mà trở thành điểm tựa cảm xúc cho toàn bộ phần sau của chương trình.

Đó cũng là cách “Đất nước thiên hùng ca” giữ nhịp cho nửa đầu show diễn. Mỗi đại cảnh chỉ lưu lại vừa đủ để tạo dư âm rồi nhanh chóng nhường chỗ cho một không gian mới. Khán giả vì thế không bị níu lại quá lâu ở một chi tiết. Vừa kịp lắng sau câu chuyện về cội nguồn, sân khấu đã chuyển sang trường đoạn tiếp theo, kéo theo những lớp diễn bất ngờ và nhịp cảm xúc mới. Chính cách chuyển cảnh liên tục ấy khiến người xem khó có thể rời mắt.

Cũng chính nhịp chuyển liên tục ấy khiến cảm giác nghẹt thở được đẩy lên rõ rệt hơn khi không gian biểu diễn bắt đầu mở rộng. Sân khấu không còn giới hạn trên mặt sàn mà vươn lên cả khoảng không phía trên khán phòng, kéo theo sự thay đổi trong cách người xem dõi theo câu chuyện. Những màn đu bay xuất hiện ngày một dày hơn, nhưng không mang cảm giác của những tiết mục kỹ thuật được đưa vào để tạo hiệu ứng mà hòa hẳn vào mạch diễn, trở thành một phần của câu chuyện đang được kể bằng ngôn ngữ sân khấu.

Khó rời mắt nhất là những trường đoạn các nghệ sĩ treo mình giữa khoảng không, liên tục thực hiện những màn giao đấu bằng kiếm ở độ cao nhiều mét. Không có nhiều thời gian để khán giả kịp trầm trồ trước một động tác đẹp, bởi ngay khi ánh mắt vừa dõi theo một đường kiếm lướt qua không trung, phía dưới sân khấu nước đã mở ra một lớp diễn khác. Những chuyển động diễn ra đồng thời ở nhiều tầng không gian khiến thị giác gần như luôn ở trong trạng thái bận rộn với thị giác, “đảo” liên tục, từ nhìn lên khoảng không, nhìn xuống mặt sân khấu, thậm chí nhìn cả…sau lưng.

Nếu trường đoạn Ngư Tinh là “cú đánh” phủ đầu về thị giác đưa khán giả bước vào thế giới huyền sử thì đại cảnh lấy cảm hứng từ hào khí trận Bạch Đằng lại bộc lộ rõ nét tham vọng dàn dựng của êkíp. Không lựa chọn tái hiện một trận thủy chiến theo diễn biến lịch sử, sân khấu gợi lên khí thế giữ nước bằng những lớp không gian chồng xếp liên tục, khiến người xem có cảm giác mình đang đứng giữa tâm điểm của trận chiến. Hình ảnh chiến thuyền khổng lồ xuất hiện giữa sân khấu nước, tạo nên một không gian đủ rộng để các diễn viên thực hiện những màn giao đấu nghẹt thở cả trên không lẫn dưới mặt sàn. Trên cao, các nghệ sĩ liên tục bay giữa khoảng không để thực hiện các pha hành động võ thuật mãn nhãn. Dưới sân khấu, giữa hiệu ứng mặt nước không ngừng chuyển động là những màn đối đầu trên thuyền dưới nước.

Điều đáng giá hơn cả là sân khấu không để khán giả đứng ngoài quan sát. Từ phía khán đài, những đạo cụ quy mô lớn bất ngờ lao vào không gian biểu diễn bằng hệ thống zipline, khiến ranh giới giữa sân khấu và nơi người xem ngồi gần như bị xóa nhòa. Cảm giác nghẹt thở vì thế không đến từ một tình huống đơn lẻ hay một đại cảnh được dàn dựng công phu, mà được tích lũy dồn dập qua từng lớp chuyển động.

