Từ EURO 2008 đến World Cup 2010, Paul dự đoán chính xác 11 trong số 13 trận đấu lớn, bao gồm cả chiến thắng của Tây Ban Nha trước Hà Lan trong trận chung kết tại Johannesburg. Chỉ trong vài tuần, chú bạch tuộc đến từ Oberhausen trở thành một hiện tượng toàn cầu, được nhắc đến nhiều không kém những ngôi sao trên sân cỏ. Hơn 1 thập kỷ sau, World Cup vẫn là sân khấu của những cuộc dự đoán. Chỉ có điều, những chiếc hộp thức ăn năm nào đã được thay thế bằng thuật toán, siêu máy tính và trí tuệ nhân tạo.
Khi những lời tiên tri được viết bằng dữ liệu
Nếu Paul từng khiến thế giới thích thú bằng bản năng khó lý giải thì World Cup 2026 đang chứng kiến một cuộc đua hoàn toàn khác. Các chuyên gia ngày nay sử dụng hàng chục nghìn dữ liệu trận đấu, mô hình xác suất, hệ thống xếp hạng ELO và các nền tảng AI tiên tiến để mô phỏng toàn bộ giải đấu trước khi trái bóng chính thức lăn trên đất Bắc Mỹ. Mỗi đường chuyền, mỗi bàn thắng, mỗi kết quả trong nhiều năm qua đều trở thành dữ liệu đầu vào cho các hệ thống dự báo. Những cỗ máy không biết mệt mỏi liên tục chạy hàng triệu kịch bản nhằm tìm ra đội tuyển có nhiều khả năng bước lên đỉnh thế giới nhất.
Thế nhưng, điều thú vị là dù công nghệ đã thay đổi chóng mặt, những cái tên xuất hiện ở nhóm dẫn đầu lại không quá khác biệt so với nhận định của giới chuyên môn. Trong phần lớn các mô hình dự báo, Tây Ban Nha, Pháp, Argentina, Brazil và Đức vẫn là những ứng viên sáng giá nhất cho chức vô địch World Cup 2026.
Cuộc chiến giữa các thuật toán
Điều khiến cuộc đua dự đoán năm nay trở nên hấp dẫn nằm ở chỗ ngay cả các hệ thống AI hàng đầu thế giới cũng chưa thể tìm được tiếng nói chung. Một nghiên cứu tổng hợp từ nhiều nền tảng trí tuệ nhân tạo cho thấy Tây Ban Nha và Argentina là 2 đội tuyển nhận được nhiều sự ủng hộ nhất. Các mô hình như Opus của Anthropic, GPT của OpenAI, Stepfun hay Nemotron của Nvidia đều nghiêng về khả năng Tây Ban Nha lên ngôi. Đội bóng đang sở hữu thế hệ cầu thủ trẻ xuất sắc cùng vị thế nhà vô địch châu Âu được xem là tập thể hoàn thiện nhất ở thời điểm hiện tại.
Ngược lại, một số hệ thống AI khác lại đặt niềm tin vào Argentina. Nhà đương kim vô địch thế giới vẫn được đánh giá rất cao nhờ tính ổn định, kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao cùng bộ khung đã được kiểm chứng qua nhiều giải đấu lớn. Ở Mỹ, Copilot từng được sử dụng để mô phỏng toàn bộ World Cup 2026 và đưa ra kịch bản Pháp đánh bại Brazil trong trận chung kết với tỷ số 3-2. Trong khi đó, nhà toán học người Đức Joachim Klement (người nổi tiếng vì từng dự đoán chính xác nhà vô địch của 3 kỳ World Cup liên tiếp) lại đưa ra lựa chọn táo bạo hơn nhiều. Theo ông, Hà Lan mới là đội tuyển có khả năng tạo nên bất ngờ lớn nhất tại Bắc Mỹ. Những kết quả trái ngược ấy cho thấy ngay cả trong thời đại dữ liệu lớn, World Cup vẫn là bài toán khiến các mô hình tính toán hàng đầu phải đau đầu.
Khi máy tính cũng không thể giải mã bóng đá
Một trong những nghiên cứu đáng chú ý nhất thuộc về Frank Andrade, chuyên gia dữ liệu nổi tiếng trong lĩnh vực AI. Ông đã cung cấp cho hệ thống gần 50.000 dữ liệu trận đấu quốc tế, ưu tiên các kết quả gần đây và kết hợp cùng hệ thống xếp hạng ELO để xây dựng mô hình dự đoán riêng. Kết quả cho thấy Tây Ban Nha là ứng viên số 1 với 27% khả năng vô địch. Argentina đứng thứ hai với 21%, trong khi Pháp và Anh được dự báo sẽ dừng bước ở bán kết. Tuy nhiên, khi các công ty tư vấn khác sử dụng những phương pháp mô phỏng khác nhau, kết quả lại thay đổi đáng kể.
Có mô hình dự đoán Pháp đăng quang. Có mô hình đưa Argentina vào chung kết. Thậm chí một số mô phỏng xác suất còn cho rằng Đức sẽ vượt qua Brazil để giành chức vô địch thế giới lần thứ năm trong lịch sử. Ngay cả Opta - đơn vị được xem là sở hữu một trong những siêu máy tính đáng tin cậy nhất bóng đá hiện đại - cũng chỉ trao cho đội tuyển được đánh giá cao nhất khoảng hơn 16% cơ hội vô địch. Con số ấy nói lên một sự thật rất thú vị: Dù công nghệ phát triển đến đâu, World Cup vẫn là giải đấu có mức độ bất định cực lớn.
Điều mà AI chưa thể thay thế
AI có thể tính toán hàng triệu kịch bản trong vài giây. Các siêu máy tính có thể phân tích hàng chục nghìn trận đấu và đưa ra những xác suất cực kỳ chi tiết. Những thuật toán hiện đại có thể nhìn thấy các quy luật mà mắt thường khó nhận ra. Nhưng không một cỗ máy nào có thể dự đoán chính xác khoảnh khắc thiên tài xuất hiện, một cú sút đổi hướng bất ngờ, một sai lầm định mệnh hay cảm xúc bùng nổ trong một đêm lịch sử. Bóng đá luôn có chỗ cho những điều không thể đo đếm bằng dữ liệu.
Và vì thế, từ thời bạch tuộc Paul cho tới kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo, bản chất của World Cup vẫn không hề thay đổi. Người hâm mộ có thể tham khảo những dự báo từ các thuật toán tối tân nhất, nhưng nhà vô địch cuối cùng sẽ không được quyết định trong phòng máy chủ hay giữa những dòng mã lệnh. Chiếc cúp vàng chỉ thuộc về đội bóng biết tận dụng cơ hội tốt nhất trong những khoảnh khắc quan trọng nhất trên sân cỏ. Và đó là điều khiến World Cup luôn hấp dẫn, bất ngờ và đáng chờ đợi hơn bất kỳ phép tính nào.
