Thông tin từ Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP Hà Nội cho biết, thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24-6-2025 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công và các văn bản chỉ đạo của thành phố, thời gian gần đây, BHXH TP Hà Nội và VKSND TP Hà Nội đã phối hợp, chỉ đạo BHXH các cơ sở, VKSND các khu vực ký quy chế phối hợp triển khai.
Quy chế phối hợp được xây dựng theo hướng rà soát, phân loại doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH, Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) kéo dài từ 3 tháng trở lên, xác minh nguyên nhân và tổ chức đối thoại trước tố tụng.
Một trong những kết quả nổi bật sau 3 tháng phối hợp là công tác đôn đốc, thu hồi tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN tại các đơn vị sử dụng lao động. Theo số liệu tính đến hết tháng 8-2026, VKSND TP Hà Nội và VKSND các khu vực thuộc thành phố đã thực hiện đôn đốc đối với 2.166 đơn vị, qua đó thu hồi 126,7 tỷ đồng trên tổng số 239,1 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH, đạt tỷ lệ 46,39%.
Thông qua việc triển khai hiệu quả Quy chế phối hợp của cơ quan BHXH và VKSND, thể hiện rõ vai trò của cơ quan BHXH trong chủ động rà soát, cung cấp thông tin, xác định các trường hợp đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng, vi phạm nghĩa vụ; VKSND thực hiện chức năng kiểm sát, đôn đốc và nghiên cứu xử lý theo quy định pháp luật.
Đơn cử mới nhất về việc khởi kiện vụ án dân sự công ích, theo đề nghị của BHXH cơ sở Ứng Hòa, VKSND khu vực 12 – Hà Nội với vai trò nguyên đơn đã thực hiện quyền khởi kiện dân sự công ích theo Nghị quyết 205/2025/QH15, đề nghị Tòa án nhân dân khu vực 12 – Hà Nội thụ lý, đưa vụ án dân sự ra xét xử sơ thẩm, bị đơn là Công ty MD, về thực hiện nghĩa vụ nộp tiền BHXH. Người có quyền, nghĩa vụ liên quan là BHXH cơ sở Ứng Hòa, Công đoàn xã Vân Đình, thành phố Hà Nội.
Kết quả vào sáng nay, 7-9, Tòa án nhân dân khu vực 12 – Hà Nội đã đưa ra xét xử vụ án dân sự công ích về việc "Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm", bị đơn là Công ty MD. Đây là lần đầu tiên tại Hà Nội, TAND thụ lý và đưa ra xét xử vụ án dân sự là doanh nghiệp chậm (trốn) đóng BHXH, với nguyên đơn là VKSND khởi kiện.
Công ty MD có trụ sở tại thôn Lương Đình, xã Ứng Thiên, Hà Nội. Công ty này hiện kê khai đóng BHXH cho 05 lao động nhưng đã vi phạm nghĩa vụ nợ, chậm (trốn) đóng kéo dài, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quỹ bảo hiểm và quyền lợi người lao động. Sau khi BHXH cơ sở Ứng Hòa chuyển danh sách vi phạm và VKSND khu vực 12 tham gia làm việc, Công ty MD đã nộp khắc phục một phần nợ trong tháng 5 và tháng 6-2026. Tính đến tháng 8-2026, số tiền Công ty còn nợ được xác nhận là 158 triệu đồng.
Căn cứ Luật BHXH năm 2024, BHXH cơ sở không có thẩm quyền khởi kiện. Do đó, BHXH cơ sở Ứng Hòa (với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) đã đề nghị VKSND khu vực 12 thực hiện quyền khởi kiện dân sự công ích theo Nghị quyết 205/2025/QH15, đề nghị Tòa án buộc Công ty MD phải thanh toán ngay toàn bộ số tiền nợ và lãi là 158 triệu đồng để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương.
Trong thời gian tới, BHXH thành phố Hà Nội và VKSND Thành phố, các BHXH cơ sở và VKSND khu vực sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ, tăng cường trao đổi thông tin, rà soát các trường hợp có dấu hiệu vi phạm, nâng cao hiệu quả đôn đốc, thu hồi tiền chậm đóng BHXH; cũng như phối hợp xử lý các trường hợp hưởng chế độ không đúng quy định.
Việc triển khai cơ chế khởi kiện công ích theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 không nhằm gây khó khăn cho doanh nghiệp mà hướng tới thiết lập kỷ cương vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh công bằng và phát triển bền vững. Qua đó góp phần hạn chế việc phải áp dụng các biện pháp khởi kiện và tố tụng theo quy định.