Đại cảnh khép lại rất nhanh, nhưng cảm giác nghẹt thở thì không. Khi ánh đèn chuyển sang trường đoạn tiếp theo, nhiều người có lẽ vẫn còn mải tìm lại những gì vừa diễn ra trên sân khấu. Đó cũng là lúc có thể cảm nhận rõ nhất sức cuốn của tác phẩm khi không tập trung tạo ra những hình ảnh để người xem phải trầm trồ, mà ở khả năng giữ cảm xúc ở lại ngay cả khi chúng khép lại.

“Đất nước thiên hùng ca" không chỉ là một vở diễn, đó là một hành trình đầy tự hào về lịch sử 4.000 năm của dân tộc được tái hiện sống động bằng ngôn ngữ của thời đại. Chúng tôi mong muốn tạo ra một không gian thật sống động, hấp dẫn - nơi hồn cốt văn hóa và lịch sử cha ông được cảm nhận bằng nhiều giác quan, tạo ra những điểm chạm cảm xúc, kết nối thế hệ để từ đó khơi dậy và lan tỏa niềm tự hào dân tộc. Đồng thời, thông qua ngôn ngữ trình diễn hiện đại với tư duy quốc tế, show diễn sẽ góp phần quảng bá bản sắc Việt Nam một cách hiệu quả tới bạn bè thế giới”.

Bà Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Vận hành chuỗi VinPalace và nhà hát Vinpearl Theatre

Nghẹn thở với những khoảng lặng cảm xúc

Nếu nửa đầu của “Đất nước thiên hùng ca” chinh phục khán giả bằng nhịp diễn dồn dập và những đại cảnh liên tục mở rộng giới hạn của sân khấu, thì nửa sau lại lựa chọn cách chạm đến cảm xúc bằng những khoảng lặng. Không còn những cú chuyển cảnh dồn dập hay cảm giác bị cuốn đi bởi thị giác, chương trình bắt đầu chậm lại, để người xem có thời gian nhìn sâu hơn vào con người.

Một trong những khoảng lặng đẹp nhất đến từ trường đoạn lấy cảm hứng về buổi đầu dựng nước thời Hùng Vương. Giữa tiếng trống đồng ngân vang, những cư dân đầu tiên hiện lên trong nhịp sống lao động quen thuộc, thoăn thoắt cày cấy, dệt vải, đánh bắt, dựng xây cuộc sống. Những "dòng thác" thóc vàng đổ xuống từ trên cao, sân khấu nước liên tục chuyển động hay cơn mưa được tái hiện bằng hiệu ứng ánh sáng đều tạo nên một khung cảnh giàu sức gợi, nhưng không lấn át con người. Điều còn đọng lại là vẻ đẹp bình dị của sức lao động, của một cộng đồng đang từng ngày gây dựng cuộc sống trên mảnh đất mình sinh sống. Chính sự giản dị ấy lại trở thành một trong những điểm chạm cảm xúc đầu tiên.

Rồi khi sân khấu chuyển sang không gian lấy cảm hứng từ thời kỳ hưng thịnh của dân tộc. Giữa hào quang chốn cung đình và nhịp sống phồn vinh, điểm nhấn lại không nằm ở sự lộng lẫy, mà ở khoảnh khắc xúc động khi một vị vua rũ bỏ long bào để bước vào rừng trúc. Hình ảnh ấy được xử lý rất tiết chế. Không nhiều lời, không cố đẩy cảm xúc lên cao, nhưng vẫn đủ khiến cả khán phòng nghẹn ngào. Trong một chương trình liên tục mở rộng sân khấu bằng công nghệ, đây là số ít trường đoạn gần như không cần đến những đại cảnh để giữ chân người xem. Chỉ với lựa chọn rời ngai vàng để hướng đến lòng từ bi cũng đủ tạo nên điểm chạm sâu về cảm xúc. Đó không còn là câu chuyện lấy cảm hứng từ một nhân vật hay một giai đoạn lịch sử, mà là sự gợi mở về những giá trị đã góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa của dân tộc.

