Hội Y học Dự phòng Việt Nam với sự hỗ trợ khoa học từ Pfizer Việt Nam vừa tổ chức tọa đàm khoa học chia sẻ và cập nhật thông tin y khoa về bệnh do phế cầu khuẩn ở trẻ em.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, GS.TS.BS Phan Trọng Lân – Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam chia sẻ: "Có những bệnh nếu chúng ta chờ đến khi vào viện mới quan tâm thì thường đã muộn hoặc ít nhất là đã phải trả giá bằng rất nhiều lo lắng, chi phí và đôi khi là cả những hậu quả nặng nề cho trẻ.
Bệnh do phế cầu khuẩn là một ví dụ như vậy vì vi khuẩn này là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em”.
Phế cầu khuẩn hiện là một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm phổi mắc phải trong cộng đồng và nhiều bệnh xâm lấn (IPD) có thể đe dọa tính mạng như nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não.
Dữ liệu giám sát tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 và 2 TP.HCM (2012–2021) cho thấy, phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến nhất gây viêm màng não vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi (86,1%), tiếp theo mới đến H. influenzae (7,6%) và vi khuẩn não mô cầu (6,3%).
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương (2019–2022), nghiên cứu trên 274 trẻ mắc IPD ghi nhận 24 ca tử vong, với 84,7% trong số đó là nhóm dưới 5 tuổi - tương ứng tỷ lệ tử vong khoảng 8,8%, tức cứ khoảng 11 trẻ mắc IPD thì có 1 trẻ không qua khỏi.
PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa – Trưởng Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM nhấn mạnh: “Việc nhận diện đúng nhóm nguy cơ ở từng độ tuổi đóng vai trò quan trọng, giúp định hướng các biện pháp phòng ngừa phù hợp để giảm gánh nặng bệnh tật cho trẻ”.
Đáng chú ý, nghiên cứu xuất bản năm 2026 ước tính khoảng 1/3 trẻ em Việt Nam mang phế cầu khuẩn không triệu chứng ở vùng hầu họng - trở thành nguồn lây chủ yếu trong cộng đồng và hộ gia đình đa thế hệ.
Đi kèm sự gia tăng của những típ huyết thanh độc lực cao, nhiều bệnh viện tại Việt Nam ghi nhận việc điều trị bệnh do phế cầu khuẩn ngày càng gặp nhiều thách thức do vi khuẩn đã đề kháng với các kháng sinh phổ biến, thậm chí đa kháng thuốc.
Trẻ có bệnh nền như hen suyễn nặng hay suy giảm miễn dịch có nguy cơ bị ảnh hưởng sức khỏe nghiêm trọng bởi bệnh do phế cầu khuẩn cao hơn so với trẻ khỏe mạnh cùng độ tuổi.
Từ góc nhìn lâm sàng, BS Chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố, chia sẻ: “Hàng năm, bệnh viện chúng tôi tiếp nhận các ca viêm phổi nặng, viêm tai giữa tái phát do phế cầu khuẩn, và cả những trường hợp viêm màng não. Có những bệnh nhi phải can thiệp ECMO. Điều ít cha mẹ nhận thức được là bệnh phế cầu khuẩn được ghi nhận ở nhiều nhóm tuổi khác nhau và khi trẻ đã mắc bệnh, lựa chọn điều trị có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng kháng kháng sinh ngày càng được ghi nhận”.
Thông qua tọa đàm, các chuyên gia cũng kỳ vọng phụ huynh sẽ có thêm góc nhìn đầy đủ hơn về nguy cơ bệnh do phế cầu khuẩn ở từng giai đoạn phát triển của trẻ, từ đó chủ động phối hợp cùng nhân viên y tế thực hiện các biện pháp bảo vệ phù hợp với con em mình.
TS. BS Nguyễn Hữu Ngọc Tuấn – Giám đốc Y khoa cấp cao Pfizer Việt Nam chia sẻ: “Chúng tôi tin rằng sự đồng hành giữa các chuyên gia y tế và báo chí sẽ giúp phụ huynh Việt Nam hiểu rõ hơn về bệnh phế cầu khuẩn và tầm quan trọng của việc tham khảo ý kiến bác sĩ để bảo vệ sức khỏe cho con”.
