Theo cáo buộc, trong vụ án này, hai cựu cán bộ hải quan là Nguyễn Hữu Tuân (cựu Phó trưởng phòng Giám quản 5, Cục Giám sát quản lý về Hải quan), Nguyễn Thế Việt (cựu Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về Hải quan, Cục Hải quan) cùng bị truy tố về tội “Nhận hối lộ”. Sau khi nhận tổng cộng 1,5 tỷ đồng, hai cựu cán bộ hải quan này đã giúp doanh nghiệp của “ông trùm” Nguyễn Năng Mạnh được thông quan nguyên liệu.
Trả lời thẩm vấn tại tòa, Nguyễn Năng Mạnh (cựu Chủ tịch Công ty CP Dược phẩm MediUSA – Công ty MediUSA, Giám đốc Công ty CP Dược phẩm MegaPharco – Công ty MegaPharco, Phó Giám đốc Công ty MediPhar, cổ đông sáng lập Công ty CP Hóa dược Hùng Phương - Công ty Hùng Phương) thuật lại, thời điểm doanh nghiệp rơi vào cảnh có lô nguyên liệu nhập khẩu bị tạm dừng thông quan.
Theo bị cáo, giá trị mỗi tờ khai lên tới hàng chục tỷ đồng. Công ty liên tục gửi văn bản đến cơ quan hải quan, Bộ Y tế nhưng không nhận được phản hồi như mong muốn. "Tôi chỉ nghĩ làm cách nào nhanh nhất để bảo vệ hàng hóa của công ty", Mạnh khai.
Qua các mối quan hệ xã hội, Mạnh được giới thiệu gặp Nguyễn Hữu Tuân (khi đó công tác tại Cục Giám sát quản lý về hải quan). Lần đầu hai người gặp nhau tại một quán cà phê vào khoảng giữa năm 2023. Mạnh mang theo toàn bộ hồ sơ những lô hàng đang bị ách lại, mong được hướng dẫn cách tháo gỡ.
Hai ngày sau, Tuân hẹn Mạnh đến trước cổng Cục Hải quan. Cuộc nói chuyện tiếp tục diễn ra trên xe ô tô của Tuân. Theo lời khai của Mạnh, Tuân nói muốn thông quan thì phải có văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế. Đến đây, cuộc trao đổi chuyển sang câu chuyện tiền bạc.
"Bị cáo hỏi phải bồi dưỡng thế nào thì anh Tuân nói đưa trước 300 triệu", Mạnh khai. "Tại sao lại có từ 'đưa trước'?", thẩm phán hỏi. Mạnh đáp rằng khi ấy hai bên chưa chốt chính xác số tiền.
"Anh Tuân nói việc này phải xử lý để thông quan các lô hàng, xin được văn bản của Bộ Y tế thì các đơn vị cũng phải bồi dưỡng, khoảng từ 1,2 đến 1,5 tỷ đồng", Mạnh khai và cho biết Tuân là người đưa ra số tiền phải chi để giúp lô hàng thông quan.
Theo lời khai của “ông trùm”, khoản tiền trên là tiền mệnh giá 500.000 đồng được Mạnh trao cho cán bộ hải quan Tuân ngay trên xe ô tô. Thời điểm đó chỉ có hai người, không ai chứng kiến.
Khoảng một tuần sau, Tuân gọi điện thông báo đã có văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế. Khi nhận bản chính công văn, Mạnh tiếp tục đưa nốt 1,2 tỷ đồng. "Tổng cộng bị cáo đưa 1,5 tỷ đồng", bị cáo Mạnh xác nhận trước tòa. Sau đó doanh nghiệp mang công văn xuống cơ quan hải quan và lô nguyên liệu được thông quan.
Theo kết luận điều tra, từ năm 2020 đến tháng 4-2025, để chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ hai nhà máy MediUSA và MediPhar, Nguyễn Năng Mạnh sử dụng Công ty Hùng Phương đứng tên mở tờ khai nhập khẩu nguyên liệu, chủ yếu từ Trung Quốc.
Do nguyên liệu sản xuất thực phẩm chức năng phải đáp ứng hàng loạt thủ tục về hồ sơ hải quan, chứng nhận xuất xứ, kết quả kiểm nghiệm, hồ sơ tự công bố sản phẩm..., doanh nghiệp nhiều lần gặp vướng mắc trong quá trình thông quan. Cơ quan điều tra xác định, Nguyễn Hữu Tuân đã đồng ý hỗ trợ doanh nghiệp và yêu cầu chi 1,5 tỷ đồng.
Tại bục khai báo, bị cáo Nguyễn Hữu Tuân thừa nhận có nhận tổng cộng 1,5 tỷ đồng từ Nguyễn Năng Mạnh nhưng cho rằng một số chi tiết Mạnh nhớ chưa chính xác.
Theo Tuân, vụ việc xảy ra vào cuối năm 2023. Ban đầu, đại diện doanh nghiệp đến gặp trình bày vướng mắc về thủ tục thông quan. Tuân cho rằng việc này không thuộc thẩm quyền xử lý của mình nên đã trao đổi với lãnh đạo cấp trên Nguyễn Văn Việt.
Tuân khai, bị cáo Việt nói có thể hỗ trợ nhưng "phải gặp doanh nghiệp, nếu tạo thuận lợi thì như nào". Chủ tọa hỏi: "Tạo thuận lợi' nghĩa là gì?". Tuân đáp ngắn gọn: "Nôm na là doanh nghiệp chi phí thế nào".
Khác với lời khai của Mạnh, Tuân cho rằng chính phía doanh nghiệp mới là bên đưa ra mức "1,2 đến 1,5 tỷ đồng". Còn sau khi trao đổi với cấp trên, Tuân thông báo số tiền thống nhất để "tạo điều kiện" chỉ là 800 triệu đồng. Tuy nhiên, Tuân vẫn thừa nhận mình nhận đủ 1,5 tỷ đồng từ Mạnh.
Tuân khai đã mang 300 triệu đồng đưa cho Phó cục trưởng Nguyễn Văn Việt. Đến khoản tiền sau, Tuân cầm 500 triệu đồng lên phòng làm việc của Việt, đưa 400 triệu đồng và giữ lại 100 triệu đồng, nói là "tiền môi giới".
Bị Tòa căn vặn, "bị cáo có xác định đây là tiền hối lộ không?". Đáp lời, cựu cán bộ hải quan trình bày, thời điểm đó bị cáo chỉ nghĩ đây là tiền doanh nghiệp "cảm ơn". Sau đó, bị cáo Tuân cho biết, đây là lần đầu tiên nhận khoản tiền lớn như vậy. "Thông thường tiền cảm ơn chỉ vài ba triệu đồng".
