Theo thông tin An ninh Thủ đô đã đưa, ngày 24/7/2026, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) đã khởi tố vụ án "Buôn lậu" và "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" xảy ra tại Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ (Công ty Việt Mỹ) cùng các đơn vị liên quan.
Cùng ngày, C03 khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam đối với Bùi Chân Phương, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Mỹ; Hà Văn Nam, Giám đốc Công ty Việt Mỹ và Trần Thị Hồng Hạnh, phụ trách công tác kế toán của doanh nghiệp để điều tra về hai tội danh "Buôn lậu" và "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", theo Điều 188 và Điều 221 Bộ luật Hình sự.
Theo kết quả điều tra ban đầu, Bùi Chân Phương đã thành lập và điều hành ba doanh nghiệp tại Việt Nam gồm Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ, Công ty TNHH Đầu tư Y tế Sao Kim và Công ty Cổ phần Dược phẩm Hoàng Mai; đồng thời lập thêm 5 công ty tại Singapore và 3 công ty tại Hồng Kông (Trung Quốc). Hệ thống doanh nghiệp này bị xác định đã thực hiện hoạt động mua đi, bán lại nhằm nâng khống giá thiết bị y tế và thuốc tân dược trước khi nhập khẩu vào Việt Nam, sau đó bán cho các đơn vị, cơ sở y tế với giá cao, thu lợi bất chính, gây thất thu ngân sách Nhà nước và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người bệnh.
Cơ quan điều tra cũng xác định, trong quá trình nhập khẩu, các đối tượng đã lợi dụng giấy phép nhập khẩu do Bộ Y tế cấp cho thiết bị chính để khai báo gian dối, đưa nhiều thiết bị y tế khác vào Việt Nam dưới danh nghĩa thiết bị đi kèm nhằm thực hiện hành vi nhập lậu.
Hiện C03 đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò, hành vi của các bị can và những cá nhân, tổ chức liên quan tại các doanh nghiệp do Bùi Chân Phương điều hành cũng như trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan. Đồng thời, cơ quan điều tra tập trung xác minh, truy tìm và thu hồi triệt để tài sản thất thoát cho Nhà nước theo quy định của pháp luật.
Hé lộ hệ sinh thái của "ông trùm" Bùi Chân Phương
Theo hồ sơ doanh nghiệp, Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ được thành lập vào tháng 8/2007, đặt trụ sở tại phường Khương Trung, quận Thanh Xuân (nay là phường Khương Đình, Hà Nội). Ba cổ đông sáng lập gồm Phạm Văn Công, Dương Hưng Thịnh và Bùi Chân Phương.
Gần một thập kỷ sau, tháng 10/2016 đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong cơ cấu điều hành khi vị trí Tổng giám đốc được chuyển từ ông Tống Thanh Hưng (SN 1975) sang ông Hà Văn Nam (SN 1985). Tuy nhiên, sự thay đổi ở vị trí điều hành không đồng nghĩa với việc quyền lực tại doanh nghiệp dịch chuyển.
Theo dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, Bùi Chân Phương vẫn là người nắm giữ vai trò chi phối với 90% vốn điều lệ của Y tế Việt Mỹ, trong khi hai cổ đông sáng lập còn lại là Phạm Văn Công và Dương Hưng Thịnh lần lượt thoái toàn bộ phần vốn góp. Điều này cho thấy mọi quyết định quan trọng của doanh nghiệp gần như đều tập trung vào cổ đông lớn nhất.
Người được giao điều hành doanh nghiệp từ năm 2016 là Hà Văn Nam - nhân sự có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu thiết bị y tế. Trước khi đảm nhiệm vị trí Giám đốc Y tế Việt Mỹ, ông Nam từng có thời gian ngắn đứng đầu văn phòng đại diện của một doanh nghiệp có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc), hoạt động trong lĩnh vực cung cấp trang thiết bị, vật tư y tế.
Đến năm 2020, Y tế Việt Mỹ tăng vốn điều lệ từ 200 tỷ đồng lên 350 tỷ đồng. Từ thời điểm đó đến nay, ông Hà Văn Nam tiếp tục là người đại diện theo pháp luật kiêm Giám đốc doanh nghiệp.
Không chỉ dừng lại ở Y tế Việt Mỹ, hồ sơ điều tra xác định Bùi Chân Phương còn thành lập và điều hành Công ty TNHH Đầu tư Y tế Sao Kim và Công ty Cổ phần Dược phẩm Hoàng Mai. Ba doanh nghiệp này tạo thành một hệ sinh thái hoạt động trong lĩnh vực thiết bị y tế và dược phẩm.
Dữ liệu đấu thầu cho thấy, cả Y tế Sao Kim và Dược phẩm Hoàng Mai đều có tần suất tham gia các gói thầu y tế khá lớn.
