Hà Nội: Nhiều "điểm nóng" úng ngập đã được cải thiện rõ rệt

TP không còn xuất hiện các điểm ngập kéo dài

Thông tin về tình hình úng ngập trên địa bàn TP, ông Trương Hải Long, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho hay, những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan, mưa lớn xảy ra với tần suất ngày càng cao, gây áp lực lớn đối với hệ thống thoát nước của Thủ đô.

Năm 2025, do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 10 và số 11, nhiều khu vực ghi nhận lượng mưa lên tới 500-600mm, vượt gần 200% năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước. Toàn thành phố xuất hiện 220 điểm úng ngập cục bộ, ảnh hưởng lớn đến giao thông, sinh hoạt và đời sống người dân.

Trước thực trạng đó, Thành ủy, HĐND và UBND thành phố đã xác định úng ngập là một trong 5 "điểm nghẽn" cần tập trung giải quyết với quyết tâm chính trị cao. Thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trước mắt tập trung thực hiện 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án hệ thống thoát nước và 5 dự án hồ điều hòa, với mục tiêu đưa vào vận hành trước mùa mưa năm 2026.

Các dự án được kỳ vọng từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch, tăng cường kết nối các công trình hiện có, nâng cao năng lực tiêu thoát nước, góp phần giảm số điểm, diện tích, độ sâu và thời gian ngập so với các trận mưa có cường độ tương đương trước đây.

Đến nay, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I đã cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành, gồm 5 hồ điều hòa: Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương và 5 dự án gồm: Cải tạo hệ thống thoát nước tại hạ lưu sông Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương kết nối sông Tô Lịch; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước khu vực Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn, Ressco Ecohome, Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm điều tiết mực nước khu vực sông Tô Lịch.

Sau hơn 4 tháng, các dự án đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Qua những trận mưa lớn vừa qua, nhiều khu vực từng là "điểm nóng" úng ngập đã được cải thiện đáng kể. Một số vị trí chỉ còn ngập nhẹ và nước rút sau khoảng 30 phút khi mưa kết thúc; thành phố không còn xuất hiện các điểm ngập kéo dài gây ảnh hưởng lớn đến giao thông như trước đây.

Từng bước áp dụng mô hình "thành phố bọt biển"

Dù vậy, ông Long cũng thừa nhận, do lịch sử để lại, hệ thống thoát nước trên địa bàn TP tốt nhưng do cao độ hoạt động bị trũng cục bộ, nước không chảy được về hệ thống thoát nên vẫn xảy ra điểm đọng nước. Sở Xây dựng đã đã khảo sát từng điểm và lên kế hoạch cải thiện dần.

Sở Xây dựng tính toán, với 5 dự án chống ngập khẩn cấp đã tăng cường cho hệ thống thoát nước thành phố thêm 33m3/s, nâng công suất thoát nước trên địa bàn lên hơn 23% so với quy hoạch.

Còn với 5 hồ điều hòa đã đào được 9 ha, trong khi theo quy hoạch TP có 5.400 ha hồ. Như vậy, đến nay thành phố đã có 1.100 ha hồ.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng cũng thẳng thắn, với những cơn mưa cực đoan, dồn dập đến 500-600mm trong vài ngày thì khó có hệ thống nào thoát kịp, chắc chắn sẽ ngập.

"Thiết kế thoát nước của chúng ta theo công suất và quy hoạch đối với những trận mưa tương đối lớn, còn mưa cực đoan, dồn dập trong thời gian ngắn thì không thành phố nào trên thế giới thiết kế đáp ứng được. Nếu muốn đáp ứng thì chúng ta phải đào gấp đôi diện tích hồ, mở rộng gấp đôi hệ thống thoát nước", ông Long cho hay.

Trong thời gian tới, thành phố sẽ tập trung bảo dưỡng các trạm bơm, nạo vét, duy tu hệ thống cống, kênh, mương, sông và hồ điều hòa; duy trì 100% lực lượng ứng trực tại các điểm ngập trọng yếu; thường xuyên cập nhật kịch bản vận hành hạ mực nước trước, trong và sau mưa để nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước.

Ngoài ra, TP tổ chức phân luồng, bảo đảm giao thông ứng với các kịch bản mưa, bão gây ngập trên địa bàn thành phố Hà Nội gồm 4 phương án ứng với các vị trí ngập (dưới 10cm; từ 10-20cm; từ 20-30cm; trên 30cm) tại 141 điểm úng ngập xuất hiện trước đây; tổ chức diễn tập ứng với phương án đề ra.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, Hà Nội xác định xử lý úng ngập là nhiệm vụ lâu dài, gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Thành phố sẽ triển khai Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026-2030; xây dựng quy hoạch cao độ nền và hệ thống thoát nước; nghiên cứu phương án phòng, chống thiên tai thích ứng với biến đổi khí hậu; ứng dụng công nghệ điều hành thoát nước thông minh và kiểm soát chặt quy hoạch hồ điều hòa, hệ thống thoát nước trong các dự án phát triển đô thị.

Đặc biệt, Hà Nội sẽ từng bước áp dụng mô hình "thành phố bọt biển", không chỉ tiêu thoát nước mưa mà còn tăng khả năng giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nước mưa trong các dự án phát triển mới.