Theo số liệu mới công bố của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến hết tháng 5/2026, số dư tiền gửi của khu vực dân cư tại các tổ chức tín dụng lập kỷ lục mới, đạt 10,826 triệu tỷ đồng, tăng hơn 108.000 tỷ so với cuối tháng 4. Tính từ đầu năm, số dư tiền gửi dân cư đã tăng 4,76%, tương đương mức tăng 492.000 tỷ đồng.
Quy mô tiền gửi của người dân tại hệ thống ngân hàng lần đầu vượt ngưỡng 10 triệu tỷ đồng vào tháng 10/2025 và đã liên tục tăng cho đến nay.
Trong khi đó, tiền gửi tổ chức kinh tế đến cuối tháng 5 chỉ đạt hơn 6,16 triệu tỷ đồng, dù vẫn tăng 92.270 tỷ đồng so với tháng trước nhưng đã giảm 12.000 tỷ đồng so với cuối năm ngoái (giảm nhẹ 0,2%).
Tiền gửi dân cư tăng trở lại trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động tăng mạnh từ cuối năm 2025. Đến thời điểm hiện tại, mức lãi suất thực tế mà một số ngân hàng trả cho tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng đã ở mức trên 9%/năm.
Cùng với đó, việc thị trường chứng khoán, bất động sản, vàng... đều gặp khó khăn càng khiến dòng tiền có xu hướng dịch chuyển vào kênh tiền gửi nhằm bảo toàn và hưởng mức lãi suất tốt.
Tính chung, tổng phương tiện thanh toán, chưa bao gồm giấy tờ có giá, đến hết tháng 5/2026 đạt hơn 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 2,73% so với cuối năm ngoái.
Dù tiền gửi có xu hướng tăng đều đặn, song tốc độ tăng vẫn thấp hơn khá nhiều so với tăng trưởng tín dụng.
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã chạm mốc gần 20,1 triệu tỷ đồng, tương ứng mức tăng 7,86% so với thời điểm cuối năm 2025. NHNN cho biết, tăng trưởng huy động vốn và tăng trưởng tín dụng đang "lệch" nhau khoảng 2%, đồng nghĩa huy động vốn đang "hụt" khoảng 1,5 - 2 triệu tỷ đồng so với tín dụng.
Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) khoảng cách này khiến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của nhiều ngân hàng duy trì ở mức rất cao, dao động khoảng 112-117%. Điều này đồng nghĩa với việc cứ 100 đồng huy động được, hệ thống đang cho vay khoảng 112 đồng và phải bù đắp phần thiếu hụt bằng các nguồn vốn khác.
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam Đào Minh Tú cũng chỉ ra hệ thống các tổ chức tín dụng đang đối mặt với sự mất cân đối cung - cầu vốn. Nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế hiện nay rất lớn, nhưng khả năng đáp ứng qua kênh tín dụng gặp khó do tỷ lệ huy động vốn tăng trưởng thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng.
Thực tế này cho thấy áp lực hiện nay không nằm ở khả năng thanh khoản hay khả năng chi trả của hệ thống (vẫn đáp ứng 100% nhu cầu rút tiền và lãi của người dân), mà chủ yếu là bài toán cân đối nguồn vốn.
Để ứng phó với tình hình căng thẳng nguồn vốn, các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động kết hợp các chương trình ưu đãi riêng, phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất cao, cộng với đẩy mạnh phát hành trái phiếu để bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.
