Nhiều thủ tục hành chính kiểm tra PCCC đã được cắt giảm
Trong phiên họp sáng nay, 5/11, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Cho ý kiến về quy định kiểm tra, nghiệm thu công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và công trình xây dựng, đại biểu Cao Mạnh Linh (đoàn Thanh Hoá) cho rằng, nhiều thủ tục hành chính trong kiểm tra phòng cháy, chữa cháy đã được cắt giảm.
Trước đây, với các công trình thuộc diện kiểm tra, chủ đầu tư phải thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng và thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy theo hai quy trình khác nhau. Vì vậy, để giảm chồng chéo, khoản 2 Điều 11 Nghị định 105/2025 đã cho phép cơ quan chuyên môn về xây dựng và cơ quan công an phối hợp kiểm tra trong cùng một đợt tại hiện trường.
Tiếp đó, thực hiện Nghị quyết 66 của Chính phủ, từ ngày 1/7/2026, cơ quan công an đã dừng thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy. Qua đó giúp doanh nghiệp giảm bớt thủ tục và thời gian chờ văn bản chấp thuận công trình đưa vào sử dụng.
“Tôi đồng tình với việc dự thảo Luật đã cắt giảm thủ tục này và quy định rõ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư trước khi bàn giao đưa công trình vào sử dụng” - đại biểu nhận định.
Tuy nhiên, theo đại biểu, Điều 12 của Dự thảo đề xuất xóa bỏ hoàn toàn khoản 5 Điều 18 của luật hiện hành Trong đó có điểm a quy định về trách nhiệm kiểm tra của cơ quan chuyên môn về xây dựng là cần được cân nhắc, rà soát kỹ lưỡng hơn.
Hiện nay, theo Điều 24 và Điều 27 Nghị định 27/2026, cơ quan chuyên môn về xây dựng vẫn kiểm tra các điều kiện nghiệm thu hoàn thành, trong đó có yêu cầu tuân thủ pháp luật về phòng cháy chữa cháy trong thi công. Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉ chỉnh lý dự thảo Luật để bảo đảm thống nhất với pháp luật về xây dựng:
Trường hợp 1: Nếu xác định trách nhiệm trong này tiếp tục được kiểm tra trong thủ tục về xây dựng, cần quy định rõ trong luật.
Trường hợp 2: Nếu chuyển nội dung này sang hậu kiểm, cần xác định những quy định của pháp luật về xây dựng phải sửa và đánh giá tác động của việc thay đổi đó.
Mục tiêu giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp chưa chắc thực hiện được
Riêng đối với nhà chung cư, đại biểu Cao Mạnh Linh đề nghị cân nhắc hai vấn đề sau:
Thứ nhất là về khả năng phát hiện và khắc phục vi phạm về phòng cháy chữa cháy so với thiết kế đã duyệt trước khi bàn giao nhà cho người dân.
Báo cáo giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo đã làm rõ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, việc khai báo dẫn liệu trước khi công trình hoạt động và việc kết hợp kiểm tra chấp hành quy định về nghiệm thu với kiểm tra định kỳ.
Báo cáo cũng nêu việc thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu cùng hướng tới việc bảo đảm tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng thẩm định thiết kế là để xem xét phương án thiết kế có đáp ứng yêu cầu an toàn hay không; còn kiểm tra công tác nghiệm thu là để xem xét công trình thực tế có được thi công theo phương án đó hay không.
Đại biểu nêu ví dụ, chung cư Hoàng Gia tại Hà Đông, Hà Nội cho thấy sự khác biệt này. Theo thông tin phản ánh trên báo chí, công trình đã được thẩm duyệt thiết kế phòng cháy chữa cháy từ năm 2010 nhưng thi công không đúng thiết kế và chưa được nghiệm thu theo quy định. Chung cư đã đưa vào sử dụng từ năm 2016 và đến tháng 7/2026, một số hạng mục phòng cháy chữa cháy vẫn chưa đủ điều kiện nghiệm thu, ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Thực tế cho thấy, người mua có thể kiểm tra căn hộ khi nhận nhà, nhưng rất khó để đánh giá mức độ an toàn cháy nổ của cả tòa nhà, những đường tiếp cận cho xe chữa cháy, hệ thống thoát nạn, ngăn cháy, ngăn khói, v.v. có thực hiện đúng thiết kế được duyệt hay không.
“Nếu vi phạm sai khác so với thiết kế chỉ được phát hiện sau khi người dân đã vào ở, việc khắc phục có thể buộc phải hạn chế sử dụng công trình hoặc di dời cư dân. Trường hợp vi phạm sai khác so với thiết kế không thể khắc phục được thì hệ quả xử lý còn phức tạp hơn. Vì vậy, những hệ quả này cũng cần được xem xét, đánh giá đầy đủ, toàn diện khi quyết định lựa chọn thời điểm kiểm tra” - đại biểu nhấn mạnh.
Thứ hai, theo đại biểu, mục tiêu giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp chưa chắc đã giảm được. Với chung cư, thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng vẫn phải thực hiện. Nếu nội dung phòng cháy chữa cháy tiếp tục được kiểm tra trong cùng thủ tục thì việc bỏ điểm a khoản 5 Điều 18 của Luật này chưa cho thấy doanh nghiệp giảm thêm được thời gian, chi phí.
Còn nếu chuyển công việc này sang hậu kiểm, cơ quan chức năng vẫn phải đối chiếu thiết kế, kiểm tra hiện trạng hoặc thử vận hành hệ thống phòng cháy chữa cháy. Nếu phát hiện sai khác so với thiết kế đã được phê duyệt gây chi phí khắc phục và gián đoạn trong sinh hoạt của cư dân, tính đủ các yếu tố này thì việc chuyển sang hậu kiểm chưa chắc đã tiết kiệm hơn so với việc kiểm tra việc thực hiện về phòng cháy chữa cháy trong cùng thủ tục với việc kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng như hiện nay.
Vì vậy, đại biểu đề nghị sửa điểm a khoản 5 Điều 18 của Luật này, trong đó quy định rõ việc kiểm tra các giải pháp an toàn cháy thuộc trách nhiệm của cơ quan chuyên môn về xây dựng được thực hiện trong cùng thủ tục với việc kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng.
Trước hết, việc này cần áp dụng đối với nhà chung cư, đồng thời giao Chính phủ xác định phạm vi áp dụng cho các công trình khác, căn cứ khả năng thoát nạn của người sử dụng, mức độ hậu quả nếu xảy ra cháy và khả năng khắc phục sau khi công trình đưa vào hoạt động.
Như vậy, theo đại biểu phạm vi kiểm tra sẽ hẹp hơn quy định hiện hành và đảm bảo phù hợp với đặc thù của từng loại công trình.
“Tôi tin rằng áp dụng cách làm này đối với nhà chung cư và các công trình khác do Chính phủ xác định theo các tiêu chí đã nêu trên sẽ vừa giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm khắc phục kịp thời các vi phạm làm ảnh hưởng đến an toàn cháy trước khi công trình đưa vào sử dụng” - đại biểu nhấn mạnh.
