Bài học trực quan từ phiên tòa giả định về xâm hại trẻ em và cưỡng đoạt tài sản

Hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống lực lượng Công an nhân dân (19/8/1945 - 19/8/2026), Chi đoàn Công an phường Lĩnh Nam (Hà Nội) đã tham gia tổ chức hội nghị tuyên truyền pháp luật về phòng, chống bạo lực giới, bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ và trẻ em. Điểm khác biệt so với những buổi phổ biến pháp luật thông thường: toàn bộ nội dung được chuyển tải qua một phiên tòa giả định.

Kịch bản phiên tòa dựng lại một tình huống có thật trong đời sống - vụ án liên quan đến hành vi xâm hại trẻ em và cưỡng đoạt tài sản. Trên "bục xử án" có đầy đủ các vai: Hội đồng xét xử, đại diện Viện kiểm sát, trợ giúp viên pháp lý, bị cáo, bị hại và những người có quyền, nghĩa vụ liên quan. Người dự không còn là khán giả nghe phổ biến pháp luật một chiều, mà theo dõi từng diễn biến xét hỏi, tranh tụng, cho đến khi bản án được tuyên.

Chính cách "nhìn thấy" hậu quả - thay vì chỉ nghe đọc điều luật - giúp người tham dự hình dung rõ hơn các dạng bạo lực: thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế, cùng những hành vi xâm hại quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em. Phiên tòa cũng cho thấy rõ trách nhiệm của người vi phạm, và trách nhiệm của gia đình, cộng đồng trong việc phát hiện, ngăn ngừa, tố giác, hỗ trợ nạn nhân.

Sau phần diễn án, hội nghị dành thời gian giải đáp những băn khoăn được nhiều người tham dự quan tâm. Một nội dung được nhắc tới là quy định tại Điều 16 Luật An ninh mạng: trẻ em sử dụng dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đăng ký tài khoản bằng thông tin của mình, đồng thời có trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung trẻ truy cập, đăng tải, chia sẻ trên các nền tảng đó.

Bên cạnh đó là những câu hỏi rất cụ thể trong đời sống: làm sao nhận biết dấu hiệu bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em; cách bảo vệ bản thân và con trẻ; xử lý ra sao khi phát hiện vụ việc; trách nhiệm của gia đình, nhà trường; và những địa chỉ, cơ quan nào cần liên hệ khi sự việc xảy ra.

Hình thức "phiên tòa giả định" vốn không mới trong công tác tuyên truyền pháp luật, nhưng khi được đưa vào một hội nghị cụ thể tại cơ sở, cách tiếp cận trực quan này lại cho thấy hiệu quả riêng: những quy định pháp luật vốn khô khan trở nên dễ hình dung, dễ nhớ hơn với người dân.