Thiết bị báo cháy không dây "make in Công an Hà Nội": lời giải bình dân, hiệu quả cho mỗi hộ gia đình

​Mệnh lệnh giải bài toán dân sinh

​7h45, ở công ty, phòng thử nghiệm thiết bị báo cháy không dây liên tục phát ra loạt tiếng bíp bíp. Dãy các thiết bị báo cháy đang được chạy thử trước khi ra thị trường, nằm ngay ngắn trên bàn đo kiểm chuyên dụng. Từng chấm đèn led đỏ xanh nhấp nháy liên hồi theo từng nhịp quét sóng vô tuyến.

​Kỹ thuật viên phòng kiểm định chăm chú nhìn màn hình phân tích dao động ký. Một kỹ sư trẻ dùng thiết bị tạo khói chuyên dụng xịt nhẹ luồng khí vào buồng cảm biến của chiếc đầu báo mang mã hiệu T8-BC01. Gần như ngay lập tức, vòm đèn led 360 độ chớp đỏ, còi hú phát ra âm thanh đanh gọn xé tan không gian tĩnh lặng của xưởng máy.

​Để dây chuyền sản xuất này đi vào hoạt động trơn tru, bài toán ban đầu được đặt ra xuất phát từ đề tài cấp quốc gia của Đại học PCCC và CNCH (nay là Học viện PCCC bà CNCH) và sự chỉ đạo trực tiếp của Trung tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc CATP Hà Nội.

Người đứng đầu Công an thành phố yêu cầu các đơn vị nghiệp vụ cùng doanh nghiệp của lực lượng Công an Thủ đô phải nghiên cứu, chế tạo bằng được một thiết bị báo cháy không dây đáp ứng tiêu chí bốn nhất: thuận tiện nhất, dễ lắp đặt nhất, tiện ích nhất, giá thành hợp lý nhất để phục vụ người dân.

​Mệnh lệnh đó bắt rễ từ thực tế đau xót qua nhiều vụ cháy thương tâm tại các khu dân cư cũ. Đa số nạn nhân tử vong trong các vụ hỏa hoạn nhà ở không phải do ngọn lửa bùng đến ngay từ đầu, mà do ngạt khí độc khi đang chìm trong giấc ngủ.

Giữa đêm khuya, khói độc len qua các khe cửa phòng ngủ ở tầng trên trong khi ngọn lửa âm ỉ dưới tầng một, tước đoạt cơ hội thoát nạn của cả gia đình khi không có còi chuông báo động sớm.

​Cái bẫy an toàn từ hộp nhựa "độ chế"

​Cầm trên tay một chiếc hộp nhựa vuông màu trắng thô ráp mua từ một tài khoản bán hàng trên mạng, ông Phí Ngọc Tùng, Phó Giám đốc Chi nhánh PCCC thuộc Công ty Tháng 8, lắc đầu chỉ ra sự nguy hiểm của các mặt hàng trôi nổi.

​Ông Phí Ngọc Tùng cho biết, hệ thống báo cháy có dây truyền thống bộc lộ bất cập lớn đối với những công trình nhà ở cũ đã xây dựng lâu năm và đang sinh hoạt ổn định. Muốn đi dây tín hiệu, thợ phải đục khoét tường gạch, kéo dây chằng chịt khắp các tầng, vừa tốn kém chi phí, vừa phá vỡ kết cấu kiến trúc của ngôi nhà. Nắm được tâm lý e ngại của người dân, trên mạng xã hội bùng nổ các loại sản phẩm tự phát.

​Nhiều thợ điện tử tự do đã thu gom các đầu báo cháy loại có dây cũ kỹ, cưa cắt chân đế rồi gắn tạm bợ lên một chiếc hộp nhựa vuông. Bên trong hộp, họ đấu nối thêm một viên pin tiểu để hô biến thành thiết bị báo cháy không dây đem bán với giá vài trăm nghìn đồng.

​Theo đánh giá của ông Phí Ngọc Tùng, các sản phẩm tự chế này vừa xấu xí về mặt thẩm mỹ, vừa không đáp ứng bất kỳ tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn nào của Việt Nam. Mạch điện chắp vá không qua thử nghiệm độ trễ, không có khả năng chống nhiễu sóng và dễ dàng tê liệt khi nhiệt độ phòng tăng cao. Người dân mua về lắp đặt với tâm lý yên tâm, nhưng thực chất đang giữ một vật trang trí vô tác dụng ngay trên trần nhà. Khi giặc lửa ập đến, chiếc hộp nhựa ấy hoàn toàn im lặng.

​

​Nhà nhỏ chỉ có nạn nhân đối mặt ngọn lửa

​Kể lại hành trình đưa sản phẩm từ phòng thí nghiệm ra dây chuyền sản xuất, Thượng tá Đỗ Văn Mạnh, Phó Tổng giám đốc Công ty Tháng 8, lật lại hồ sơ nghiên cứu từ năm 2018. Đó là thời điểm đoàn công tác của Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ sang khảo sát thực tế tại các quốc gia có hạ tầng đô thị hiện đại như Nhật Bản, Hàn Quốc.

