Nghị định 281/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai có hiệu lực thi hành từ ngày 31/8/2026.
Theo khoản 5 Điều 7 Nghị định này, các chức danh thanh tra thuộc lực lượng Công an nhân dân có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính trong sử dụng đất an ninh theo quy định tại Nghị định này.
Các chức danh Công an theo quy định tại Điều 8 Nghị định 189/2025/NĐ-CP được xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính trong sử dụng đất an ninh quy định tại khoản 1, khoản 5 Điều 12; khoản 1, khoản 4, khoản 6 Điều 13; Điều 15; khoản 3 Điều 27 và Điều 28 Nghị định số 123/2024 theo thẩm quyền.
Trong khi đó, quy định hiện hành tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, các chức danh Công an chỉ được xử phạt theo thẩm quyền đối với hành vi sử dụng giấy tờ giả trong thực hiện thủ tục hành chính và các công việc khác liên quan đến đất đai mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra, Nghị định 281/2026 còn bổ sung trường hợp không bị phạt do không đăng ký biến động đất đai, đó là nhưng người nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.
Theo đó, trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận theo Điều 127 sẽ không bị áp dụng mức phạt từ 2-3 triệu đồng về hành vi không đăng ký biến động đất đai khi:
Trường hợp đã lập biên bản trước ngày 31/8/2026 nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt thì không xử phạt;
Trường hợp đã có quyết định xử phạt từ ngày 31/1/2026 đến trước ngày 31/8/2026 nhưng người vi phạm chưa thực hiện thì không tiếp tục thực hiện quyết định đó.
Bên cạnh đó, Nghị định 281/2026 cũng thay đổi biện pháp xử lý đối với giấy tờ đất bị tẩy xóa, giấy tờ giả, cụ thể:
Buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch giấy tờ và hành vi khai báo không trung thực;
Hủy bỏ kết quả giải quyết thủ tục hành chính về đất đai đối với trường hợp sử dụng giấy tờ giả; Buộc nộp lại giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã sử dụng.
Trong khi đó, Nghị định 123/2024/NĐ-CP chỉ quy định hủy bỏ kết quả thực hiện thủ tục hành chính về đất đai đối với trường hợp sử dụng giấy tờ giả.
Đồng thời, Nghị định 281/2026 cũng bãi bỏ hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả. Thay vào đó, việc buộc nộp lại các giấy tờ này được xác định là biện pháp khắc phục hậu quả.
Đặc biệt, Nghị định 281/2026 còn nêu rõ, vợ chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt hành chính như đối với một cá nhân.
Điều này có nghĩa khi quyền sử dụng đất thuộc quyền sử dụng chung của vợ chồng, việc xác định mức phạt hành chính được thực hiện như đối với một cá nhân, thay vì xử phạt riêng đối với từng người hoặc xử phạt như đối với tổ chức.
