Thanh toán không dùng tiền mặt tăng mạnh
Năm 2026 là năm thứ năm liên tiếp NHNN tổ chức chuỗi sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026, đồng thời là năm tổng kết 5 năm triển khai Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Phát biểu tại sự kiện, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, chủ đề năm nay là “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” đã thể hiện đúng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo không phải là mục tiêu tự thân, mà phải trở thành nguồn lực và công cụ để nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sản phẩm, quản trị rủi ro, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Theo Thống đốc, trong 5 năm qua, chuyển đổi số ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực. Thể chế cho hoạt động ngân hàng trên môi trường số từng bước được hoàn thiện; hạ tầng thanh toán và hạ tầng số tiếp tục được đầu tư, nâng cấp; kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia được mở rộng; dịch vụ ngân hàng số phát triển nhanh và ngày càng đi sâu vào đời sống.
Đến nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 đã vượt 28 lần GDP; số lượng và giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trong 5 năm qua tăng bình quân khoảng 59% và 24,36% mỗi năm, riêng giao dịch tài chính qua mã QR tăng bình quân trên 100% mỗi năm.
Việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử và tăng cường các giải pháp xác thực, cảnh báo, phòng chống gian lận đã tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng.
Theo Thống đốc, có được kết quả nêu trên không chỉ là sự nỗ lực của các đơn vị trong toàn ngành Ngân hàng mà còn có sự đồng hành, phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và sự hưởng ứng của người dân.
Các biện pháp xác thực giúp làm giảm 62% tội phạm lừa đảo
Chia sẻ tại sự kiện, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an đánh giá, thời gian qua, ngành Ngân hàng đã chủ động ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu dân cư và đưa các phương thức định danh, xác thực mới vào hoạt động ngân hàng.
Theo ông, nếu việc đưa dữ liệu dân cư và định danh điện tử vào hoạt động ngân hàng là bước đi ban đầu, thì làm sạch, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu là bước tiến quan trọng tiếp theo. Sự phối hợp giữa ngành Ngân hàng, Bộ Công an và các doanh nghiệp viễn thông đã giúp dữ liệu ngân hàng được đối soát với dữ liệu thuê bao di động, nâng cao khả năng xác minh khách hàng và bảo đảm an toàn giao dịch.
Thiếu tướng Vũ Văn Tấn cho biết, việc tăng cường các biện pháp xác thực đã mang lại hiệu quả rõ nét trong phòng, chống tội phạm, góp phần giảm 62% tình hình tội phạm lừa đảo. Kết quả này cho thấy chuyển đổi số không chỉ nâng cao sự thuận tiện của dịch vụ mà còn tạo thêm lớp bảo vệ cho khách hàng, hạn chế các hành vi lừa đảo.
Tuy nhiên, khi các giải pháp công nghệ ngày càng được củng cố, một thách thức khác nổi lên là tình trạng người dân tự bán hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân. Vì vậy, bên cạnh tiếp tục hoàn thiện công nghệ, Thiếu tướng Vũ Văn Tấn cho rằng ngành Ngân hàng cần đẩy mạnh trang bị kỹ năng số, giúp người dân nâng cao ý thức và khả năng bảo vệ dữ liệu của chính mình.
Cũng theo đại diện Bộ Công an, chuyển đổi số cũng đang làm thay đổi đáng kể vị trí và vai trò của ngân hàng đối với khách hàng và nền kinh tế. Từ vị trí chủ yếu cung cấp vốn, ngân hàng đã chuyển sang chủ động đồng hành, chăm sóc khách hàng và hiện ngày càng trở thành mắt xích kết nối trong hệ sinh thái tài chính số. Thông qua dữ liệu và các dịch vụ số, ngân hàng không chỉ hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn mà còn tạo thêm điều kiện để phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Sự chuyển dịch này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của dữ liệu. Khi được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, dữ liệu không chỉ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng dịch vụ, quản trị rủi ro mà còn mở rộng khả năng kết nối tài chính với các lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Thời gian qua, NHNN đã triển khai hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO), qua đó góp phần tích cực trong công tác phòng, ngừa rủi ro gian lận, lừa đảo trong hoạt động thanh toán trên kênh số.
Từ thời điểm triển khai tính đến hết ngày 06/8/2026, hệ thống SIMO đã cảnh báo cho hơn 4,9 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,6 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 5,5 nghìn tỷ đồng
