Khơi dậy khát vọng hoàn lương, giúp người lầm lỗi trở thành người có ích
Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá Cục Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD là đơn vị có nhiệm vụ rất khó khăn, thầm lặng nhưng có ý nghĩa hết sức quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và thực hiện chính sách hình sự nhân đạo của Đảng, Nhà nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, dù khối lượng công việc rất lớn, trong khi điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn, nhưng đơn vị vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ kể cả trong những thời khắc khó khăn của đại dịch Covid-19. “Chỉ riêng 3 đợt đặc xá năm 2025 và 2026 đã có trên 32.000 người được trở về với gia đình, cộng đồng; tỷ lệ tái phạm chỉ khoảng 0,06%. Con số này phản ánh hiệu quả của công tác quản lý, giáo dục, cải tạo; đồng thời khẳng định khi chúng ta kết hợp hài hòa giữa sự nghiêm minh của pháp luật với lòng nhân ái, khoan dung của chế độ thì sẽ khơi dậy được khát vọng hoàn lương, giúp nhiều người lầm lỗi trở thành công dân có ích.
Bộ Công an đặt mục tiêu mỗi năm giảm hơn 10% tội phạm. Đây là việc rất đáng hoan nghênh, giảm người phạm tội, sẽ giảm hàng chục nghìn gia đình không có người phải tù tội, cũng giảm từng ấy gia đình bị xâm hại, hàng nghìn gia đình có niềm vui. Ý nghĩa nhân văn của việc này rất lớn, rất quan trọng, bởi khi gia đình có người phạm tội, con cái, bố mẹ họ cũng bị ảnh hưởng, bị mặc cảm” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ thấu hiểu và chia sẻ với những khó khăn, vất vả của cán bộ, chiến sĩ lực lượng Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD và cho rằng, đằng sau những con số về an ninh, an toàn, về số người được giáo dục, cải tạo, đặc xá, tái hòa nhập cộng đồng là những ca trực kéo dài, những bữa cơm vội, những dịp lễ Tết không thể sum họp cùng gia đình.
Nhiều đơn vị đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện sinh hoạt còn thiếu thốn; công việc thường xuyên phải đối mặt với áp lực, hiểm nguy, với những diễn biến tâm lý phức tạp của người thi hành án; chỉ một phút lơ là cũng để lại hậu quả lớn.
Đổi mới căn bản tư duy về thi hành án hình sự và quản lý, giáo dục, cải tạo
Về nhiệm vụ thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu 6 định hướng.
Thứ nhất, đổi mới căn bản tư duy về thi hành án hình sự và công tác quản lý, giáo dục, cải tạo. Phải nhận thức đầy đủ rằng công tác thi hành án phạt tù, thi hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng có vị trí quan trọng trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền và phát triển đất nước.
Phải vượt khỏi tư duy chỉ quản lý trong phạm vi buồng giam, khu giam, trại giam; phải liên thông với toàn bộ quá trình tố tụng hình sự; liên thông với quản lý dân cư, quản lý xã hội; liên thông với công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm; liên thông với giáo dục nghề nghiệp, việc làm, an sinh xã hội và phát triển con người. Phải quản lý chặt chẽ “đầu vào”, tổ chức tốt quá trình giáo dục, cải tạo và chuẩn bị chu đáo “đầu ra”.
Thứ hai, phải bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn các cơ sở giam giữ; chấp hành nghiêm các quy định pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo quy định.
Đây là yêu cầu số một, là nền tảng của mọi nhiệm vụ. Không được để xảy ra bị động, bất ngờ; không để hình thành điểm nóng; không để tội phạm móc nối, chỉ đạo hoạt động bên ngoài; không để vật cấm, ma túy, thiết bị liên lạc trái phép xâm nhập cơ sở giam giữ. An toàn không chỉ là tường rào, khóa cửa, vọng gác mà còn là an toàn về chính trị, tư tưởng, dữ liệu, quy trình, cán bộ, môi trường và y tế.
Một sơ hở nhỏ trong môi trường này có thể dẫn đến hậu quả rất lớn. Vì vậy, phải quản lý bằng kỷ luật nghiêm, quy trình chặt, công nghệ hiện đại và trách nhiệm cá nhân rõ ràng. Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an cần rà soát tổng thể quy hoạch, quy mô giam giữ; có lộ trình cụ thể đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp các trại giam xuống cấp, quá tải; bảo đảm điều kiện ăn, ở, sinh hoạt, học tập, lao động, khám chữa bệnh cho phạm nhân theo đúng quy định của pháp luật.
Thứ ba, gắn công tác thi hành án hình sự với phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm và xây dựng xã hội an toàn từ gốc để phục vụ hiệu quả công tác phòng ngừa, điều tra, đấu tranh. Qua từng vụ án, từng nhóm phạm nhân, phải phân tích được những khoảng trống trong quản lý nhà nước, những vấn đề xã hội phát sinh, những nguyên nhân dẫn con người đến phạm tội để kiến nghị biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở.
Giảm tội phạm có ý nghĩa xã hội rất sâu sắc và rất nhân văn. Giảm một người phạm tội là giữ được một người không phải vào tù, một gia đình không bị đổ vỡ, một gia đình khác không trở thành nạn nhân; giảm gánh nặng cho ngân sách và cho toàn xã hội.
Thứ tư, phải coi công tác tái hoà nhập cộng đồng là một bộ phận không thể tách rời của quá trình thi hành án. Phải đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục; tăng cường tư vấn tâm lý, giáo dục pháp luật, đạo đức, kỹ năng sống; tổ chức đào tạo nghề sát với nhu cầu của thị trường lao động; kết nối với gia đình, địa phương, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các tổ chức xã hội.
Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng mô hình quản lý trại giam hiện đại, thông minh, an toàn và nhân văn, phục vụ 3 mục tiêu: Quản lý chặt chẽ hơn - giáo dục hiệu quả hơn - bảo vệ quyền con người tốt hơn. Phải chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy và phương pháp làm việc; khẩn trương hoàn thiện kiến trúc dữ liệu, cơ sở dữ liệu dùng chung; kết nối đồng bộ với các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và quản lý dân cư; tiến tới xây dựng hồ sơ số toàn diện về quá trình chấp hành án, giáo dục, cải tạo và tái hòa nhập. Nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, các thiết bị giám sát thông minh để hỗ trợ phân loại đối tượng, nhận diện nguy cơ, dự báo hành vi, phòng ngừa tự sát, trốn, chống phá, bạo lực.
Thứ sáu, xây dựng lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và nhân văn. Đồng thời phải quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần, điều kiện làm việc, nhà ở, chế độ, chính sách đối với cán bộ, chiến sĩ, nhất là những đơn vị đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, địa bàn khó khăn. Quản lý cán bộ phải nghiêm, nhưng chăm lo cho cán bộ phải thực chất; yêu cầu cán bộ hy sinh, cống hiến thì tổ chức phải quan tâm, bảo vệ và tạo điều kiện để cán bộ yên tâm công tác…
Thay mặt lực lượng Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD, Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường, Cục trưởng Cục Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD tiếp thu ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; khẳng định sẽ lãnh đạo, chỉ đạo toàn lực lượng quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các nhiệm vụ mà đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và lãnh đạo Bộ Công an giao; tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, chủ động, đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý giam giữ, giáo dục, cải tạo phạm nhân, học sinh và trại viên; xây dựng lực lượng Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, phấn đấu hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
