Thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 sáng nay, 21-8, nhiều đại biểu đánh giá cao việc sửa đổi luật theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh cho địa phương thực hiện một số nội dung như giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất thuộc thẩm quyền của mình.
Theo các đại biểu, định hướng này là phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm, song phân cấp phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Những quy định liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất, thu hồi đất, giá đất và nghĩa vụ tài chính cần có cơ chế kiểm soát đủ chặt chẽ, nhất là trong bối cảnh thẩm quyền được phân cấp mạnh hơn cho địa phương.
Liên quan đến nội dung trên, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) cho rằng, cùng với việc xác định rõ các trường hợp thu hồi đất, cần đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm cuộc sống, sinh kế của người dân sau khi có đất bị thu hồi.
Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định thứ tự bồi thường về đất theo hướng ưu tiên đất có cùng mục đích sử dụng theo hướng cụ thể hóa hơn yêu cầu tái thiết cuộc sống, bảo đảm người có đất bị thu hồi có nơi ở, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Theo đại biểu, cần nghiên cứu quy định rõ hơn thứ tự ưu tiên và điều kiện áp dụng các hình thức bồi thường, trong đó ưu tiên bố trí đất có cùng mục đích sử dụng hoặc nhà ở tái định cư; bồi thường bằng tiền chỉ thực hiện trong trường hợp không có quỹ đất, quỹ nhà phù hợp hoặc theo nguyện vọng của người bị thu hồi đất.
Đồng thời, cần có tiêu chí cụ thể để đánh giá mức độ và bảo đảm về vị trí, diện tích, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và điều kiện duy trì sinh kế của người có đất bị thu hồi.
Cho ý kiến về nội dung phân cấp, phân quyền và trình tự, thủ tục hành chính về đất đai, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) nhấn mạnh, với 34 tỉnh, thành phố, nếu mỗi địa phương tự ban hành trình tự, thủ tục hành chính đối với những vấn đề quan trọng như giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thì nguy cơ hình thành 34 cách thức thực hiện khác nhau là rất rõ.
Điều này gây bất lợi đối với những dự án liên tỉnh, liên vùng, bởi nhà đầu tư không chỉ phải tuân thủ pháp luật chung mà còn có thể phải nghiên cứu nhiều bộ quy trình khác nhau, làm tăng chi phí tuân thủ và tạo ra sự thiếu thống nhất trong môi trường đầu tư.
“Tôi đề nghị Chính phủ ban hành khung trình tự, thủ tục hành chính thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Địa phương được quyền quy định cơ chế phối hợp nội bộ giữa các cơ quan để rút ngắn thời gian xử lý nhưng không nên tự đặt thêm những thành phần hồ sơ, điều kiện hay thủ tục hành chính ngoài khung chính sách của pháp luật” - đại biểu kiến nghị.
Về các phương án phân cấp tại Điều 18 dự thảo Luật, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh lựa chọn phương án 1 theo hướng xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm cuối cùng là UBND cấp tỉnh. Theo đại biểu, chưa nên vội vàng giao trực tiếp cho cấp xã những thẩm quyền phức tạp như thu hồi đất, giao đất trong khi cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện và năng lực chuyên môn, điều kiện thực thi giữa các địa bàn còn chưa đồng đều.
