Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa có hướng dẫn về việc xác định đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, nộp thuế theo phương pháp kê khai.
Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, và Nghị định số 158/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc, từ ngày 1/7/2025 chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, nộp thuế theo phương pháp kê khai, thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; Nghị định số 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, từ ngày 1/1/2026 tất cả các hộ kinh doanh đều phải kê khai doanh thu gửi cơ quan Thuế.
Mức kê khai doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh trên 500 triệu đồng/năm theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP được nâng lên mức trên 1 tỷ đồng/năm, phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân.
Như vậy, từ ngày 1/1/2026, cơ quan Bảo hiểm xã hội tiếp nhận hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng.
Trường hợp chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng, thì cơ quan Bảo hiểm xã hội hướng dẫn chủ hộ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Cũng theo quy định của Luật quản lý thuế năm 2025, Nghị định số 68/2026/NĐ-CP và Nghị định số 141/2026/NĐ-CP nêu trên, Thông tư số 18/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, thì hộ kinh doanh, chủ hộ kinh doanh kê khai doanh thu để tính, nộp thuế theo quy định. Không quy định hộ kinh doanh, chủ hộ kinh doanh phải thực hiện quyết toán thuế.
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đã quy định mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với chủ hộ kinh doanh có đăng ký.
Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2025, chỉ nhóm chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký, nộp thuế theo phương pháp kê khai mới phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Còn chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký thuộc các nhóm còn lại, sẽ tham gia từ ngày 1/7/2029.
Theo quy định, chủ hộ kinh doanh đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bắt buộc với mức 29,5% trên mức tiền lương tháng do chủ hộ chọn làm căn cứ đóng, nhưng không thấp hơn mức tham chiếu (hiện áp dụng theo mức lương cơ sở), và không cao hơn 20 lần mức tham chiếu.
Tỷ lệ 29,5% gồm: 22% đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất; 3% vào quỹ ốm đau, thai sản; 4,5% vào Quỹ bảo hiểm y tế.
Từ ngày 1/7/2026, lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng, tương ứng với mức tham chiếu cũng là 2.530.000 đồng/tháng. Như vậy, với mức tham chiếu mới, mức đóng của chủ hộ kinh doanh hiện nay như sau: Mức đóng thấp nhất là 29,5% × 2.530.000 đồng = 746.350 đồng/tháng; mức đóng cao nhất (20 lần mức tham chiếu) là 29,5% × 20 × 2.530.000 đồng = 14.927.000 đồng/tháng.
Theo thống kê của cơ quan Bảo hiểm xã hội, tính đến hết tháng 2/2026, số đối tượng đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thuộc nhóm chủ hộ kinh doanh là 36.090 người.
