Kháng thuốc gia tăng, đe dọa hiệu quả điều trị các bệnh nhiễm trùng

ANTD.VN - Kháng thuốc không còn là vấn đề riêng của chuyên ngành vi sinh hay dược lâm sàng, mà đòi hỏi hệ thống y tế Việt Nam phải đổi mới cách giám sát, quản lý sử dụng kháng sinh.

ks.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Y tế phát biểu

Ngày 18/11, Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tổ chức sự kiện hưởng ứng Tuần lễ thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc 18-24/11 và Sơ kết thực hiện Kế hoạch hành động phòng, chống kháng thuốc trong y tế giai đoạn 2026-2030.

Theo WHO, tình trạng kháng thuốc đang gia tăng trên toàn cầu. Dữ liệu được WHO cập nhật tháng 7/2026 cho thấy, kháng thuốc của vi khuẩn có liên quan đến hơn 4,7 triệu ca tử vong trên toàn cầu trong năm 2021.

Ước tính, khoảng 1 trong 6 trường hợp nhiễm khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm trong năm 2023 có tình trạng kháng thuốc kháng sinh. Trong giai đoạn 2018–2023, tình trạng kháng kháng sinh gia tăng ở hơn 40% các cặp vi khuẩn – kháng sinh được WHO theo dõi.

Kháng thuốc không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị các bệnh nhiễm trùng thông thường mà còn khiến việc điều trị nhiễm khuẩn nặng trở nên khó khăn, làm tăng nguy cơ bệnh nặng và tử vong. Tình trạng này liên quan đến nhiều yếu tố như lạm dụng, sử dụng thuốc không đúng mục đích ở người, động vật và nông nghiệp; hạn chế tiếp cận nước sạch, vệ sinh và các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn.

Phát biểu tại chương trình, PGS.TS. Đào Xuân Cơ – Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, kháng thuốc không đơn thuần là câu chuyện của vi sinh hay dược lâm sàng mà là vấn đề sống còn đối với chất lượng điều trị, an toàn người bệnh và an ninh y tế quốc gia.

Từ kinh nghiệm nhiều năm công tác trong lĩnh vực hồi sức tích cực, Thứ trưởng chia sẻ thực tế có những người bệnh vượt qua suy hô hấp, suy tuần hoàn nhờ các kỹ thuật hồi sức hiện đại nhưng cuối cùng vẫn có thể tử vong do nhiễm khuẩn bởi vi khuẩn đa kháng, khi các lựa chọn kháng sinh hiệu quả ngày càng thu hẹp.

Theo Thứ trưởng Đào Xuân Cơ, hệ thống hồi sức có thể được đầu tư hiện đại, thiết bị hỗ trợ sự sống ngày càng tiên tiến, nhưng nếu không còn kháng sinh hiệu quả để kiểm soát nhiễm khuẩn thì thành quả của nhiều tiến bộ y học cũng bị đe dọa. Đằng sau những con số về kháng thuốc là người bệnh, gia đình và những tổn thất mà hệ thống y tế không thể xem nhẹ.

Một vấn đề quan trọng trong điều trị nhiễm khuẩn nặng và sốc nhiễm khuẩn là phải đồng thời bảo đảm sử dụng kháng sinh thích hợp, đủ sớm để cứu sống người bệnh, nhưng cũng tránh sử dụng kháng sinh phổ rộng kéo dài không cần thiết, bởi điều này tạo áp lực chọn lọc và thúc đẩy vi khuẩn kháng thuốc.

"Đúng thuốc. Đúng thời điểm. Đúng người bệnh" là nguyên tắc cần được bảo đảm trong quản lý sử dụng kháng sinh. Bác sĩ cần lựa chọn kháng sinh ban đầu phù hợp với mức độ nặng, ổ nhiễm khuẩn, yếu tố nguy cơ và dữ liệu kháng thuốc tại cơ sở; lấy bệnh phẩm vi sinh thích hợp nhưng không làm chậm điều trị cấp cứu; tối ưu hóa liều và đánh giá lại để điều chỉnh, xuống thang hoặc ngừng kháng sinh khi có đủ căn cứ chuyên môn.

khang-sinh.jpg
Các đại biểu nhấn nút khởi động Tuần lễ nâng cao nhận thức về kháng thuốc

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng lưu ý, không thể giải quyết kháng thuốc chỉ bằng yêu cầu bác sĩ kê đơn hợp lý. Nếu bệnh viện chưa kiểm soát tốt nhiễm khuẩn, chưa bảo đảm vệ sinh tay, chưa chuẩn hóa quy trình chăm sóc người bệnh có thiết bị xâm lấn và chưa có năng lực xét nghiệm vi sinh đủ tin cậy thì hiệu quả phòng, chống kháng thuốc sẽ rất hạn chế. Phòng ngừa nhiễm khuẩn vì vậy chính là biện pháp căn bản để giảm nhu cầu sử dụng kháng sinh.

Đánh giá những nỗ lực đã triển khai, PGS.TS. Đào Xuân Cơ cho rằng, trong thời gian tới, ngành y tế cần chuyển mạnh từ tư duy triển khai hoạt động sang quản trị bằng kết quả.

Việc đánh giá không nên chỉ dừng ở số lượng ban quản lý sử dụng kháng sinh được thành lập, quy trình được ban hành hay lớp tập huấn được tổ chức, mà phải xem xét hiệu quả kiểm soát nhiễm khuẩn, tính hợp lý trong sử dụng kháng sinh, chất lượng dữ liệu giám sát và mức độ bảo vệ người bệnh.

Tin cùng chuyên mục

Xin chào,
Tôi là Chatbot của
An ninh Thủ đô
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
An Ninh Thủ Đô nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
5 điểm nghẽn của Hà Nội
giải pháp xử lý điểm nghẽn của Thủ đô
50 năm Báo An ninh Thủ đô
Công an Thủ đô Anh hùng