Dự án có chiều dài khoảng 349km, đi qua 7 địa phương
Trong phiên họp Quốc hội sáng nay, 6/8, trình bày Tờ trình chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sớm đầu tư dự án là cấp thiết. Dự án có chiều dài đầu tư khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương. Tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 - 120km/h; đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 - 80km/h. Phương án tuyến lựa chọn đã được 7/7 địa phương liên quan có ý kiến thống nhất bằng văn bản.
Phạm vi thực hiện giải phóng mặt bằng trên toàn bộ quy mô mặt cắt ngang Vành đai 5. Để góp phần giảm chi phí logistics, thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, Chính phủ đề xuất trước mắt đầu tư dự án theo hình thức đầu tư công, triển khai thu phí sau khi hoàn thành tương tự dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông; quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tiếp tục nghiên cứu khả năng đầu tư theo phương thức PPP.
Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 288.268 tỷ đồng, bao gồm phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách trung ương; phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, thực hiện bằng vốn ngân sách địa phương. Chính phủ dự kiến bố trí cho dự án từ 2026 - 2030 khoảng 59.700 tỷ đồng.
Về dự kiến tiến độ thực hiện dự án, dự án được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, thực hiện dự án năm 2027, cơ bản hoàn thành công trình năm 2030. Các đoạn còn lại trong giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục huy động các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.
Đặc biệt, Chính phủ đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt đối với dự án này, bao gồm:
8 chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án liên quan gồm: thẩm quyền quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư; thẩm định khả năng cân đối vốn cho Dự án; công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư…; 2 chính sách mới gồm công tác bồi thường, hỗ trợ đối với doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất; thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư.
Cần có giải pháp ngăn ngừa đầu cơ đất đai
Thẩm tra chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính (KTTC) cho rằng, dự án đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia theo quy định của Điều 8 Luật Đầu tư công. Hồ sơ Dự án cơ bản đáp ứng quy định của pháp luật, song đề nghị tiếp tục rà soát, thống nhất số liệu giữa các tài liệu; làm rõ phạm vi thu hồi đất, số hộ bị ảnh hưởng, tái định cư, đối tượng yếu thế để bảo đảm tính đầy đủ và chính xác của hồ sơ.
Về phạm vi, quy mô, hình thức đầu tư và tổ chức thực hiện, Uỷ ban KTTC đề nghị làm rõ hơn cơ chế điều phối thống nhất, trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương; bảo đảm đồng bộ về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ, chất lượng công trình và giải ngân vốn.
Về tổng mức đầu tư, nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, Uỷ ban đề nghị tiếp tục cập nhật suất vốn đầu tư, đơn giá, chi phí dự phòng và các yếu tố biến động giá nhằm bảo đảm sát thực tế, hạn chế điều chỉnh trong quá trình thực hiện.
Uỷ ban cũng đề nghị Chính phủ bổ sung, làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối và bố trí vốn của ngân sách trung ương, ngân sách địa phương; đề nghị bổ sung văn bản cam kết của đủ 7 địa phương có Dự án đi qua về khả năng, tiến độ bố trí vốn ngân sách địa phương cho phần đường song hành và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư…. Chính phủ chịu trách nhiệm về việc xác định tổng mức đầu tư và xác định nguồn vốn thực hiện Dự án bảo đảm đủ cơ sở trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Dự án.
Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Uỷ ban KTTC đề nghị rà soát đầy đủ số liệu về đất đai, dân cư bị ảnh hưởng; chuẩn bị đầy đủ quỹ đất tái định cư; đồng thời có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, ổn định sinh kế.
Về khai thác quỹ đất, hiệu quả đầu tư và cơ chế, chính sách đặc thù, đề nghị làm rõ cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ đất, phương pháp xác định nguồn thu, nguyên tắc phân chia giữa ngân sách trung ương và địa phương, cũng như cơ chế hoàn trả cho Dự án; đồng thời có giải pháp ngăn ngừa đầu cơ đất đai.
Đối với các cơ chế, chính sách đặc thù, đề nghị chỉ áp dụng đối với những nội dung thực sự cần thiết, có căn cứ pháp lý và thực tiễn rõ ràng…
