Livestream từng được xem là công việc có thể tự học: một chiếc điện thoại, đường truyền ổn định và người nói đủ tự tin là có thể bắt đầu. Nhưng khi hình thức phát trực tiếp ngày càng được sử dụng trong bán hàng, truyền thông, tổ chức sự kiện và chia sẻ kiến thức, yêu cầu đối với người làm nghề cũng khác trước.
Năm 2026, Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II chính thức đưa livestream đa nền tảng vào giảng dạy như một môn học độc lập. Trước đó, nội dung này chỉ là một phần trong học phần truyền hình trực tiếp.
Sự thay đổi ấy cho thấy livestream đang dần được nhìn nhận như một công việc cần đào tạo bài bản, thay vì chỉ là kỹ năng phát sinh từ mạng xã hội.
Không chỉ là bật camera rồi nói
Trong lớp học, sinh viên không chỉ tập cách xuất hiện trước ống kính. Các em phải bắt đầu từ việc chọn chủ đề, xác định người xem, xây dựng kịch bản rồi phân công từng vị trí trong ê-kíp.
Một nhóm có thể gồm người dẫn, người phụ trách nội dung, quay phim, âm thanh, ánh sáng và điều phối bình luận. Trước giờ phát, cả nhóm phải chuẩn bị bối cảnh, kiểm tra thiết bị và thử đường truyền. Khi chương trình bắt đầu, sinh viên tiếp tục xử lý những tình huống không có sẵn trong giáo trình như mất tiếng, hình ảnh gián đoạn hoặc phản hồi bất ngờ từ người xem.
Khoảng 60–70% thời lượng môn học dành cho thực hành. Kết quả học tập không chỉ được đánh giá bằng bài kiểm tra lý thuyết mà còn thể hiện qua một sản phẩm livestream hoàn chỉnh.
Điểm đáng chú ý là sinh viên được tiếp cận cả thiết bị chuyên nghiệp lẫn những giải pháp có chi phí thấp. Điều này khá sát thực tế, bởi không phải doanh nghiệp hoặc cửa hàng nào cũng đủ khả năng đầu tư một trường quay lớn. Người học cần biết tận dụng thiết bị sẵn có nhưng vẫn bảo đảm hình ảnh, âm thanh và nội dung ở mức chấp nhận được.
Sau mỗi buổi phát, sinh viên còn phải nhìn lại dữ liệu người xem: Có bao nhiêu người ở lại? Họ rời đi vào thời điểm nào? Nội dung nào tạo nhiều tương tác? Những con số ấy giúp người làm livestream điều chỉnh cách kể chuyện thay vì chỉ nói theo cảm tính.
Giảng đường phải chạy cùng thị trường
Việc đưa livestream thành môn học phản ánh một chuyển động rõ nét của đào tạo nghề nghiệp: chương trình học phải theo kịp những vị trí việc làm mới.
Doanh nghiệp hiện không chỉ cần người đứng trước máy quay. Phía sau một phiên livestream còn có người viết kịch bản, vận hành thiết bị, quản lý nền tảng, xử lý bình luận, phân tích dữ liệu và cắt dựng nội dung để tiếp tục sử dụng trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, đào tạo livestream không nên chỉ hướng sinh viên đến mục tiêu bán được nhiều hàng hoặc tạo ra thật nhiều lượt xem. Người học còn cần được trang bị kiến thức về quảng cáo, bản quyền, dữ liệu cá nhân và cách kiểm chứng thông tin. Nếu thiếu những nội dung này, kỹ năng công nghệ có thể bị sử dụng để quảng cáo quá mức, phát tán thông tin sai hoặc xâm phạm đời tư của người khác.
Thách thức với nhà trường là công nghệ và thói quen người dùng thay đổi nhanh hơn giáo trình. Một nền tảng đang thịnh hành hôm nay có thể mất sức hút chỉ sau vài năm. Vì vậy, giá trị lâu dài của môn học không nằm ở việc hướng dẫn sinh viên sử dụng một ứng dụng cụ thể, mà ở khả năng xây dựng nội dung, giao tiếp trước công chúng, làm việc nhóm và ứng phó với sự cố.
Livestream bước vào giảng đường có thể gây bất ngờ, nhưng không phải một câu chuyện quá xa lạ. Trước đó, nhiều kỹ năng từng được xem là nghề tay trái như quản trị mạng xã hội, sáng tạo nội dung hay phân tích hành vi người dùng cũng dần xuất hiện trong chương trình đào tạo.
Khi thị trường việc làm thay đổi, nhà trường không thể đứng ngoài. Nhưng để một môn học mới thực sự có giá trị, điều quan trọng không phải cái tên thời thượng, mà là sinh viên sau khi rời lớp có thể làm được gì và có đủ trách nhiệm với nội dung mình tạo ra hay không.
