Chiều 19-8, Quốc hội thảo luận tổ về: Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024; định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023; định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản.
Tại tổ Hà Nội, đại biểu Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội góp ý, một vấn đề cốt lõi cần quan tâm khi sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan là yêu cầu xây dựng Luật khung và Nghị định chi tiết, tạo nền tảng cho sự ổn định về lâu dài.
Ông Thi dẫn chứng, từ năm 1987 đến nay, Việt Nam đã ban hành và qua các chu kỳ thay thế, sửa đổi toàn diện 05 lần Luật Đất đai để phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước. Do đó, để Luật Đất đai mới đi vào cuộc sống một cách ổn định và hiệu quả thì cần thiết xây dựng một "Luật khung" vững chắc, với các quy định mang tính nguyên tắc, đúng thẩm quyền của Quốc hội và giao cho Chính phủ quy định chi tiết.
“Đất đai vừa là tài nguyên, vừa là hàng hóa đặc biệt, là tư liệu sản xuất, đầu vào của sản xuất, nền kinh tế; đây là một lĩnh vực vô cùng đa dạng, phức tạp và có sự khác biệt lớn giữa các vùng, miền và thay đổi theo thời gian. Một đạo luật không thể và không nên đi vào tất cả các chi tiết cụ thể. Nếu luật hóa quá chi tiết, thì sẽ trở nên cứng nhắc, nhanh chóng lạc hậu và không thể đáp ứng được sự vận động không ngừng của thực tiễn” – đại biểu Tạ Đình Thi phân tích.
Nội dung thứ 2 được đại biểu Thi góp ý là cần đổi mới tư duy bồi thường thu hồi đất từ "trả tiền một cục" sang "cổ phần hóa sinh kế".
Ông phân tích, thực tế cho thấy, việc bồi thường bằng tiền một lần thường chỉ giải quyết được vấn đề trước mắt. Nhiều hộ gia đình, sau khi nhận một khoản tiền lớn, không có kỹ năng, kiến thức quản lý tài chính để sử dụng hiệu quả, dẫn đến rơi vào cảnh khó khăn, mất sinh kế lâu dài, dễ phát sinh khiếu kiện và bất ổn xã hội.
“Tôi cho rằng cần nghiên cứu một mô hình bồi thường mới: chuyển một phần hoặc toàn bộ giá trị bồi thường thành cổ phần góp vào dự án thu hồi đất. Đây là một cách làm mới, nhằm bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân bị thu hồi đất” – vị đại biểu đoàn Hà Nội đề xuất, đồng thời chỉ rõ 4 lợi ích có thể mang lại từ mô hình này như: Bảo đảm sinh kế bền vững, Gắn quyền lợi với trách nhiệm, tạo đồng thuận xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Cũng tại tổ Hà Nội, đại biểu Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Đất đai lần này là cần thiết. Đây là đạo luật có phạm vi tác động rất rộng, liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, sự phát triển của từng địa phương và cả nền kinh tế. Do đó, phải tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực đất đai, tăng phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục nhưng đồng thời phải bảo đảm công bằng, minh bạch, sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.
Từ góc độ lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch đề nghị luật hóa nguyên tắc quy hoạch quỹ đất tối thiểu cho thiết chế văn hóa, thể thao theo quy mô dân số, nhất là ở đô thị, khu dân cư mới, khu tái định cư, khu nhà ở xã hội và khu công nghiệp.
Đồng thời, cần bổ sung một nguyên tắc: đất đã được quy hoạch cho công viên, sân chơi, thiết chế văn hóa, thể thao phục vụ cộng đồng nếu chuyển sang mục đích khác thì phải bố trí quỹ đất thay thế có diện tích, vị trí và khả năng tiếp cận tương đương hoặc tốt hơn.
“Nếu không có nguyên tắc này, trong quá trình đô thị hóa, những loại đất không trực tiếp tạo ra doanh thu rất dễ bị thu hẹp trước áp lực của các mục đích thương mại” – đại biểu Sơn phân tích.
Ngoài ra, đại biểu Bùi Hoài Sơn góp ý, cần tạo một chính sách đất đai thực sự có tính đột phá cho công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; quan tâm nhiều hơn đến Điều 86 về sử dụng đất kết hợp đa mục đích; bổ sung đầy đủ hơn chính sách đất đai đối với du lịch; tận dụng tốt hơn quỹ nhà, đất công dôi dư cho văn hóa, thể thao và không gian sáng tạo.
“Chúng ta cần đất cho tăng trưởng, nhưng cũng cần đất cho ký ức, cho sáng tạo, cho sức khỏe, cho đời sống cộng đồng” – vị đại biểu là Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nói thêm.
