Hệ lụy khó lường
Qua 5 ngày triển khai tuyên truyền, ghi hình, theo dõi và xử lý hành vi không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn trên một số tuyến cao tốc, Cục CSGT ghi nhận đa số người điều khiển phương tiện đã bước đầu nâng cao ý thức, chủ động duy trì khoảng cách với xe chạy liền trước. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận lái xe, nhất là người điều khiển phương tiện kinh doanh vận tải, cố tình bám sát xe phía trước, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra va chạm, tai nạn liên hoàn.
Thực tế những ngày qua một lần nữa cho thấy, việc giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc không phải là yêu cầu mang tính hình thức mà là điều kiện quan trọng để phòng ngừa tai nạn.
Chỉ trong hai ngày 28 và 29-8, trên các tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai và Phan Thiết - Dầu Giây đã xảy ra hai vụ tai nạn liên hoàn liên quan đến 12 ô tô, làm 11 phương tiện hư hỏng, gây ùn ứ giao thông.
Dù không có thiệt hại về người, song, đó là lời cảnh báo rõ ràng đối với mỗi người điều khiển phương tiện: trên cao tốc, chỉ một tình huống phanh gấp hoặc giảm tốc đột ngột của xe phía trước cũng có thể kéo theo hàng loạt phương tiện phía sau nếu các xe chạy quá sát nhau.
Ở tốc độ cao, khoảng cách an toàn chính là “khoảng thời gian” để người lái quan sát, nhận biết nguy hiểm, phản ứng và đưa ra quyết định xử lý. Khi khoảng cách bị thu hẹp, thời gian xử lý tình huống cũng bị rút ngắn, trong khi quãng đường phanh của phương tiện lại tăng lên. Khi đó, một va chạm ban đầu rất dễ trở thành tai nạn liên hoàn, gây thiệt hại về người, tài sản và làm đình trệ giao thông trên tuyến.
Xuất phát từ yêu cầu phòng ngừa tai nạn giao thông, Cục CSGT xác định việc kiểm tra, xử lý hành vi không giữ khoảng cách an toàn không nhằm mục tiêu xử phạt thật nhiều mà quan trọng nhất là tạo chuyển biến về nhận thức, hình thành thói quen chấp hành pháp luật cho người lái xe.
Trong những ngày qua, lực lượng CSGT đã bố trí cán bộ theo dõi, ghi nhận toàn bộ hình ảnh phương tiện có dấu hiệu không giữ khoảng cách an toàn tại những đoạn tuyến đã được bố trí đầy đủ biển báo, vạch kẻ đường theo quy định. Trên cơ sở hình ảnh thu thập được, lực lượng chức năng phân loại, xác định hành vi vi phạm và tập trung xử lý đối với những trường hợp cố tình vi phạm.
Cách làm này nhằm bảo đảm việc xử lý được thực hiện đúng hành vi, đúng quy định, đúng điều kiện của tuyến đường, đồng thời tránh tình trạng người điều khiển phương tiện gặp tình huống bất ngờ, buộc phải phanh hoặc giảm tốc độ mà bị xử lý oan. Trường hợp phương tiện gặp sự cố hoặc tình huống khách quan buộc phải phanh gấp không mặc nhiên bị xác định là vi phạm.
Cục CSGT cũng sử dụng các hình ảnh ghi nhận được để phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục chung và giáo dục cá biệt; qua đó giúp người lái xe nhận diện rõ những hành vi nguy hiểm, hiểu được hậu quả có thể xảy ra và từng bước hình thành phản xạ tự giác: đã lên cao tốc là phải chủ động giữ khoảng cách an toàn.
Đây cũng được xác định là một yêu cầu mang tính lâu dài. Giữ khoảng cách an toàn cần trở thành thói quen giống như việc thắt dây đai an toàn - không phải chỉ thực hiện khi nhìn thấy lực lượng CSGT, mà phải trở thành phản xạ của mỗi lái xe trong suốt hành trình.
