Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, có hiệu lực từ tháng 7/2026.
Theo khoản 2 Điều 42 Nghị định này, viên chức quản lý tự nguyện xin từ chức hoặc được xem xét cho từ chức khi để người thân (vợ, chồng, con) vi phạm pháp luật của Nhà nước; sa vào tệ nạn xã hội và bị cơ quan có thẩm quyền kết luận, đánh giá gây bức xúc trong dư luận, làm ảnh hưởng xấu đến uy tín của bản thân và cơ quan, đơn vị.
Bên cạnh đó, nếu viên chức không có đơn từ chức thì cơ quan có thẩm quyền vẫn xem xét cho thôi giữ chức vụ đối với hành vi vi phạm trên.
Ngoài ra, Điều 42 còn nêu rõ các trường hợp viên chức quản lý được xem xét cho từ chức khi có một trong các căn cứ sau:
Do bản thân nhận thấy hạn chế về năng lực lãnh đạo, quản lý hoặc không còn đủ uy tín để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao;
Có trên 50% số phiếu tín nhiệm thấp tại kỳ lấy phiếu theo quy định; Vì lý do chính đáng khác của cá nhân;
Là người đứng đầu để đơn vị thuộc quyền quản lý, phụ trách trực tiếp hoặc cấp dưới trực tiếp xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng nhưng chưa đến mức phải xem xét, xử lý kỷ luật theo quy định;
Có 2 năm không liên tiếp bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ trong thời hạn giữ chức vụ;
Có hành vi vi phạm về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và bị cơ quan có thẩm quyền kết luận, đánh giá gây bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng xấu đến uy tín tổ chức, cá nhân;
Để người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn của bản thân để trục lợi và bị cơ quan có thẩm quyền kết luận, đánh giá gây hậu quả nghiêm trọng, bức xúc trong dư luận, làm ảnh hưởng xấu đến uy tín cá nhân và tổ chức, trừ trường hợp bản thân không biết;
Không dám làm, không dám chịu trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, không thực hiện công việc thuộc thẩm quyền theo chức năng, nhiệm vụ được giao và bị cơ quan có thẩm quyền kết luận, đánh giá gây hậu quả rất nghiêm trọng, dư luận xấu, bức xúc trong cán bộ, đảng viên và nhân dân; Các trường hợp khác theo quy định của Đảng và của pháp luật.
Về các hình thức kỷ luật áp dụng đối với viên chức, Điều 35 Luật Viên chức 2025 quy định, viên chức có hành vi vi phạm quy định của pháp luật, tùy theo tính chất và mức độ, sẽ bị áp dụng một trong các hình thức kỷ luật gồm: Khiển trách; Cảnh cáo; Cách chức (đối với viên chức quản lý); Buộc thôi việc.
Ngoài hình thức kỷ luật chính, viên chức bị kỷ luật còn có thể bị hạn chế hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan.
Viên chức bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng thì đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật. Đối với viên chức quản lý phạm tội, khi bản án có hiệu lực, người đó đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.
