Cơ duyên bắt đầu từ những nét vẽ
Năm 1978, chàng thanh niên Mai Thế Hưng bước vào trường Cảnh sát thuộc Sở Công an Hà Nội bằng bao hoài bão tuổi trẻ. Khi ấy, ông chưa từng nghĩ có ngày mình trở thành người làm báo. Điều khiến chàng học viên trẻ được chú ý không phải khả năng viết lách mà là năng khiếu hội họa. Ông thường được giao vẽ pa-nô, báo tường, khẩu hiệu, tham gia xây dựng phòng truyền thống và những công việc tuyên truyền của nhà trường. Chính đôi tay khéo léo ấy đã đưa ông về Đội Tuyên truyền thuộc Phòng Công tác chính trị của Công an Hà Nội - nơi có bản tin An ninh Thủ đô - tiền thân của Báo An ninh Thủ đô ngày nay.
Những năm đầu thập niên 1980, bản tin chỉ có 4 trang, in typo và phát hành nội bộ. Điều kiện thiếu thốn, nhân lực mỏng, mọi công đoạn đều thực hiện thủ công. Dù chưa từng học mỹ thuật chuyên nghiệp, Mai Thế Hưng vẫn được giao nhiệm vụ trình bày ma-két cho tờ báo. Tổng Biên tập chỉ dành cho ông đúng 1 tuần để vừa học, vừa làm. Không từ chối, ông chọn cách quan sát những người đi trước, tự mày mò từng kỹ thuật, sửa từng lỗi nhỏ. Mỗi số báo với ông là một lần học nghề. Nhưng công việc của ông khi ấy không chỉ dừng ở việc trình bày trang báo.
Muốn có ảnh in, ông phải mang phim sang Nhà in Báo Nhân Dân làm ảnh kẽm. Có khi 3 ngày, thậm chí cả tuần mới lấy được vì cả Hà Nội chỉ có một nơi làm ảnh đạt chất lượng. Mang ảnh về, ông lại cùng đồng nghiệp tự cưa gỗ, đóng đế để ghép với những “bát chữ” chì chuẩn bị đưa lên khuôn in. Đáng lẽ đó là phần việc của công nhân kỹ thuật. Nhưng để kịp kỳ báo, những người làm báo lại kiêm luôn cả vai trò của người thợ.
Từ đó, đi đâu thấy mảnh gỗ phù hợp, ông cũng nhặt mang về. Ông đề xuất mua cưa, búa, kìm, đinh, còn chiếc máy khoan thì mượn của một đồng chí trong đơn vị để tiết kiệm chi phí. Tiếng máy chữ trong tòa soạn nhiều khi hòa cùng tiếng cưa, tiếng khoan, tiếng búa của những “người thợ bất đắc dĩ”. Có lúc “bát chữ” bị đổ, cả trang báo phải xếp lại từ đầu. Có khi báo đang in phải dừng để nhường máy cho tài liệu đột xuất. Chỉ là bản tin 4 trang nhưng có lúc phải gần nửa tháng mới hoàn thành. Vậy mà mỗi lần nhìn đồng đội hồ hởi cầm tờ báo trên tay, ai cũng thấy những vất vả ấy thật đáng giá.
Mỗi bước ngoặt là một lần học lại từ đầu
Năm 1985, Báo An ninh Thủ đô chính thức phát hành công khai. Cùng với đó là sự chuyển đổi từ công nghệ in typo sang offset - một bước tiến lớn đối với báo chí thời kỳ ấy. Một lần nữa, Mai Thế Hưng lại bắt đầu học nghề. Ông tìm đến họa sĩ Lê Văn Hiệp của Báo Hà Nội Mới để học nghề. Người thầy tận tình hướng dẫn ông cách trình bày phù hợp với công nghệ in mới, chỉ cho ông nhiều kinh nghiệm quý trong chế bản, từ việc tận dụng giấy nến, viết tít bằng mực tàu đến cắt ghép bình trang nhằm tiết kiệm chi phí trong điều kiện vật tư còn vô cùng khan hiếm. Những sáng tạo ấy hôm nay nghe có vẻ rất bình thường, nhưng vào thời điểm đó lại là cả một quá trình tự học, tự tìm tòi và không ngừng thích nghi.
Khi tờ báo đầu tiên của mỗi kỳ in được đưa ra khỏi máy cũng là lúc trời gần sáng. Ngoài cổng nhà in, các đại lý phát hành đã đứng chờ sẵn để chuyển báo đi khắp Thủ đô. Sau này, khi kể lại giai thoại ấy qua trang báo, nhà báo Mai Thế Hưng từng viết, chỉ cần nhìn những xấp báo được đưa lên xe là mọi mệt mỏi sau một đêm thức trắng đều tan biến. Đó là “hạnh phúc giản dị” mà chỉ những người từng làm báo trong thời kỳ ấy mới cảm nhận hết.
Nhưng hành trình học hỏi của ông vẫn chưa dừng lại. Khi đã là một họa sĩ trình bày vững nghề, ông tiếp tục theo học Đại học Tổng hợp Hà Nội rồi chuyển sang làm phóng viên thể thao. Lại thêm một lần bắt đầu từ số không. Thời ấy, phóng viên vừa viết vừa tự chụp ảnh. Máy ảnh còn dùng phim nên mỗi lần bấm máy đều phải tính toán rất kỹ. Ông có mặt ở nhiều giải đấu trong nước và quốc tế với vô vàn những trận đấu hấp dẫn.
Tiger Cup 1998 là một dấu ấn khó quên. Trong cơn mưa lớn, thay vì chỉ hướng ống kính về những pha bóng, ông ghi lại hình ảnh một chiến sĩ cảnh sát đã ướt sũng nhưng vẫn đứng nghiêm dưới lá Quốc kỳ Việt Nam tung bay. Bức ảnh sau đó đoạt giải và được trưng bày triển lãm. Nhưng với ông, điều đáng nhớ nhất là đã kịp lưu giữ một khoảnh khắc đẹp của đất nước bằng chính góc nhìn của người làm báo.
Từ cây cọ vẽ khẩu hiệu đến bàn chế bản, từ chiếc máy ảnh trên sân cỏ đến cây bút của người phóng viên, ông chưa bao giờ chọn con đường dễ dàng. Mỗi lần nghề đặt ra một thử thách mới, ông lại lặng lẽ học, lặng lẽ làm và lặng lẽ vượt qua.
Điều ông để lại cho những thế hệ làm báo sau không chỉ là những trang báo hay những bức ảnh đẹp, mà còn là một thái độ sống với nghề: Không ngại bắt đầu, không ngại học hỏi và không bao giờ đầu hàng trước khó khăn.
Đó cũng là tinh thần đã giúp nhiều thế hệ cán bộ, phóng viên Báo An ninh Thủ đô bền bỉ đi qua 5 thập kỷ, để hôm nay tiếp tục viết nên những trang báo mới bằng tất cả lòng yêu nghề và trách nhiệm với bạn đọc.
