Chiều nay, 21-8, Quốc hội tiếp tục thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Đây là dự án luật thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, bởi tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân.
Góp ý vào khâu thuật ngữ, khái niệm sử dụng trong dự thảo luật này, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đề nghị cân nhắc việc sử dụng khái niệm “chung cư có thời hạn” tại khoản 13 Điều 2 dự thảo.
Theo đại biểu, đây không chỉ là câu chuyện về thuật ngữ. Với phần lớn người dân, căn hộ chung cư là một trong những tài sản lớn nhất, được hình thành từ thu nhập tích lũy trong nhiều năm. Nếu sử dụng cụm từ “chung cư có thời hạn” mà không giải thích rõ hậu quả pháp lý, rất dễ tạo tâm lý rằng khi hết thời hạn, quyền sở hữu căn hộ của người dân cũng chấm dứt.
Đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Thứ nhất là thời hạn an toàn của công trình. Khi công trình không còn bảo đảm an toàn, Nhà nước phải kiểm định, di dời người dân và phá dỡ theo quy định. Đây là yêu cầu không thể thỏa hiệp.
Thứ hai là quyền tài sản của chủ sở hữu. Việc một tòa nhà không còn đủ điều kiện tồn tại về mặt kỹ thuật không thể đồng nghĩa với việc quyền tài sản hợp pháp của người đã bỏ tiền mua căn hộ tự động trở về bằng không.
Đại biểu Thạch Phước Bình dẫn chứng, Nghị quyết số 21 của Trung ương cũng đặt vấn đề thời hạn sử dụng chung cư gắn với thời hạn sử dụng công trình, nhưng đồng thời yêu cầu bảo đảm quyền tài sản của chủ sở hữu. Từ đó, đại biểu đề nghị bỏ khoản 13 Điều 2 về “chung cư có thời hạn”, thống nhất sử dụng khái niệm “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.
Cũng quan tâm đến chính sách cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) nhấn mạnh cần bảo đảm không có người dân bị mất chỗ ở chỉ vì không đủ khả năng tài chính để đóng góp xây dựng lại.
Cụ thể, dự thảo quy định đối với nhiều nhà chung cư không thuộc nhóm chung cư cũ trước năm 1994, chủ sở hữu phải đóng góp kinh phí để xây dựng lại, nếu không đóng góp thì được bồi thường giá trị phần quyền sử dụng đất.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, trong thực tế có những chung cư tái định cư, nhà ở xã hội hoặc chung cư xây dựng sau năm 1994 nhưng cư dân phần lớn có thu nhập không cao. Giá trị quyền sử dụng đất phân bổ cho mỗi căn hộ chung cư thường không lớn. Nếu người dân không đủ tiền đóng góp xây dựng lại mà chỉ nhận phần giá trị đất thì có trường hợp khoản tiền đó không đủ để tạo lập một chỗ ở mới.
Do đó, ngoài phương án bồi thường giá trị quyền sử dụng đất, cần thiết kế một “lưới an sinh” cho những trường hợp thực sự không có khả năng đóng góp, chẳng hạn được tiếp cận nhà ở xã hội, thuê hoặc thuê mua nhà ở với cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Góp ý về chính sách nhà ở xã hội, đại biểu Phan Thị Thúy Linh (đoàn Đà Nẵng) đề nghị xem xét lại giá thuê, giá bán nhà ở xã hội theo hướng sát với khả năng chi trả của người lao động.
Theo đại biểu, thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện khoảng 9 triệu đồng/tháng, trong khi tại nhiều địa phương chỉ khoảng 6-8 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, một căn nhà ở xã hội khoảng 50 m2 mở bán đầu năm nay có giá trên 1 tỷ đồng, tương đương khoảng 10 năm thu nhập của người lao động; giá thuê có thể khoảng 5 triệu đồng/tháng nếu áp dụng công thức hiện nay.
Đại biểu cho rằng, dự thảo có 4 công thức tính giá thuê tại các Điều 37, 43, 49 và 69 nhưng đều xuất phát từ chi phí đầu tư, chưa dựa trên khả năng chi trả. Theo bà, yêu cầu “phù hợp” trong phát triển nhà ở cho thuê cần hướng tới phù hợp với khả năng chi trả, chứ không chỉ phù hợp với chi phí đầu tư.
