Từ "Come my way" đến "Công tử văn thơ", dấu ấn di sản Việt trong âm nhạc

Thời gian gần đây, việc đưa những hình ảnh danh lam thắng cảnh, di sản văn hóa và các giá trị truyền thống vào sản phẩm âm nhạc đang trở thành xu hướng nổi bật của nhiều nghệ sĩ trẻ Việt Nam. Không chỉ chinh phục khán giả bằng giai điệu bắt tai hay những ý tưởng thị giác hiện đại, các ca sĩ ngày càng chú trọng khai thác bản sắc văn hóa dân tộc như một điểm nhấn riêng trong sáng tạo nghệ thuật. Từ MV "Come my way" của Sơn Tùng M-TP, "Công tử văn thơ" của Mono cho đến hàng loạt dự án thành công trước đó của Hoàng Thùy Linh, Hòa Minzy hay Đen Vâu...cho thấy âm nhạc đang trở thành cầu nối đưa vẻ đẹp Việt Nam đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.

Trong số những sản phẩm gần đây, MV "Come my way" của Sơn Tùng M-TP được xem là ví dụ tiêu biểu cho xu hướng đưa danh thắng và di sản Việt Nam vào âm nhạc đương đại. Bên cạnh phần âm nhạc được đầu tư với định hướng chinh phục thị trường quốc tế một cách rõ rệt, MV của nam ca sĩ gây ấn tượng khi lựa chọn quần thể danh thắng Tràng An và chùa Bái Đính (Ninh Bình) làm bối cảnh chủ đạo.

Những dãy núi đá vôi đặc trưng, không gian sông nước của di sản thế giới Unesco cùng các biểu tượng văn hóa như hình ảnh chim Lạc được đặt trong ngôn ngữ điện ảnh hiện đại...đã tạo nên sự giao thoa giữa truyền thống và đương đại. Cách kể chuyện bằng hình ảnh này không chỉ mang đến màu sắc riêng cho sản phẩm mà còn góp phần quảng bá vẻ đẹp của vùng đất cố đô Ninh Bình tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước.

Ngay sau đó, Mono - em trai của Sơn Tùng M-TP tiếp tục gây chú ý với MV "Công tử văn thơ" với loạt hình ảnh được ghi lại giữa không gian di sản của cố đô Huế. Lấy bối cảnh chính tại Đại Nội Huế, đặc biệt là khu vực Ngọ Môn - biểu tượng kiến trúc của triều Nguyễn, MV của Mono đưa khán giả bước vào thế giới đậm chất Á Đông với hành lang son đỏ, mái ngói hoàng cung, kiến trúc cung đình cổ kính cùng hình ảnh áo dài và nhiều chất liệu văn hóa truyền thống.

Dưới ngôn ngữ thị giác hiện đại, các giá trị di sản được tái hiện một cách trẻ trung, giàu tính nghệ thuật, góp phần đưa vẻ đẹp của quần thể di tích cố đô Huế đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ.

Thực tế, xu hướng này đã được nhiều nghệ sĩ theo đuổi trong vài năm trở lại đây. Nhắc đến sự kết hợp giữa âm nhạc đại chúng và văn hóa dân tộc, khó có thể bỏ qua Hoàng Thùy Linh. Từ "Để Mị nói cho mà nghe", "Kẻ cắp gặp bà già" đến album "Hoàng", nữ ca sĩ liên tục khai thác chất liệu văn học dân gian, tín ngưỡng, trang phục truyền thống và mỹ thuật Việt. Không chỉ tạo nên dấu ấn riêng trong thị trường âm nhạc, các sản phẩm của cô còn góp phần khiến nhiều bạn trẻ quan tâm hơn tới kho tàng văn hóa dân gian.

Một trường hợp nổi bật khác là Hòa Minzy với MV "Bắc Bling". Sản phẩm lấy bối cảnh tại quê hương Bắc Ninh, giới thiệu nhiều hình ảnh đặc trưng của vùng Kinh Bắc như làng quê, kiến trúc cổ, phong tục sinh hoạt, nghệ thuật quan họ. Sau khi phát hành, MV không chỉ đạt thành tích ấn tượng về lượt xem mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương tới đông đảo công chúng.

Trong khi đó, Đen Vâu nhiều lần lựa chọn những bối cảnh thiên nhiên hùng vĩ của Việt Nam cho các sản phẩm âm nhạc của mình, từ biển đảo, núi rừng đến các vùng đất xa xôi, những khung hình xuất hiện trong MV của nam Rapper không đơn thuần là phông nền thị giác mà còn trở thành một phần của câu chuyện, khơi gợi tình yêu quê hương, đất nước theo cách nhẹ nhàng nhưng giàu cảm xúc.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các sản phẩm mang đậm bản sắc Việt phản ánh một chuyển biến đáng chú ý trong tư duy làm nghề của nghệ sĩ trẻ. Nếu trước đây nhiều MV cố gắng chạy theo các xu hướng quốc tế, sử dụng bối cảnh nước ngoài hoặc mô-típ quen thuộc của thị trường giải trí Hàn Quốc, âm nhạc mang màu sắc Âu - Mỹ để tạo cảm giác hiện đại, thì rõ ràng hiện nay không ít nghệ sĩ lại nhận ra rằng chính văn hóa bản địa mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa thì vẻ đẹp của bản sắc văn hóa ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh trên thị trường nghệ thuật. Với cách làm này, khán giả quốc tế có thể tìm thấy những câu chuyện gắn với lịch sử, di sản và đời sống văn hóa Việt thông qua các sản phẩm âm nhạc "made in" Việt Nam. Đây cũng là lý do nhiều sản phẩm khai thác chất liệu dân gian, danh lam thắng cảnh hay văn hóa truyền thống thường tạo được dấu ấn riêng, dễ ghi nhớ hơn trong dòng chảy âm nhạc đại chúng.

Đáng chú ý, tác động của những MV này không chỉ dừng lại ở lĩnh vực giải trí. Trong thời đại mạng xã hội, mỗi sản phẩm âm nhạc thành công đều có thể trở thành một chiến dịch quảng bá văn hóa hiệu quả. Một cảnh quay đẹp, một địa danh xuất hiện trong MV hay một bộ trang phục truyền thống được nghệ sĩ sử dụng hoàn toàn có khả năng trở thành chủ đề được chia sẻ rộng rãi, góp phần kích thích nhu cầu tìm hiểu và trải nghiệm thực tế của công chúng.

Tất nhiên, việc đưa yếu tố văn hóa vào sản phẩm nghệ thuật không đơn thuần chỉ bằng vài hình ảnh quen thuộc. Để tạo được giá trị lâu dài, nghệ sĩ cần có sự nghiên cứu nghiêm túc, tôn trọng bản chất của di sản và tránh khai thác theo hướng hời hợt hoặc thương mại hóa quá mức. Khi được thực hiện bằng sự hiểu biết và sáng tạo, những chất liệu văn hóa truyền thống sẽ không chỉ làm giàu cho âm nhạc mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa các giá trị dân tộc trong đời sống đương đại.

Từ Sơn Tùng M-TP, Mono đến nhiều nghệ sĩ trẻ khác, có thể thấy một xu hướng đáng mừng đang hình thành trong thị trường nhạc Việt, đó là đưa Việt Nam vào âm nhạc bằng sự tự hào và ngôn ngữ sáng tạo của thế hệ mới. Đó không chỉ là cách làm mới sản phẩm nghệ thuật, mà còn là một hành trình kể những câu chuyện Việt Nam bằng âm nhạc, để di sản và danh thắng quê hương tiếp tục được khám phá, lan tỏa và sống động hơn.