Hội thảo là diễn đàn tập hợp trí tuệ của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp, góp phần làm rõ những luận cứ khoa học, thực tiễn cho quá trình đổi mới mô hình phát triển đất nước.
Hội thảo quy tụ khoảng 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các Ban, bộ, ngành Trung ương; các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ quan nghiên cứu lý luận, trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan báo chí.
Phát biểu chào mừng, PGS. TS Bùi Đức Thọ, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh, việc bốn cơ quan phối hợp tổ chức Hội thảo nhằm góp phần hiện thực hóa, làm sáng tỏ những luận cứ khoa học và thực tiễn để đưa Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28-7-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam vào cuộc sống.
Hội thảo đồng thời hướng tới việc tìm kiếm những giải pháp mang tính chiến lược, tạo nền tảng cho tầm nhìn 100 năm phát triển đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai đoạn 2030 - 2130, cũng như mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: "Qua 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử; quy mô, tiềm lực kinh tế không ngừng được nâng lên, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt.
Tuy nhiên, yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới đặt ra những vấn đề không thể né tránh. Các lợi thế truyền thống như lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên, gia tăng vốn đầu tư và mở rộng quy mô sản xuất đang dần thu hẹp. Vì vậy, Việt Nam không thể tiếp tục chủ yếu dựa vào những động lực tăng trưởng cũ để đạt các mục tiêu phát triển mới".
Mục tiêu cuối cùng của phát triển không phải chỉ là một con số GDP cao hơn, mà là nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và sức mạnh tổng hợp của quốc gia, trên nền tảng tự cường của đất nước, của toàn dân tộc như tinh thần Nghị quyết số 19 đã thể hiện. Bởi vậy, mô hình phát triển mới phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng; giữa hiệu quả kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; giữa hội nhập sâu rộng với nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế; giữa phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Giá trị văn hóa, nguồn lực con người và sự ổn định xã hội phải trở thành sức mạnh nội sinh của phát triển.
Mục tiêu năm 2045 đặt ra yêu cầu rất cao đối với chặng đường phía trước. Thách thức không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn, mà là tạo dựng một năng lực phát triển mới: năng suất cao hơn, công nghệ hiện đại hơn, nhân lực chất lượng cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn và một thể chế đủ sức khơi thông, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực của đất nước.
Chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo
Trong bối cảnh khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị trên toàn cầu, yêu cầu đổi mới mô hình phát triển càng trở nên cấp thiết.
Theo đó, Việt Nam cần chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào tài nguyên, vốn và lao động sang dựa trên năng suất, tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao; từ tham gia sang nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu; từ tiếp nhận công nghệ sang từng bước làm chủ và sáng tạo công nghệ. Đây cũng là những nội dung cốt lõi được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 19-NQ/TW.
Với thông điệp xuyên suốt: “Xây dựng mô hình phát triển Việt Nam tự cường, hội nhập, toàn diện, lấy con người làm trung tâm, khoa học - công nghệ làm động lực và quản trị hiện đại làm bệ phóng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình”, Hội thảo tập trung đánh giá toàn diện quá trình nhận thức, hình thành và vận hành mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong 40 năm Đổi mới.
Các đại biểu tập trung nhận diện những thành tựu, hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân; đồng thời đề xuất định hướng, giải pháp và kiến nghị chính sách cho giai đoạn phát triển mới.
Ba nhóm nội dung trọng tâm được đặt ra gồm: mô hình tăng trưởng và các động lực phát triển kinh tế mới; phát triển văn hóa, xã hội, môi trường trong kỷ nguyên tăng trưởng mới; đổi mới tư duy, cải cách thể chế và quản trị quốc gia.
Kết nối nghiên cứu, đào tạo với hoạch định chính sách
Điểm đáng chú ý của Hội thảo là các tham luận, ý kiến trao đổi không chỉ hướng tới tổng kết thành tựu, mà tập trung nhận diện những hạn chế, điểm nghẽn và nguyên nhân, qua đó tìm câu trả lời cho những vấn đề quan trọng của giai đoạn phát triển tiếp theo: đột phá ở đâu, nguồn lực nào cần được khơi thông, động lực nào cần được kiến tạo và chính sách nào cần được ưu tiên.
Việc bốn cơ quan gồm Báo Nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế TP. HCM cùng tổ chức Hội thảo được kỳ vọng tạo dựng một diễn đàn kết nối giữa nghiên cứu lý luận, đào tạo kinh tế và hoạch định chính sách.
Qua đó, trí tuệ của các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp được tập hợp, bổ sung thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ quá trình hoạch định chủ trương, chính sách phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
PGS. TS Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản phát biểu kết luận hội thảo: "Hội thảo khoa học “Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới” nhận được gần 200 bài tham luận của các nhà khoa học và hoạt động thực tiễn. Các bài viết đều thể hiện tâm huyết, tinh thần trách nhiệm và nhiều bài tham luận có chất lượng khoa học cao.
Hội thảo đã tập trung trao đổi, luận giải từ nhiều góc độ những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với con đường phát triển của đất nước: từ cơ sở lý luận và thực tiễn của mô hình phát triển; mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ, tự cường với hội nhập quốc tế; vai trò của con người, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo; đến yêu cầu đổi mới thể chế và quản trị quốc gia trong điều kiện mới.
Các tham luận và ý kiến phát biểu tập trung làm rõ nhiều vấn đề trọng tâm.
Thứ nhất, các tham luận đã khẳng định tính tất yếu lịch sử và tầm vóc chiến lược của việc đổi mới mô hình phát triển trong kỷ nguyên mới.
Thứ hai, khái quát khung khổ Mô hình phát triển Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết 19-NQ/TW dựa trên sự phát triển toàn diện, hài hòa và đồng bộ. Theo đó đổi mới mô hình phát triển không phải là sự điều chỉnh cục bộ về mặt kinh tế, mà là quá trình tái thiết đồng bộ hệ sinh thái phát triển đất nước trên 7 trụ cột cấu thành: mô hình kinh tế; mô hình phát triển xã hội; mô hình phát triển văn hóa, con người; mô hình môi trường sinh thái; mô hình quốc phòng-an ninh; mô hình đối ngoại và hội nhập quốc tế và mô hình quản trị quốc gia.
Thứ ba, các ý kiến tại hội thảo đã đi sâu làm rõ mô hình tăng trưởng kinh tế - hạt nhân và động lực trung tâm của mô hình phát triển Việt Nam.
Thứ tư, các trao đổi tại hội thảo đã đi sâu vào các giải pháp trọng tâm như: đột phá vào khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Có thể thấy, nội dung của các bài tham luận và ý kiến phát biểu trong cuộc hội thảo sẽ tiếp tục được nghiên cứu, chắt lọc để phục vụ nghiên cứu và tư vấn cho Đảng, đồng thời những nội dung hôm nay góp phần vào triển khai quán triệt và thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, hướng đến “Xây dựng mô hình phát triển Việt Nam tự cường, hội nhập, toàn diện, lấy con người làm trung tâm, khoa học-công nghệ làm động lực và quản trị hiện đại làm bệ phóng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình”".
Hội thảo “Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu kỷ nguyên mới” không chỉ đặt ra yêu cầu nhìn lại chặng đường 40 năm Đổi mới, mà quan trọng hơn là hướng tới việc xác định những động lực mới, giải pháp mới và cách tiếp cận mới cho tiến trình phát triển đất nước. Qua đó, góp phần tạo thêm cơ sở khoa học và thực tiễn để Việt Nam chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua những điểm nghẽn và vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới.
