Nông nghiệp chuyển mình
Tại Phúc Sơn, nhiều hộ dân đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất, chuyển từ canh tác truyền thống sang hướng nông nghiệp hàng hóa, an toàn và có giá trị kinh tế cao.
Một số mô hình đã mạnh dạn đầu tư hệ thống xử lý nước, tưới tiết kiệm, đồng thời lựa chọn các loại cây trồng phù hợp với nhu cầu thị trường như ớt, rau ngót, dưa leo, dưa lê, chuối... theo quy trình VietGAP.
Trong quá trình sản xuất, việc chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh được ghi chép, theo dõi thường xuyên. Phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học được ưu tiên sử dụng nhằm hạn chế tác động đến đất, nguồn nước và chất lượng nông sản.
Những mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho người sản xuất mà còn tạo thêm việc làm cho lao động địa phương. Có mô hình tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20-30 lao động, với thu nhập từ 150.000-250.000 đồng/người/ngày; doanh thu hằng năm đạt khoảng 2-3 tỷ đồng, cao hơn nhiều lần so với phương thức trồng lúa truyền thống.
Cùng với phát triển các mô hình nông nghiệp sạch, cơ giới hóa cũng đang được đẩy mạnh trên đồng ruộng Phúc Sơn.
Trong vụ mùa năm 2026, mạ khay, cấy máy được triển khai trên 121ha tại các hợp tác xã Mỹ Thành, Bột Xuyên, Thượng Lâm và Đồng Tâm. Riêng Hợp tác xã Bột Xuyên liên kết sản xuất, tiêu thụ 25ha lúa J02 và nếp Cô Tiên.
Việc đưa máy móc vào đồng ruộng giúp giảm công lao động, bảo đảm thời vụ và từng bước thay đổi tập quán sản xuất. Thông qua liên kết với hợp tác xã và doanh nghiệp, người dân có thêm điều kiện tiếp cận quy trình sản xuất thống nhất, đồng thời nâng cao chất lượng và khả năng tiêu thụ nông sản.
Đây là những chuyển biến cho thấy sản xuất nông nghiệp tại Phúc Sơn đang từng bước chuyển từ nhỏ lẻ sang hướng hàng hóa, có liên kết và ứng dụng khoa học kỹ thuật.
Tuy nhiên, phát triển nông nghiệp giá trị cao không đồng nghĩa với phát triển xanh nếu các yếu tố môi trường không được kiểm soát. Việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật thiếu hợp lý, chất thải chăn nuôi, rơm rạ hay bao bì thuốc bảo vệ thực vật nếu không được thu gom, xử lý đúng quy định vẫn có thể gây ô nhiễm đất và nguồn nước.
Vì vậy, địa phương đang hướng tới các giải pháp giảm sử dụng vật tư hóa học, tiết kiệm nước, tăng sử dụng phân bón hữu cơ, xử lý chất thải chăn nuôi, thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.
Gắn xây dựng nông thôn mới với môi trường
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không gian và nguồn lực phát triển của Phúc Sơn được mở rộng. Đây vừa là cơ hội để tạo động lực tăng trưởng mới, vừa đặt ra yêu cầu tổ chức lại không gian sản xuất và dân cư một cách khoa học.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, giá trị sản xuất của xã tăng 8,3% so với cùng kỳ. Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phúc Sơn xác định thương mại - dịch vụ, du lịch sinh thái hồ Tuy Lai và nông nghiệp giá trị cao là những động lực quan trọng.
Bên cạnh đó, địa phương đang xúc tiến Cụm công nghiệp Phúc Sơn, đồng thời phát huy các ngành nghề như may mặc, thêu, mây tre đan, chế biến và dịch vụ phục vụ sản xuất.
Trong quá trình này, yêu cầu bảo vệ môi trường được đặt ra ngay từ khâu quy hoạch, lựa chọn dự án đến tổ chức vận hành. Các dự án không chỉ được xem xét về quy mô vốn hay khả năng tạo ra giá trị kinh tế mà còn phải tính đến việc tạo việc làm, đóng góp ngân sách, sử dụng tài nguyên và tác động đến môi trường.
Đặc biệt, hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải và chất thải cần được đầu tư đồng bộ ngay từ đầu. Đây là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh ô nhiễm trong quá trình phát triển công nghiệp, thương mại và dịch vụ.
Việc hình thành Cụm công nghiệp Phúc Sơn được kỳ vọng tạo thêm việc làm tại chỗ, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất đầu tư máy móc, nâng cao năng suất và bảo đảm các yêu cầu về môi trường.
Các ngành nghề truyền thống như may mặc, thêu, mây tre đan cũng có cơ hội được tổ chức lại theo hướng tập trung, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Đối với hoạt động thương mại, trung tâm giao thương, chợ đầu mối không chỉ là nơi tập kết và mua bán hàng hóa mà còn có thể kết nối với các khâu sơ chế, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ nông sản. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, thu gom rác và xử lý nước thải.
Khai thác tiềm năng du lịch sinh thái
Hồ Tuy Lai cùng hệ thống di tích, lễ hội và làng nghề truyền thống là những lợi thế để Phúc Sơn phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm.
Thay vì chỉ khai thác cảnh quan, địa phương có thể kết nối các điểm đến với sản phẩm nông nghiệp, ẩm thực, làng nghề và những sản phẩm đặc trưng. Du khách vừa tham quan cảnh quan, vừa có thể trải nghiệm đời sống nông thôn, tìm hiểu nghề truyền thống và mua sản phẩm được sản xuất ngay tại địa phương.
Cách làm này góp phần nâng cao giá trị của đất đai, cảnh quan và văn hóa, đồng thời tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân.
Tuy nhiên, phát triển du lịch phải đi đôi với bảo vệ cảnh quan, nguồn nước và môi trường. Công tác quản lý xây dựng, thu gom rác thải, xử lý nước thải cần được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng phát triển du lịch nhưng lại tạo thêm áp lực lên môi trường.
Đặc biệt, người dân cần được tham gia trực tiếp vào các hoạt động dịch vụ, trở thành chủ thể trong quá trình khai thác và bảo vệ các giá trị bản địa. Khi người dân có thêm thu nhập từ du lịch, họ sẽ có động lực giữ gìn cảnh quan, văn hóa và môi trường sống.
Đến năm 2030, Phúc Sơn đặt mục tiêu 100% rác thải sinh hoạt được thu gom, xử lý; ít nhất 80% nước thải đô thị được xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường.
Những mục tiêu này cho thấy xây dựng nông thôn mới tại Phúc Sơn đang được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn. Không chỉ tập trung vào hạ tầng, sản xuất hay thu nhập, địa phương còn chú trọng chất lượng môi trường và không gian sống của người dân.
Từ những cánh đồng được cơ giới hóa, các mô hình nông nghiệp sạch đến phát triển du lịch sinh thái, thương mại - dịch vụ và ngành nghề nông thôn, Phúc Sơn đang từng bước tạo dựng những động lực mới cho phát triển.
Điểm quan trọng là quá trình này không hướng tới tăng trưởng bằng mọi giá, mà đặt mục tiêu nâng cao giá trị sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, tạo thêm sinh kế và giữ gìn bản sắc làng quê.
Đó cũng là nền tảng để Phúc Sơn tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, hướng tới xây dựng một vùng quê xanh, sạch, văn minh, hiện đại, trong đó người dân thực sự là chủ thể và là đối tượng thụ hưởng những thành quả của quá trình phát triển.
* Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội
