Không còn xuất hiện dưới dạng những gói bột hay viên nén như trước, ma túy hiện nay được ngụy trang thành bánh kẹo, nước giải khát, thuốc lá điện tử, thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm tiêu dùng có mẫu mã bắt mắt.
Chính sự biến hóa này khiến nhiều HS, SV có thể vô tình trở thành nạn nhân chỉ vì tò mò hoặc thiếu hiểu biết.
"Bóng đen" ma túy rình rập học đường
Theo thống kê của lực lượng chức năng, khoảng 60% người sử dụng ma túy lần đầu ở độ tuổi từ 15-25, trong đó, có không ít trường hợp mới chỉ 13-15 tuổi; Khoảng 70-75% người sử dụng ma túy tổng hợp thuộc nhóm tuổi 17-35, bao gồm cả HS, SV. Những “con số biết nói” này gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ ma túy xâm nhập học đường.
Các chuyên gia nhận định, tội phạm ma túy đang lợi dụng tâm lý tò mò, thích khám phá và mong muốn khẳng định bản thân của thanh thiếu niên để dụ dỗ, lôi kéo.
Nhiều chất ma túy tổng hợp, chất hướng thần được pha trộn trong thực phẩm, đồ uống hoặc thuốc lá điện tử rồi quảng cáo là "thảo dược", "giảm căng thẳng", "không gây nghiện"... khiến người trẻ dễ mất cảnh giác.
Theo cảnh báo của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), ma túy "núp bóng" thực phẩm, đồ uống và thuốc lá điện tử là thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm.
Các sản phẩm được đóng gói như hàng hóa thông thường nên rất khó nhận biết bằng mắt thường. Không ít trường hợp bị ngộ độc, rối loạn tâm thần, mất kiểm soát hành vi sau khi sử dụng sản phẩm chứa chất ma túy mà bản thân không hề hay biết.
Bên cạnh đó, mạng xã hội trở thành "cầu nối" để các đối tượng tiếp cận HS, SV thông qua những lời mời tham gia nhóm kín, quảng cáo "kẹo thư giãn", "nước vui", "hàng xách tay"... Chỉ với vài tin nhắn, nhiều em đã vô tình tiếp cận các sản phẩm chứa chất cấm.
Trước thực trạng trên, lực lượng Công an và ngành Giáo dục đã tăng cường các chương trình tuyên truyền ngay trong trường học. Tại nhiều chương trình do khoa Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy - Học viện Cảnh sát nhân dân phối hợp tổ chức, HS được phổ biến kiến thức về các loại ma túy mới, dấu hiệu nhận biết người sử dụng ma túy cũng như kỹ năng phòng ngừa.
Không chỉ dừng ở hình thức thuyết trình, các chương trình còn tổ chức tọa đàm, hỏi đáp, xử lý tình huống giả định để HS trực tiếp trao đổi, nhận diện thủ đoạn của tội phạm và biết cách từ chối trước những lời dụ dỗ.
Mỗi học sinh phải là "người gác cổng" cho chính mình
Thực tế, nhiều HS, SV trở thành nạn nhân chỉ vì một phút tò mò hoặc muốn được bạn bè công nhận. Thậm chí, có em không hề biết mình đã sử dụng sản phẩm chứa chất ma túy cho đến khi gặp hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe và tinh thần.
Trong bối cảnh tội phạm ma túy liên tục thay đổi phương thức hoạt động, việc trang bị kỹ năng tự bảo vệ trở thành "lá chắn" quan trọng nhất. Theo nhiều giáo viên, bên cạnh việc hiểu rõ tác hại của ma túy, HS cần được rèn luyện kỹ năng nhận diện nguy cơ, kỹ năng từ chối và xử lý tình huống khi bị lôi kéo.
Khi phát hiện bạn bè có dấu hiệu sử dụng chất kích thích hoặc có hành vi mua bán, lôi kéo sử dụng ma túy, cần báo ngay cho giáo viên, phụ huynh hoặc cơ quan Công an để được hỗ trợ.
Sau khi tham gia các buổi tuyên truyền, em Nguyễn Hoàng Phúc (phường Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết đã hiểu rõ hơn về tác hại của ma túy và thuốc lá điện tử chứa chất cấm.
"Chỉ cần thử một lần cũng có thể gây nghiện và ảnh hưởng đến sức khỏe, việc học cũng như tương lai. Em sẽ không bao giờ đánh đổi tương lai của mình chỉ vì sự tò mò" - Phúc chia sẻ.
Cùng quan điểm, em Phạm Ngọc Linh Na (phường Bạch Mai, Hà Nội) khẳng định sẽ kiên quyết từ chối mọi lời rủ rê sử dụng chất kích thích, không thử bất kỳ loại đồ uống hay thực phẩm không rõ nguồn gốc.
"Nếu gặp tình huống nghi vấn, em sẽ nhanh chóng rời khỏi nơi đó và báo ngay cho bố mẹ, thầy cô hoặc lực lượng Công an. Em biết ma túy rất nguy hiểm nên sẽ không tò mò thử và cũng sẽ nhắc nhở bạn bè cùng tránh xa", Linh Na nói.
Sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của HS sau các chương trình tuyên truyền llà mục tiêu mà các cơ quan chức năng hướng tới: giúp mỗi HS trở thành "người gác cổng" cho chính mình trước những cạm bẫy ngày càng tinh vi.
Chung tay xây dựng môi trường học đường không ma túy
Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh) cho rằng, phòng, chống ma túy học đường không phải là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an hay ngành Giáo dục mà là trách nhiệm của toàn xã hội.
Đối với HS, SV, điều quan trọng nhất là không tò mò, không thử dù chỉ một lần và tuyệt đối không tiếp tay, bao che hoặc tham gia các hành vi liên quan đến ma túy.
Theo luật sư Diệp Năng Bình, phụ huynh không chỉ quản lý mà còn phải lắng nghe, đồng hành, quan tâm đến những thay đổi về tâm lý, các mối quan hệ và hoạt động của con trên không gian mạng.
Còn theo các chuyên gia giáo dục, bên cạnh truyền đạt kiến thức, nhà trường cần tăng cường tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng sống và xây dựng cơ chế tiếp nhận thông tin an toàn để HS mạnh dạn phản ánh những dấu hiệu bất thường.
Những đối tượng lợi dụng mạng xã hội để dụ dỗ HS, SV tàng trữ, sử dụng hoặc mua bán ma túy có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của Bộ luật Hình sự, với tình tiết tăng nặng nếu nạn nhân là người dưới 18 tuổi.
"Khi mỗi HS là một 'lá chắn tự giác', mỗi gia đình là một 'pháo đài phòng ngừa', nhà trường là môi trường giáo dục an toàn và lực lượng Công an là tuyến đầu đấu tranh với tội phạm ma túy thì chúng ta hoàn toàn có cơ sở để xây dựng một môi trường học đường lành mạnh, an toàn và không ma túy" - Luật sư Diệp Năng Bình nhấn mạnh.
