Với việc trao 199 thẩm quyền, cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội tại Luật Thủ đô cho Thủ đô thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội.
Bên cạnh cơ chế đặc thù thì việc kiểm soát quyền lực và tránh sự lạm quyền, áp dụng thiếu thống nhất là rất quan trọng. Dưới góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Minh Hiển cho rằng, cần áp dụng một số biện pháp sau:
Khi Luật Thủ đô trao cho chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền, cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội thì yêu cầu đặt ra không chỉ là “trao quyền”, mà còn phải “kiểm soát quyền lực” một cách minh bạch, thường xuyên và có trách nhiệm.
Ví dụ, cơ chế giám sát cần được thiết kế theo tầng.Thứ nhất là giám sát của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội đối với việc thi hành Luật Thủ đô.
Thứ hai là kiểm tra, thanh tra của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành để bảo đảm việc phân quyền, phân cấp được thực hiện thống nhất, đúng pháp luật và hiệu quả.
Thứ ba là giám sát nội bộ của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND thành phố và chính quyền cấp cơ sở.
Thứ tư là giám sát xã hội thông qua Mặt trận Tổ quốc, báo chí, tổ chức xác hội nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.
Điểm rất quan trọng là Luật Thủ đô 2026 đã đặt ra yêu cầu công khai, minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình, nhất là trong các lĩnh vực dễ phát sinh lợi ích cục bộ như đất đai, đầu tư, quy hoạch, thủ tục hành chính và chế tài xử lý vi phạm.
Vì vậy, để tránh lạm quyền hoặc áp dụng chế tài không thống nhất giữa các địa bàn, Luật sư Hoàng Minh Hiển đề xuất Thành phố cần ban hành:
1. Bộ tiêu chí áp dụng thống nhất làm phân định gianh giới của từng thẩm quyền, quy trình hóa mọi thủ tục hành chính dưới dạng sơ đồ để cán bộ, công chức áp dụng một cách thống nhất và có ban hành thành “Sổ tay thực thi Luật Thủ đô” để áp dụng chung.
2. Thành lập Tổ giám sát chuyên trách theo dõi việc thực hiện Luật Thủ đô để phát hiện kịp thời những khó khăn, vướng mắc, tiêu cực trong quá trình thực hiện công việc. Đặc biệt, việc giám sát phải kịp thời phát hiện được những dấu hiệu vượt quá thẩm quyền cho phép.
3. Áp dụng công nghệ thông tin, số hóa toàn bộ quy trình thực thi chính sách đặc thù trên một hệ thống dữ liệu tập trung của thành phố.
4. Xây dựng kênh tiếp nhận phản ánh của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan tổ chức thông qua đường dây nóng, trực tuyến. Đảm bảo giải quyết các phản ánh này bằng chế độ ưu tiên cao nhất.
Nói cách khác, phân quyền mạnh phải đi cùng chuẩn hóa quy trình, số hóa dữ liệu, công khai trách nhiệm và hậu kiểm nghiêm minh. Nếu làm được như vậy, Luật Thủ đô không tạo ra nguy cơ lạm quyền, mà trở thành khuôn khổ pháp lý để Hà Nội quản trị hiệu quả hơn, trách nhiệm hơn và gần dân hơn - luật sư Hoàng Minh Hiển nhấn mạnh.