Nếu trường đoạn ấy mang đến sự lắng lại thì phần lấy cảm hứng từ những năm tháng chiến tranh gian khổ lại khiến cảm xúc được đẩy sang một sắc thái khác. Không tái hiện chiến tranh bằng những trận đánh kéo dài hay những lớp diễn nặng tính minh họa, điều được giữ lại là số phận con người. Một đêm yên bình bị xé toạc bởi bom đạn, một người mẹ lặng lẽ tiễn con lên đường ra trận, một tình yêu còn dang dở…và rất nhiều người đã ngã xuống khi chưa kịp đi hết những năm tháng tuổi trẻ. Những lát cắt ấy diễn ra nhanh, nhưng đủ để người xem cảm nhận chiến tranh không chỉ được viết bằng chiến thắng, mà còn bằng biết bao xương máu, mất mát mà của rất nhiều thế hệ cha anh.

Có lẽ chính vì không sa vào bi lụy nên những trường đoạn ấy càng dễ chạm đến cảm xúc. Vở diễn không cố buộc khán giả phải xúc động. Mọi chi tiết đều được giữ ở mức vừa đủ, để khoảng trống còn lại dành cho mỗi người tự lấp đầy bằng ký ức và cảm nhận của mình. Có những khoảnh khắc cả khán phòng gần như lặng im, không phải vì sân khấu ngừng chuyển động, mà bởi những gì đang diễn ra khiến người ta tự nhiên muốn giữ sự yên lặng ấy lâu thêm một chút.

Đặc biệt, đến trường đoạn cuối, cảm xúc lại dâng trào theo một cách khác. Không còn tiếng bom đạn, không còn những cuộc chia ly hay những đại cảnh chiến trận. Thay vào đó là nhịp sống của một Việt Nam hôm nay, nơi những giá trị văn hóa từ ba miền gặp nhau trong cùng một không gian sân khấu. Quan họ Kinh Bắc, cồng chiêng Tây Nguyên, hội Nghinh Ông phương Nam... không xuất hiện như một màn trình diễn văn hóa vùng miền, mà hòa vào nhau trong cùng một mạch kể về sự tiếp nối. Giữa không gian ấy, hình ảnh người lính già nâng niu ngôi sao kỷ vật, như gặp lại đồng đội trong ánh sáng của hiện tại, trở thành một trong những chi tiết đắt giá nhất của toàn bộ chương trình. Không cần nhiều lời, chỉ một ánh nhìn cũng đủ nối quá khứ với hiện tại.

Và rồi lá cờ Tổ quốc xuất hiện từ phía dưới, bao trùm toàn bộ khán phòng. Sau hành trình cảm xúc kéo dài hơn một giờ đồng hồ, hình ảnh ấy vẫn tạo nên sức nặng riêng. Lá cờ lúc này không còn là một đạo cụ sân khấu hay một điểm nhấn thị giác mà giống như câu trả lời cho toàn bộ hành trình mà chương trình vừa dẫn người xem đi qua, từ cội nguồn, dựng nước, giữ nước đến khát vọng của dâ tộc Việt Nam hôm nay. Khi quá khứ và hiện tại cùng hội tụ trong một khung hình, cảm giác còn đọng lại không phải là sự choáng ngợp của công nghệ hay quy mô dàn dựng, mà là niềm tự hào được khơi lên một cách rất tự nhiên.

Không có tác phẩm nào thực sự trọn vẹn và “Đất nước thiên hùng ca” cũng không phải ngoại lệ, nhưng không thể phủ nhận đây là một chương trình được đầu tư nghiêm túc và giàu khát vọng. Sự nghẹt thở của những đại cảnh rồi sẽ qua đi khi màn nhung khép lại, nhưng cảm giác nghẹn ngào xúc động hẳn sẽ còn theo khán giả cả sau khi ra về. Chỉ riêng làm được điều này, một tác phẩm nghệ thuật có thể được xem là hoàn thành sứ mệnh của mình, đó là để người xem mang theo câu chuyện ra khỏi nhà hát, muốn nhớ và muốn kể lại.