Gian nan chống thuốc lá nhập lậu

  • 04/07/2017 06:56
  • 0 bình luận
  • Thanh Xuân
  • In bài
ANTD.VN - Mặc dù các lực lượng chức năng đã mạnh tay xử lý các đối tượng buôn lậu thuốc lá, nhưng vì lợi nhuận cao, sức hút mạnh từ thị trường, nên tình trạng buôn lậu thuốc lá vẫn diễn biến phức tạp với tính chất, quy mô ngày càng nghiêm trọng. Chính vì vậy, việc cho thí điểm tái xuất thuốc lá nhập lậu, sẽ dẫn đến nguy cơ thẩm lậu rất cao. 
Tiêu hủy thuốc lá nhập lậu vẫn là biện pháp tốt nhất trong kiểm soát thuốc lá ngoại nhập lậu

Tiêu hủy thuốc lá nhập lậu vẫn là biện pháp tốt nhất trong kiểm soát thuốc lá ngoại nhập lậu

Gần 2.000 vụ vận chuyển thuốc lá lậu trong 4 tháng

Theo báo cáo của Ban chỉ đạo 389 Quốc gia: Chỉ trong gần 4 tháng đầu năm 2017, lực lượng chức năng tỉnh An Giang đã kiểm tra, bắt giữ 1.839 vụ vận chuyển, buôn lậu thuốc lá, thu giữ 1,2 triệu bao, khởi tố hình sự 4 vụ. Mới đây Chính phủ ban hành văn bản 3825/VPCP-V.I dự kiến cho thí điểm tái xuất, bán đấu giá thuốc lá nhập lậu còn chất lượng.

Văn bản này thu hút nhiều ý kiến trái chiều, trong đó nhiều ý kiến có rằng, việc tái xuất sẽ gây nguy cơ thẩm lậu cao, khiến Nhà nước tiếp tục thất thu ngân sách. Thực tế trước đây, đề xuất tái xuất thuốc lá nhập lậu đã từng được thực hiện theo Quyết định số 1112/QĐ-TTg ngày 21/8/2012. Tuy nhiên, sau hai năm thực hiện thí điểm, thực tế đã cho thấy phương án này có quá nhiều bất cập trong cả khâu kiểm soát và thực hiện. 

Việc xác định thuốc lá nhập lậu còn chất lượng hay không là rất khó khăn và tốn thời gian. Thực tế cho thấy hầu hết thuốc lá nhập lậu không đảm bảo chất lượng, không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với thuốc lá điếu.

Bên cạnh đó, việc tái xuất thuốc lá nhập lậu bị tịch thu đòi hỏi phải có số lượng lớn, trong khi có những trường hợp tịch thu thuốc lá nhập lậu với lượng ít, trường hợp này phải cần có nơi cất và bảo quản thuốc lá để đợi khi có đủ số lượng mới thực hiện tái xuất hoặc bán đấu giá. Như vậy, không những tốn chi phí kho chứa, tại nhiều địa phương do không có kho bảo quản nên sản phẩm dễ hư hỏng. 

Theo văn bản số 4327/BCT-PC của Bộ Công thương tham gia ý kiến đối với dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tái xuất, Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải cho rằng, hiện nay chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào liên quan quy định cụ thể về việc giám định, kiểm định chất lượng sản phẩm thuốc lá nhập lậu, tổ chức có chức năng, nhiệm vụ thực hiện việc giám định, kiểm định chịu trách nhiệm về kết quả giám định, kiểm định, thời hạn quy trình giá định vì vậy, nhằm xác định rõ thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu là còn chất lượng để có thể bán đấu giá tiêu thụ nội địa hoặc tái xuất cần phải thành lập Hội đồng thẩm định chất lượng.

Cân nhắc thận trọng

Theo quan điểm của Bộ Y tế, tại Điều 15 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 và điều 22 Nghị định 67/2013/NĐ-CP, thuốc lá được bán hợp pháp tại Việt Nam phải in cảnh báo sức khỏe bằng cả hình ảnh và chữ, cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 50% diện tích của mỗi mặt chính trước và mặt chính sau trên bao, tút, hộp thuốc lá, dán tem mã số, mã vạch...

Vậy, nếu thuốc lá nhập lậu bị tịch thu được bán đấu giá để tiêu thụ nội địa thì có phải đáp ứng tất cả những yêu cầu chặt chẽ nêu trên hay không? Thực tế hiện nay hầu hết các chủng loại thuốc lá điếu nhập lậu vào Việt Nam đều không đáp ứng, tuân thủ đầy đủ quy định nêu trên.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương đặt câu hỏi: Khi đấu giá để tiêu thụ trong nước, thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu có được tính giá khởi điểm bao gồm các loại thuế, quỹ rất cao (thuế nhập khẩu 135%, thuế TTĐB 70%, khoản đóng góp bắt buộc vào Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá 1,5%) như thuốc lá trong nước và thuốc lá nhập khẩu hợp pháp không?

Nếu không, sẽ có sự bất cập về mặt pháp lý và độ chênh lệch rất lớn giữa thuốc lá nhập lậu và thuốc lá hợp pháp trong nước. Chưa kể ngân sách Nhà nước cũng sẽ bị thất thu đáng kể (khoảng 10.000 tỷ đồng/năm) và sẽ còn tăng thêm nhiều lần nếu thuốc lá nhập lậu bị tịch thu được bán đấu giá để tiêu thụ nội địa hoặc tái xuất.

Trả lời báo chí, Ths. BS Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia phòng chống tác hại thuốc lá (Văn phòng WHO tại Việt Nam) phân tích: Nếu xuất khẩu thì phải có đơn vị đứng ra đảm bảo nguồn gốc các sản phẩm thuốc lá nhập lậu bị bắt giữ là an toàn; đáp ứng các tiêu chuẩn của các nước nhập khẩu.

Hiện nay đa số các sản phẩm thuốc lá của các nước đều có cảnh báo bằng chữ hoặc hình ảnh, trong khi đó, các sản phẩm nhập lậu lại không đáp ứng các tiêu chí này. Như vậy, việc tái xuất đi đâu rất khó xác định. Giả định, thuốc lá nhập lậu có vật liệu gì đó hút vào gây cháy nổ gây tai nạn thương tích thì cá nhân, tổ chức nào sẽ là người chịu trách nhiệm.

Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải cũng cho rằng: Theo quy định Công ước khung của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát thuốc lá, Luật Phòng chống tác hại thuốc lá 2012 cũng như hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính thì hiện không có quy định về việc tái xuất đối với sản phẩm thuốc lá ngoại nhập lậu, bên cạnh đó, nếu cho phép tiêu thụ trong nước phải tuân thủ các điều kiện về tiêu chuẩn chặt chẽ về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe.

“Đối với việc thí điểm tổ chức bán đấu giá thuốc lá ngoại nhập lậu bị tịch thu còn chất lượng để tiêu thụ nội địa hoặc xuất khẩu, đề nghị cơ quan chủ trì nghiên cứu, quy định cụ thể về các điều kiện đảm bảo phù hợp với điều 15 của Luật Phòng chống tác hại thuốc lá đối với trường hợp cho phép tiêu thụ trong nước”  - Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải chỉ rõ.

Tin cùng chuyên mục