Đây là nội dung được các khách mời trao đổi tại tọa đàm với chủ đề: “Việc làm thời AI: Thách thức và cơ hội cho phụ nữ, thanh niên”.
Tọa đàm nằm trong khuôn khổ lễ khởi động Chương trình truyền thông "Những cống hiến thầm lặng" năm 2026 do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phối hợp với Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam (ActionAid Việt Nam), Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV) tổ chức sáng nay, 8/7.
Cơ hội tái cấu trúc thị trường lao động
Theo ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội, trong thời gian vừa qua, việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, hay kinh tế số đã tạo ra những biến động mạnh trong việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tất cả các lĩnh vực của phát triển kinh tế xã hội.
Một số ngành nghề bị ảnh hưởng lớn như: khối hành chính văn phòng, kế toán cơ bản; dịch vụ khách hàng, bán lẻ, bán buôn; ngành dệt may và da giày; nhóm ngành về sáng tạo, thiết kế, các nội dung truyền thông…
Tuy nhiên, theo ông Vũ Quang Thành, thay vì nhìn nhận AI như một mối đe doạ về cơ hội việc làm, hãy tiếp cận với góc nhìn của sự dịch chuyển và tái cấu trúc nghề nghiệp. Lịch sử đã chứng minh rất rõ, khi cuộc cách mạng mới về công nghệ, sẽ có những giá trị cũ mất đi nhưng đồng thời có những mô hình mới tiên tiến hơn, đem lại năng suất hơn, công nghệ tốt hơn ra đời.
Hiện nay, người lao động có thể định vị lại bản thân và nhìn nhận những giá trị sẵn có hoặc đào tạo hoặc tự rèn luyện để nâng cao bản thân mà thị trường đang cần để tiếp cận những việc làm mới, yêu cầu mới.
“Mối quan hệ giữa AI và con người trên thị trường lao động không hẳn là một cuộc chiến sinh tử mà phải nhìn nhận là một làn sóng công nghệ ra đời, có thể thay thế những tính chất, công việc giản đơn, công việc mang tính chất lặp đi lặp lại.
Khi công nghệ thay thế những công việc trên thì sẽ tạo ra nguồn lao động ở một phân khúc nghề nghiệp mới, giá trị hơn, nhiều hiệu quả và năng suất lao động hơn” – ông Vũ Quang Thành nói.
Đào tạo lao động phải bắt kịp xu hướng mới
Phạm Thị Hường, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội cũng cho rằng, trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, thách thức lớn nhất đối với lao động trẻ không chỉ là tiếp cận công nghệ mà còn là khả năng ứng dụng vào thực tiễn công việc.
"Bằng cấp chỉ là điều kiện để gia nhập thị trường lao động, trong khi năng lực thực hành, tinh thần học hỏi và khả năng thích ứng trước sự thay đổi của công nghệ mới là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững trong sự nghiệp", bà Hường nói.
Riêng đối với phụ nữ, trong kỷ nguyên số, họ đối mặt với thách thức lớn trong việc cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. Để thích nghi, phụ nữ cần bứt phá tư duy, xóa bỏ định kiến "công nghệ chỉ dành cho nam giới". Việc chủ động cập nhật công nghệ không chỉ nâng cao năng suất mà còn là công cụ đắc lực giúp giải phóng sức lao động, giúp phụ nữ có thêm thời gian cho bản thân và gia đình.
Theo bà Hường, trong 5 năm tới, sự bùng nổ của AI và tự động hóa sẽ đào thải những lao động chậm thích nghi. Do đó với các cơ sở đào tạo, giải pháp then chốt là mô hình đào tạo theo "đơn đặt hàng" của doanh nghiệp.
Ông Vũ Quang Thành cũng cho rằng, hiện nay, nhiều doanh nghiệp chuyển biến rất đáng ghi nhận, chuyển đổi từ mô hình đào tạo theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp đã liên hệ với cơ sở đào tạo để đào tạo lao động trực tiếp ở ngay cơ sở đào tạo. Như vậy, nguồn nhân lực vừa tiếp cận lý thuyết từ nhà trường, vừa được đào tạo thành người làm việc, tạo được năng suất lao động.
Theo ông, trong thời gian tới, các cơ sở đào tạo nên phối hợp với doanh nghiệp, chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ số, đào tạo về kỹ năng chuyên sâu, về AI ngay trong nhà trường.
Ngoài giáo trình chuyên môn, nhà trường cần đào tạo kỹ năng số, kỹ năng mềm, đảm bảo cả hai nội dung sẽ giúp sinh viên ra trường có thể tiếp cận ngay với điều kiện thực tế, máy móc thực tế, làm việc tốt hơn.
Chương trình truyền thông "Những cống hiến thầm lặng" năm 2026 có chủ đề "Thách thức và cơ hội việc làm của phụ nữ, thanh niên và người khuyết tật trong nền kinh tế số".
PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội cho biết, qua hành trình hợp tác 6 năm qua (2021-2026), cuộc thi “Những cống hiến thầm lặng” không chỉ dừng lại ở một chương trình truyền thông, mà đã trở thành một biểu tượng của sự thấu hiểu và sẻ chia.
“Chúng tôi vô cùng tự hào khi suốt 5 năm qua, Chương trình truyền thông “Những cống hiến thầm lặng” luôn kiên định lấy mục tiêu bảo vệ quyền an sinh xã hội cho phụ nữ, thanh niên và người khuyết tật làm cốt lõi", ông Nguyễn Thành Lợi nhấn mạnh.
Không dừng lại ở đó, Chương trình đã khơi gợi ý thức trách nhiệm của cộng đồng trước những thách thức mang tính toàn cầu: Từ biến đổi khí hậu, thiên tai bão lũ, đến việc nâng cao nhận thức về những rào cản mà lao động nữ phải đối mặt.
Ông Tạ Việt Anh, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam khẳng định, sau 5 năm triển khai, Chương trình đã trở thành nhịp cầu nhân văn, kết nối đội ngũ nhà báo và các cây bút không chuyên trong nỗ lực chung vì mục tiêu an sinh xã hội.
Bên cạnh cuộc thi viết truyền thống, điểm nhấn của năm nay là sự mở rộng quy mô thông qua các nền tảng đa phương tiện. Ban tổ chức cũng phối hợp với các trường đại học thực hiện điều tra xã hội học về kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên, đồng thời xây dựng các chuyên mục Podcast về pháp luật lao động và kỹ năng số.
"Những số liệu thực tế từ nghiên cứu sẽ giúp giới trẻ có cái nhìn khách quan để lựa chọn việc làm phù hợp và hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình trong bối cảnh hội nhập", ông Tạ Việt Anh nói.
