Diễn ra trực tuyến từ ngày 15-9 đến 31-10 trên website www.bansac.vn chương trình do Tổng Công ty Truyền thông Đa phương tiện (VTC) chủ trì, phối hợp với Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Vượt lên trên khuôn khổ của một hoạt động tuyên truyền, “Bản sắc” hướng tới tạo dựng một không gian để công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, trực tiếp tham gia kể những câu chuyện về văn hóa Việt bằng ngôn ngữ của thời đại số.
Truyền thống kết hợp cùng công nghệ
Điểm đáng chú ý của Bản Sắc là chương trình không tiếp cận văn hóa theo cách một chiều. Thay vì chỉ cung cấp kiến thức, hình ảnh hay thông tin về lịch sử, di sản, nghệ thuật, du lịch và con người Việt Nam… chương trình khuyến khích người tham gia trở thành chủ thể sáng tạo. Trên nền tảng www.bansac.vn, những chất liệu quen thuộc của văn hóa Việt như: Di sản, lễ hội, ẩm thực, trang phục truyền thống hay những câu chuyện đời thường... có thể được chuyển hóa thành các sản phẩm sáng tạo bằng hình ảnh, âm thanh và công nghệ số. Người tham gia được khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đồ họa, hiệu ứng và các công cụ kỹ thuật số để tạo nên những cách kể mới mẻ, hiện đại.
"Bản sắc" vì thế không đơn thuần là một cuộc thi trực tuyến. Đó còn là một thử nghiệm về cách đưa văn hóa vào môi trường số, để mỗi người có thể tìm thấy một điểm kết nối riêng với lịch sử, quê hương và những giá trị làm nên bản sắc dân tộc.
AI hỗ trợ, con người kể chuyện
Một trong những điểm mới của chương trình là việc ứng dụng AI trong quá trình sáng tạo. Tuy nhiên, AI không được đặt ở vị trí thay thế người sáng tạo. Tại cuộc thi video “Kết nối Bản sắc”, người tham gia thực hiện các video ngắn về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, di sản, du lịch và con người Việt Nam. Công nghệ có thể được sử dụng để dựng hình, tạo hiệu ứng, đồ họa, minh họa, âm thanh..., nhưng câu chuyện, góc nhìn và cảm xúc vẫn phải xuất phát từ người tham gia.
Theo định hướng của Ban Tổ chức, thí sinh được khuyến khích trực tiếp xuất hiện trong sản phẩm, kể về những trải nghiệm gắn với gia đình, quê hương, cộng đồng; qua đó tạo nên sự kết nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Đây là điểm quan trọng, bởi nếu lạm dụng công nghệ, sản phẩm văn hóa rất dễ trở nên đẹp về hình thức nhưng thiếu chiều sâu cảm xúc. Một video được tạo hoàn toàn bằng máy móc có thể gây ấn tượng về kỹ thuật, nhưng khó thay thế được câu chuyện thật, ký ức thật và tình cảm thật của con người đối với quê hương, đất nước.
Cuộc thi đặt ra một nguyên tắc rõ ràng: AI là công cụ hỗ trợ thể hiện ý tưởng, chứ không thay thế chủ thể sáng tạo. Những sản phẩm sử dụng AI để tạo toàn bộ nội dung, từ kịch bản đến giọng nói, sẽ bị coi là vi phạm thể lệ. Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm đối với người sáng tạo trong môi trường số. Công nghệ càng mạnh thì trách nhiệm kiểm chứng thông tin, bảo đảm tính chính xác, trung thực và tuân thủ pháp luật càng phải được coi trọng.
Nếu “Kết nối Bản sắc” khuyến khích người tham gia kể câu chuyện văn hóa thì cuộc thi “Hiểu biết Bản sắc” lại tạo cơ hội để công chúng tìm hiểu văn hóa thông qua hình thức trắc nghiệm trực tuyến.
Nội dung câu hỏi xoay quanh Nghị quyết số 80-NQ/TW, Nghị quyết số 28/2026/QH16 cùng kiến thức về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, di sản, du lịch và con người Việt Nam. Ngân hàng câu hỏi dự kiến có từ 700 đến 1.000 câu. AI được sử dụng ở một số khâu để hỗ trợ gợi mở, sàng lọc và tối ưu hóa nội dung. Tuy nhiên, công nghệ chỉ đóng vai trò bổ trợ; toàn bộ câu hỏi vẫn phải trải qua quy trình thẩm định chuyên môn.
Phó Chánh Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Hữu Ngọc cho biết, độ chính xác của ngân hàng câu hỏi được bảo đảm thông qua Hội đồng thẩm định gồm 10 chuyên gia trong lĩnh vực báo chí, quản lý văn hóa và xây dựng đề thi trắc nghiệm. Các chuyên gia trực tiếp đánh giá, duyệt từng câu hỏi trước khi dữ liệu được tích hợp vào hệ thống. Sau đó, phần mềm sẽ trộn câu hỏi ngẫu nhiên, phân bổ các mức độ khó theo tiến trình bài thi. Người chơi có thể luyện tập không giới hạn, trong khi mỗi ngày có một lượt thi chính thức để xét giải tuần và giải chung cuộc. Kết quả chung cuộc được tính theo thành tích cao nhất, kết hợp với thời gian làm bài được ghi nhận đến 1/1000 giây và tiêu chí chuyên cần. Cách thiết kế này vừa tạo tính tương tác, vừa góp phần hạn chế sự trùng lặp và giảm yếu tố cảm tính trong quá trình tổ chức.
Ban Tổ chức cũng hướng tới sự tham gia của các KOL và nhà sáng tạo nội dung có ảnh hưởng tích cực trên môi trường số. Đây được xem là lực lượng có khả năng mở rộng phạm vi tiếp cận chương trình, đặc biệt với nhóm công chúng trẻ, đồng thời tạo thêm nhiều cách kể về lịch sử và văn hóa Việt Nam.
Tổng giá trị giải thưởng của chương trình lên tới 100 triệu đồng, chưa bao gồm quà tặng và hiện vật. Giải Nhất ở mỗi phần thi trị giá 10 triệu đồng; riêng cuộc thi trắc nghiệm có thêm quà tặng ngẫu nhiên hằng ngày và giải thưởng theo tuần.
Chương trình “Bản sắc” được tổ chức trong bối cảnh cách công chúng tiếp cận văn hóa đang thay đổi nhanh chóng. Không gian mạng ngày càng trở thành nơi con người tìm kiếm thông tin, giải trí, học tập và chia sẻ những trải nghiệm cá nhân. Trong môi trường ấy, việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa không thể chỉ dừng ở việc lưu giữ. Một giá trị văn hóa muốn có sức sống lâu dài phải tiếp tục được khám phá, diễn giải và trao truyền bằng những hình thức phù hợp với từng thế hệ. Đặc biệt với thế hệ trẻ, khoảng cách giữa “văn hóa truyền thống” và “đời sống hiện đại” sẽ được rút ngắn nếu họ được trực tiếp tham gia vào quá trình kể chuyện văn hóa.
Chương trình diễn ra từ ngày 15-9 đến 31-10-2026 tại www.bansac.vn; lễ công bố kết quả và trao giải dự kiến được tổ chức trong tháng 11-2026.