​Tại các buổi làm việc chuyên môn, cơ quan quản lý an toàn phòng cháy của các nước bạn đã chia sẻ một thực tế đắt giá. Nguy cơ cháy gây thiệt hại nặng nề về tính mạng con người và tài sản không nằm ở các tòa cao ốc hay các trung tâm thương mại lớn.

Những công trình đồ sộ đó vốn đã được trang bị hệ thống chữa cháy tự động đồng bộ, có phương án thoát nạn bài bản, có lực lượng túc trực và kết nối trực tiếp với hạ tầng giao thông đô thị.

​Ngược lại, vùng trũng an toàn lại nằm chính ở các công trình nhỏ, nhà tạm, kho tạm và hàng triệu căn nhà ống mọc san sát trong các ngõ sâu tại Việt Nam. Đặc trưng của nhà ống là mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn, xây nhiều tầng, chỉ có một cầu thang bộ duy nhất và hoàn toàn thiếu vắng thiết bị cảnh báo nhiệt hay khói.

​Giọng Thượng tá Đỗ Văn Mạnh trầm xuống khi nhắc đến sự chênh lệch nghiệt ngã giữa hai loại hình công trình: "Nhà to khi có sự cố thì có đủ các lực lượng chuyên nghiệp đến hỗ trợ. Còn nhà nhỏ lúc nửa đêm chỉ có mỗi nạn nhân đối mặt với ngọn lửa. Vì thế, phát hiện càng sớm chừng nào thì cơ hội sống sót của người dân càng cao chừng đó".

​Từ nhận thức đó, đề tài nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy phối hợp với Cảnh sát PCCC Hà Nội đã được nghiệm thu cấp quốc gia. Toàn bộ kết quả nghiên cứu sau đó được bàn giao cho Công ty Tháng 8 để cụ thể hoá và hoàn thiện công nghệ, đầu tư dây chuyền sản xuất hàng loạt.

​Xuyên tường bê tông và pin bốn năm

​Làm chủ công nghệ thiết bị báo cháy không dây đặt ra những bài toán kỹ thuật hóc búa, không đơn giản là cắt bỏ sợi cáp truyền dẫn. Hai rào cản lớn nhất mà các kỹ sư của Công an Hà Nội phải giải quyết triệt để là khả năng chống nhiễu sóng và tuổi thọ của nguồn điện.

​Trong những ngôi nhà ống đô thị, các lớp tường gạch dày cùng sàn bê tông cốt thép đặc quánh là vật cản lớn đối với sóng vô tuyến. Thiết bị kém chất lượng rất dễ mất kết nối hoặc kích hoạt chuông báo động giả, làm đảo lộn sinh hoạt người dân. Đội ngũ nghiên cứu đã bám sát Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7568-25, bộ tiêu chuẩn tương đương chuẩn quốc tế ISO 7240-25 và chuẩn châu Âu EN 54 chuyên biệt cho thiết bị báo cháy không dây.

​Sản phẩm của Công ty Tháng 8 phải vượt qua tám bài kiểm tra chống nhiễu sóng khắt khe trong môi trường giả lập điện từ trường cường độ cao. Tín hiệu vô tuyến của thiết bị được tinh chỉnh để đâm xuyên qua các tầng sàn bê tông cốt thép dày mà không bị trễ pha hay suy hao tín hiệu.

"Chúng tôi dùng dải sóng trả phí để đảm bảo truyền tin nhanh nhất, hiệu quả nhất, đảm bảo thời gian vàng để chữa cháy, cứu người. Chúng tôi cũng không dùng sóng wifi dù rẻ hơn vì khi có sự cố cháy nổ, nguồn điện sẽ bị cắt. Không thể báo cháy kịp thời", Thượng tá Đỗ Văn Mạnh chia sẻ.

​Thách thức tiếp theo nằm ở nguồn pin. Thiết bị dùng trong gia đình thường xuyên đối mặt câu hỏi pin dùng được bao lâu và có phải thay liên tục hay không. Một viên pin tiểu lắp trong đồng hồ treo tường chỉ hoạt động khoảng sáu tháng là cạn kiệt. Thiết bị báo cháy thì tuyệt đối không được phép ngừng hoạt động bất ngờ giữa chừng.

​Các kỹ sư của Công ty Tháng 8 đã thiết kế vi mạch tối ưu hóa dòng tiêu thụ ở mức cực thấp. Nhờ giải pháp này, viên pin nhỏ bên trong đầu báo T8-BC01 có thể hoạt động bền bỉ hơn bốn năm, vượt xa mức yêu cầu tối thiểu ba mươi sáu tháng của tiêu chuẩn kiểm định.

​Thiết bị được lập trình cơ chế nhắc nhở pin yếu rất chặt chẽ. Khi dung lượng pin sụt xuống dưới mức 15%, cứ hai phút một lần, đầu báo sẽ phát ra một tiếng bíp đanh gọn kèm ánh đèn nhấp nháy. Tiếng bíp lặp đi lặp lại ngắt quãng buộc người dùng phải để mắt đến việc thay pin mới. Chân đế thiết bị sử dụng khớp ren xoay, cho phép người dân dùng tay tháo lắp dễ dàng trong vài giây mà không cần nhờ đến thợ kỹ thuật.