Trong đó, Y tế Sao Kim, có trụ sở tại phường Quốc Tử Giám, Hà Nội, sở hữu vốn điều lệ 50 tỷ đồng. Giai đoạn 2019-2026, doanh nghiệp tham gia 29 gói thầu và trúng 19 gói, với tổng giá trị hơn 362 tỷ đồng.
Đáng chú ý hơn là Dược phẩm Hoàng Mai. Từ năm 2018 đến nay, doanh nghiệp này đã tham gia tới 486 gói thầu, đạt tỷ lệ trúng thầu gần 92%. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng, bao gồm cả các gói liên danh, lên tới khoảng 3.382 tỷ đồng, một con số cho thấy mức độ hiện diện rất lớn của doanh nghiệp này trên thị trường mua sắm công trong lĩnh vực y tế.
Y tế Việt Mỹ thắng thầu ra sao?
Lật giở dữ liệu đấu thầu, có thể thấy Y tế Việt Mỹ không chỉ là một doanh nghiệp thành viên mà còn là "đầu mối" tạo nên sức mạnh của hệ sinh thái do Bùi Chân Phương xây dựng.
Trong giai đoạn 2018-2026, doanh nghiệp này tham gia 276 gói thầu và trúng tới 246 gói, đạt tỷ lệ gần 90%. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) lên tới khoảng 5.947 tỷ đồng. Hà Nội là địa phương ghi nhận số lượng gói thầu lớn nhất của Y tế Việt Mỹ, sau đó là TP.HCM và hàng loạt bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh trên cả nước.
Điều đáng nói, ngay trước thời điểm vụ án bị khởi tố, "guồng quay" đấu thầu của doanh nghiệp này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
Chỉ riêng trong tháng 7/2026, Y tế Việt Mỹ tiếp tục được công bố là đơn vị trúng gói cung cấp Bộ nguồn Co-60 cho máy Leksell Gamma Knife tại Bệnh viện Chợ Rẫy với giá hơn 35 tỷ đồng; đồng thời trúng gói mua sắm đầu camera thuộc hệ thống máy gia tốc xạ trị của Bệnh viện Đa khoa Nam Định với giá hơn 1,17 tỷ đồng...
Song, khi bóc tách từng gói thầu, nhiều dữ liệu lại cho thấy những điểm khác lạ.
Ở không ít gói thầu, Y tế Việt Mỹ gần như không có đối thủ cạnh tranh hoặc là nhà thầu duy nhất tham dự. Giá trúng thầu cũng chỉ thấp hơn giá gói thầu ở mức rất nhỏ, khiến tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách gần như không đáng kể. Mô típ này lặp lại qua nhiều năm, tại nhiều cơ sở y tế khác nhau.
Không chỉ vậy, đối chiếu giá trúng thầu của cùng một chủng loại thiết bị lại xuất hiện những khoảng chênh lệch rất lớn.
Điển hình là hệ thống máy xạ trị gia tốc tuyến tính Synergy.
Đầu năm 2024, Y tế Việt Mỹ trúng gói mua sắm thiết bị y tế của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh với tổng giá trị hơn 99 tỷ đồng. Riêng hệ thống máy Synergy được xác định có giá hơn 82,2 tỷ đồng; phần còn lại là hệ thống CT mô phỏng và các thiết bị phụ trợ trị giá khoảng 17 tỷ đồng.
Thế nhưng, chỉ ba tháng trước đó, cũng chính doanh nghiệp này cung cấp cùng dòng máy Synergy cho Bệnh viện Trung ương Huế với giá chỉ 67,5 tỷ đồng, thấp hơn tới 14,7 tỷ đồng.
Một phép đối chiếu khác tiếp tục cho kết quả tương tự. Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định, cùng loại máy Synergy được Y tế Việt Mỹ bán với giá khoảng 77,7 tỷ đồng, cao hơn hơn 10 tỷ đồng so với mức giá tại Bệnh viện Trung ương Huế.
Ba bệnh viện, cùng một nhà cung cấp, cùng chủng loại thiết bị nhưng ba mức giá khác nhau, với khoảng chênh lên tới hàng chục tỷ đồng.
Nếu chỉ là một trường hợp đơn lẻ, có thể lý giải bằng sự khác biệt về cấu hình hoặc điều kiện hợp đồng. Tuy nhiên, khi mô típ này xuất hiện lặp đi lặp lại ở nhiều gói thầu, trong thời gian dài, câu chuyện không còn dừng ở những con số.
Những dữ liệu này đặt ra hàng loạt câu hỏi: Căn cứ nào để xác định giá gói thầu? Việc thẩm định giá, xây dựng cấu hình thiết bị và phê duyệt dự toán đã được thực hiện ra sao?
Đó cũng là những "điểm nóng" cần tiếp tục làm rõ nhằm xác định đầy đủ vai trò của các tổ chức, cá nhân liên quan và làm rõ thiệt hại đối với Ngân sách Nhà nước.
