Công trình phê bình văn học kinh điển trở lại với độc giả sau hơn 80 năm

Ra đời trong giai đoạn 1942 - 1945, khi nền văn học Việt Nam đang có nhiều bước chuyển mình mạnh mẽ, bộ sách “Nhà văn hiện đại” gồm 5 cuốn, tái hiện diện mạo văn học Việt Nam hiện đại qua hệ thống chân dung tác giả, tác phẩm, thể loại và khuynh hướng sáng tác. Tác phẩm là một trong những công trình phê bình, khảo cứu văn học tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XX.

Đến nay, sau hơn 80 năm, Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành bộ sách “Nhà văn hiện đại”, mở ra cơ hội để thế hệ độc giả hiện tại tiếp cận một công trình nghiên cứu văn học có giá trị nền tảng. Trong tác phẩm “Nhà văn hiện đại”, ông Vũ Ngọc Phan đặt từng tác giả vào đời sống văn học cụ thể, phân tích phong cách, khuynh hướng, đóng góp và giới hạn của họ trong tiến trình chung.

Ở thời điểm sáng tạo công trình phê bình văn học, ông Vũ Ngọc Phan còn tiến hành khảo sát các tác giả vẫn đang trong giai đoạn sáng tác, những thể loại văn học mới vẫn đang định hình và nhiều khuynh hướng nghệ thuật vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và xác lập vị trí. Do đó, việc hệ thống hóa, phân loại, nhận diện và đánh giá các nhà văn hiện đại là một nỗ lực học thuật mang tính tiên phong của nhà phê bình Vũ Ngọc Phan.

Đặc biệt, một trong những điểm nhấn đáng chú ý của tác phẩm nằm ở giá trị tư liệu. Bộ sách đã đề cập và phân tích 72 tác giả và hàng trăm tác phẩm đã được xuất bản dưới nhiều hình thức khác nhau như sách, báo, tạp chí, trình diến sân khấu,... Nhiều chuyên gia nhận định bộ sách như một nguồn tài liệu tin cậy, chính xác để hình dung diện mạo văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX trước Cách mạng tháng Tám.

Ngoài ra, giá trị của bộ sách còn thể hiện ở phương pháp phê bình. Dù cùng sinh sống trong cùng một thời kỳ và có mối quan hệ với nhiều tác giả, nhà phê bình Vũ Ngọc Phan vẫn giữ được khoảng cách nhất định của một nhà nghiên cứu và sự khách quan trong quá trình sáng tạo tác phẩm. Bộ sách đã khái quát các tác giả Việt Nam đầu thế kỷ XX trên tất cả các bình diện. Các nhận định được xây dựng trên cơ sở phân tích tác phẩm, phong cách nghệ thuật, tư tưởng và vị trí của mỗi nhà văn trong dòng chảy văn học dân tộc.

Trong bối cảnh nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy và tìm hiểu văn học Việt Nam hiện đại ngày càng được quan tâm, bộ sách “Nhà văn hiện đại” có ý nghĩa bảo tồn một di sản học thuật quan trọng, mở ra cơ hội tiếp cận cho thế hệ độc giả mới. Sau gần một thế kỷ, nhiều nhận định trong bộ sách vẫn được tham khảo trong các công trình nghiên cứu, giáo trình và hoạt động giảng dạy văn học. Điều đó cho thấy sức sống lâu bền của một công trình được xây dựng trên nền tảng tri thức, tư liệu và tinh thần học thuật nghiêm túc.

Tác giả Vũ Ngọc Phan (1902–1987) là nhà văn, nhà phê bình và nhà nghiên cứu văn học có vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa Việt Nam thế kỷ XX. Trong suốt sự nghiệp của mình, ông để lại nhiều công trình giá trị trong các lĩnh vực phê bình văn học, nghiên cứu văn học dân gian, dịch thuật, hồi ký và biên khảo.

Với những đóng góp nổi bật cho nền văn học nước nhà, ông đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật đợt I vào năm 1996. Bộ sách “Nhà văn hiện đại” được xem là một trong những thành tựu tiêu biểu nhất trong di sản học thuật được ông để lại cho các thế hệ độc giả và giới nghiên cứu Việt Nam.