​Mạng lưới báo động ba tầng

​Ưu thế vượt trội của thiết bị báo cháy không dây do Công ty Tháng 8 sản xuất nằm ở cấu trúc truyền tin báo động ba tầng, tạo thành mạng lưới bảo vệ khép kín từ trong nhà ra ngoài phố.

​Tầng thứ nhất là báo động tại chỗ liên tầng. Khi xuất hiện khói ở khu vực bếp tại tầng một, đầu báo lập tức hú còi âm lượng lớn và kích hoạt dải đèn led xoay tròn. Đồng thời, sóng vô tuyến tức thời truyền lệnh đánh thức toàn bộ các đầu báo gắn ở tầng hai, tầng ba, tầng bốn cùng hú còi đồng loạt. Cả gia đình đang ngủ say trong các phòng kín cửa đều nghe rõ tín hiệu khẩn cấp để kịp thời choàng tỉnh, mở cửa thoát nạn trước khi khói đặc bao trùm cầu thang.

​Tầng thứ hai là cảnh báo qua mạng viễn thông. Thiết bị tích hợp mô đun kết nối tự động gọi điện thoại và gửi tin nhắn cảnh báo đến danh sách số điện thoại đã cài đặt sẵn. Người thân đi làm xa, hàng xóm sát vách hay tổ trưởng tổ dân phố đều nhận được tin báo ngay trong phút đầu tiên sự cố nhen nhóm.

​Tầng thứ ba là kết nối cơ sở dữ liệu giám sát tập trung. Hệ thống có khả năng truyền tọa độ sự cố trực tiếp đến đội chữa cháy cơ sở gần nhất và trung tâm thông tin chỉ huy của lực lượng Cảnh sát PCCC thành phố. Trên ứng dụng cài đặt ở điện thoại thông minh, tình trạng hoạt động, mức pin của từng đầu báo đều hiển thị trực quan để chủ nhà và lực lượng chức năng theo dõi liên tục.

​

​Được cấp phép kiểm định, giá thành bình dân đến từng mái nhà

​Vấn đề pháp lý và chất lượng của thiết bị đã được khẳng định bằng các văn bản kiểm định chính thức của cơ quan quản lý nhà nước. Sản phẩm đầu báo khói không dây T8-BC01 đã được Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ cấp Giấy chứng nhận kiểm định phương tiện phòng cháy và chữa cháy số 124/KĐ-PCCC ngày 30-4-2026. Đồng thời, sản phẩm cũng nhận Giấy chứng nhận hợp quy thiết bị sử dụng đường truyền vô tuyến do cơ quan chuyên trách cấp, đáp ứng đầy đủ hành lang pháp lý để lưu thông rộng rãi trên thị trường.

​Về mặt giá thành, thực hiện đúng chỉ đạo của Giám đốc CATP Hà Nội về tiêu chí giá thành hợp lý nhất, Công ty Tháng 8 đã tối ưu hóa toàn bộ chi phí sản xuất vi mạch trong nước. Giá của một đầu báo khói độc lập chỉ ở mức vài trăm nghìn đồng, phù hợp với túi tiền của mọi gia đình lao động. Khi pin hết sau hơn bốn năm sử dụng, viên pin thay thế chỉ có giá từ ba mươi lăm nghìn đến bốn mươi nghìn đồng. Tính bình quân, chi phí duy trì hệ thống cảnh báo sớm chỉ tiêu tốn khoảng mười nghìn đồng mỗi năm, tương đương một ly trà đá vỉa hè.

​Để sản phẩm đến tận tay người dân, Công ty TNHH MTV Tháng 8 tổ chức cung ứng trực tiếp qua hệ thống Chi nhánh PCCC và các điểm giới thiệu sản phẩm của công ty. Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH cùng Công an các xã, phường trên toàn địa bàn Hà Nội đóng vai trò nòng cốt trong việc hướng dẫn kỹ thuật, khảo sát vị trí lắp đặt phù hợp tại từng hộ gia đình, khu trọ, nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh trong các ngõ sâu.

​

​Rời phòng kiểm thử khi đồng hồ đã điểm giữa trưa, tiếng bíp bíp thử nghiệm tín hiệu vẫn vang lên đều đặn sau cánh cửa kính cách âm.

Giữa một đô thị ken đặc những con ngõ ngoằn ngoèo, việc tự chủ hoàn toàn dây chuyền sản xuất thiết bị báo cháy chuẩn quy chuẩn mang lại sự an tâm thực chất cho từng hộ dân. Những chiếc đầu báo nhỏ gọn gắn trên trần nhà chính là chiếc chuông báo thức tin cậy, canh giữ giấc ngủ yên bình cho hàng triệu người dân Thủ đô trước hiểm họa giặc lửa.