Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự đề xuất bổ sung thủ tục áp dụng trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, tạo cơ hội cho người thực hiện hành vi vi phạm khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại.
Theo khoản 1 Điều 145 dự thảo , cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể xem xét, quyết định tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự nếu người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố hoặc người bị buộc tội thuộc các trường hợp:
Hành vi gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; Không tham nhũng; Các dự án đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có khả năng, phương án khả thi, điều kiện để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, việc tạm đình chỉ trong trường hợp này không được áp dụng tự động. Khoản 2 Điều 145 dự thảo nêu rõ, người được xem xét phải đáp ứng đầy đủ 4 điều kiện sau:
Người được xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự có đơn đề nghị; Tự nguyện thừa nhận trách nhiệm đối với hành vi, hậu quả xảy ra; cam kết hợp tác với cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng;
Có phương án khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại hoặc biện pháp khắc phục khác kèm theo các tài liệu chứng minh khả năng thực hiện được cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng chấp thuận; Có cam kết bảo đảm thực hiện của tổ chức, cá nhân có liên quan, nếu có.
Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên, cơ quan có thẩm quyền mới xem xét việc tạm đình chỉ trong trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài nội dung trên, dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự còn đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn nhằm đẩy nhanh quá trình điều tra, truy tố, xét xử đối với những vụ án có tính chất đơn giản, chứng cứ rõ ràng.
Khoản 1 Điều 443 dự thảo nêu rõ, thủ tục rút gọn phải được áp dụng trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm ngay khi vụ án đáp ứng đầy đủ các điều kiện: Người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang hoặc người đó tự thú, đầu thú; Sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng; Tội phạm đã thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng.
Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi vụ án có đủ các điều kiện nêu trên, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án phải ra quyết định áp dụng thủ tục rút gọn.
Như vậy, khi đáp ứng các điều kiện trên, việc áp dụng thủ tục rút gọn là bắt buộc, không phụ thuộc vào sự lựa chọn của cơ quan tiến hành tố tụng. Mốc 24 giờ được tính từ thời điểm vụ án có đủ điều kiện áp dụng, không phải từ ngày khởi tố vụ án hoặc khởi tố bị can.
Tuy vậy, thời hạn bắt buộc 24 giờ chỉ áp dụng đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 443. Trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, việc áp dụng thủ tục rút gọn được thực hiện theo trình tự riêng.