Không để việc giữ khoảng cách trở thành “đối phó”
Theo quy định hiện hành, trong điều kiện đường khô ráo, thời tiết bình thường, mặt đường không trơn trượt, địa hình bằng phẳng, đường thẳng và tầm nhìn bảo đảm, khoảng cách an toàn được xác định tương ứng với tốc độ của phương tiện.
Cụ thể, ở tốc độ 60 km/h, khoảng cách tối thiểu là 35m; trên 60 đến 80 km/h là 55m; trên 80 đến 100 km/h là 70m; trên 100 đến 120 km/h là 100m. Khi thời tiết xấu, đường trơn trượt, có sương mù, địa hình quanh co, đèo dốc hoặc tầm nhìn hạn chế, người điều khiển phương tiện phải chủ động tăng khoảng cách an toàn.
Đặc biệt, tại những vị trí đã được bố trí biển báo “Cự ly tối thiểu giữa hai xe” và vạch kẻ đường để người lái xe căn khoảng cách, việc cố tình bám sát xe phía trước là hành vi không thể xem nhẹ.
Từ ngày 27-8, Cục CSGT đã tổ chức xử phạt hành vi không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Cao Bồ - Mai Sơn - Quốc lộ 45 - Nghi Sơn.
Theo quy định, trường hợp không giữ khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước khi chưa xảy ra tai nạn có thể bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe; nếu hành vi vi phạm gây tai nạn giao thông, mức phạt tăng lên từ 20 đến 22 triệu đồng và bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
Cục CSGT khẳng định quan điểm xuyên suốt là tuyên truyền, giáo dục để phòng ngừa là chính, nhưng đối với những trường hợp đã được nhắc nhở, giáo dục, đã nắm rõ quy định mà vẫn cố tình vi phạm thì sẽ kiên quyết xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tăng cường ghi hình, giám sát trên các tuyến cao tốc; tập trung vào những hành vi có tính chất cố ý như bám sát đuôi xe phía trước, duy trì khoảng cách không bảo đảm trong thời gian dài, đặc biệt đối với các phương tiện kinh doanh vận tải thường xuyên lưu thông trên tuyến.
Việc xử lý sẽ không dừng ở việc phát hiện một thời điểm vi phạm mà hướng tới việc nhận diện những trường hợp biết quy định nhưng vẫn cố tình không chấp hành, qua đó nâng cao tính răn đe và phòng ngừa.
Cùng với xử lý vi phạm, Cục CSGT tiếp tục phối hợp với các đơn vị quản lý đường cao tốc rà soát, bảo đảm hệ thống biển báo, vạch kẻ đường về khoảng cách được bố trí đầy đủ, rõ ràng, tạo điều kiện để người điều khiển phương tiện nhận biết và chấp hành.
Mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm bao nhiêu trường hợp bị xử phạt, mà là có ít hơn bao nhiêu vụ tai nạn xảy ra trên cao tốc. Mỗi lái xe chủ động giữ khoảng cách thêm một chút là thêm một khoảng thời gian để xử lý tình huống; mỗi phương tiện không bám sát xe phía trước là góp phần cắt đứt nguy cơ hình thành một vụ tai nạn liên hoàn.
Cục khuyến cáo người điều khiển phương tiện khi lưu thông trên cao tốc phải tuân thủ quy định về tốc độ, khoảng cách an toàn; chủ động tăng khoảng cách khi trời mưa, đường trơn, sương mù, ban đêm hoặc khi mật độ phương tiện cao; tuyệt đối không bám đuôi, không chạy sát xe phía trước và phải quan sát từ xa để kịp thời giảm tốc khi dòng phương tiện phía trước có dấu hiệu di chuyển chậm.
Giữ khoảng cách an toàn không phải để làm khó người lái xe. Đó là để bảo vệ chính người lái xe, hành khách, phương tiện và những người đang cùng tham gia giao thông trên tuyến.
