Không để rác tồn đọng, điểm nóng môi trường kéo dài
Theo ông Nguyễn Bá Hoàng, Chủ tịch xã Trung Giã, đây là địa bàn rộng, có diện tích 77,52km², dân số hơn 61.000 người, gồm 16 thôn. Đặc thù địa bàn rộng, dân cư phân tán, hoạt động sản xuất nông nghiệp, kinh doanh, dịch vụ và xây dựng diễn ra sôi động khiến lượng chất thải phát sinh lớn. Đáng chú ý, trên địa bàn đang triển khai 133 dự án đầu tư xây dựng hạ tầng nông thôn và các dự án dân sinh, kéo theo khối lượng chất thải rắn xây dựng đáng kể. Cùng với đó, Quốc lộ 3, đường tỉnh 35 và hoạt động vận chuyển chất thải về Khu xử lý chất thải Sóc Sơn cũng tạo áp lực không nhỏ đối với môi trường không khí.
Ngay sau khi vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND xã Trung Giã xác định công tác bảo vệ môi trường, giải quyết các điểm nghẽn về trật tự đô thị và vệ sinh môi trường là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Trong 7 tháng đầu năm 2026, UBND xã đã ban hành 12 kế hoạch hành động lớn, tập trung vào những vấn đề cấp thiết như khắc phục điểm nghẽn môi trường, thu gom vận chuyển rác, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường, giảm thiểu chất thải nhựa và thúc đẩy phân loại rác tại nguồn.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Trung Giã là không chỉ dừng ở việc ban hành kế hoạch mà phân công rõ trách nhiệm cho từng lực lượng, từng đơn vị; đồng thời duy trì kiểm tra, giám sát và xử lý những vấn đề phát sinh.
Sau khi tiếp nhận nhiệm vụ quản lý, duy trì vệ sinh môi trường, UBND xã Trung Giã đã giao Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng xã làm đại diện chủ đầu tư, trực tiếp kiểm tra, giám sát việc thực hiện gói thầu vệ sinh môi trường. Từ ngày 1/3/2026, Công ty cổ phần Môi trường đô thị Sóc Sơn thực hiện thu gom, vận chuyển rác và duy trì vệ sinh môi trường trên toàn bộ địa giới hành chính xã theo hợp đồng đến ngày 31/12/2030.
Công tác thu gom được tổ chức hằng ngày từ 3h sáng cho đến khi hoàn thành. Với những ngõ nhỏ, xe đẩy tay được sử dụng để đưa rác ra ngoài; tại các tuyến đường rộng và trục giao thông chính, xe chuyên dụng thực hiện thu gom trực tiếp. Trên Quốc lộ 3 và đường 35, đơn vị vệ sinh môi trường duy trì tưới nước, rửa đường, dập bụi với tần suất 3 ca/ngày. Theo báo cáo, đến thời điểm thống kê, địa bàn xã chưa phát sinh phản ánh về tình trạng rác tồn đọng trong ngày hoặc thu gom, vận chuyển không đúng thời gian.
Trao đổi với ông Nguyễn Văn Bình, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Trung Giã, được biết để xử lý tận gốc những điểm có nguy cơ phát sinh ô nhiễm, UBND xã còn rà soát, sắp xếp các điểm tập kết xe gom rác theo các tiêu chí về an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, cảnh quan và khoảng cách với khu dân cư. Từ 42 điểm cuối năm 2025, xã đã rà soát, bố trí 52 điểm tập kết xe gom; đồng thời tiếp tục nghiên cứu các vị trí đất công phù hợp để di chuyển những điểm chưa phù hợp và dự kiến đến cuối năm 2026 xây dựng mái che, tường bao tại 10 điểm tập kết.
Cùng với việc duy trì vệ sinh hằng ngày, công tác kiểm tra và xử lý vi phạm được triển khai theo hướng rõ người, rõ trách nhiệm. Khi có phản ánh về hành vi vứt, đổ rác không đúng nơi quy định, UBND xã giao Phòng Kinh tế, Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng, đơn vị vệ sinh môi trường và trưởng các thôn phối hợp xử lý dứt điểm trong ngày. Với những trường hợp thu gom không đúng thời gian, gây ùn tắc hoặc mất mỹ quan, Công an xã được giao xử lý nghiêm.
Công an xã chủ động tham mưu, kiểm soát từ cơ sở
Một trong những điểm nhấn trong công tác tháo gỡ điểm nghẽn môi trường tại Trung Giã là sự tham gia chủ động của lực lượng Công an xã. Kết quả nhiệm vụ trong thời gian qua xác định rõ, Công an xã không chỉ tham gia xử lý khi có vụ việc phát sinh mà được giao phối hợp, kiểm tra thường xuyên đối với các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm về môi trường. UBND xã đồng thời ban hành các văn bản chỉ đạo Công an xã, Phòng Kinh tế và các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, qua đó tạo thế chủ động trong phòng ngừa và xử lý vi phạm.
Đối với chất thải rắn xây dựng, đây là nhiệm vụ không dễ dàng khi địa bàn rộng, nhiều khu vực hẻo lánh, trong khi các đối tượng thường lợi dụng khoảng thời gian từ 0h đến 4h để đổ trộm phế thải. Trước thực tế này, UBND xã giao Công an xã chủ trì, phối hợp lực lượng an ninh trật tự ở cơ sở tăng cường tuần tra ban đêm tại các khu vực bờ sông Công, suối Lai Sơn và những địa bàn hẻo lánh, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm phương tiện đổ trộm phế thải xây dựng.
Cách làm này thể hiện rõ vai trò tham mưu và tổ chức thực hiện của Công an xã trong việc đưa công tác bảo vệ môi trường gắn với quản lý địa bàn, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa. Không chờ đến khi hình thành điểm nóng mới xử lý, lực lượng chức năng được yêu cầu chủ động nhận diện khu vực có nguy cơ, tăng mật độ tuần tra vào thời điểm thường xảy ra vi phạm và phối hợp với Phòng Kinh tế, các thôn để kiểm soát chặt chẽ.
Tinh thần ấy tiếp tục được cụ thể hóa trong văn bản số 2299/UBND-KT ngày 17/9/2026 của UBND xã Trung Giã về tăng cường các giải pháp cải thiện chất lượng môi trường không khí, khắc phục điểm nghẽn về môi trường. Trước tình trạng một số cánh đồng vẫn xảy ra đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch, UBND xã yêu cầu các lực lượng tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân chuyển sang các giải pháp ủ rơm rạ, sử dụng làm phân hữu cơ, phân vi sinh.
Đáng chú ý, Công an xã Trung Giã được giao bố trí lực lượng thường xuyên tuần tra, kiểm tra, giám sát, phát hiện, lập biên bản và xử lý kịp thời các trường hợp đốt rác, đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch; đồng thời tăng cường kiểm tra phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng, phế thải xây dựng khi lưu thông trên địa bàn, xử lý nghiêm trường hợp vi phạm. Phòng Kinh tế có trách nhiệm phối hợp với Công an xã và các thôn kiểm tra, phát hiện, lập biên bản, áp dụng biện pháp ngăn chặn theo quy định và tổng hợp, báo cáo UBND xã.
Song song với lực lượng Công an, UBND xã phân công Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng chỉ đạo đơn vị vệ sinh môi trường tăng cường quét hút, tưới nước rửa đường, phun sương dập bụi tại những tuyến có nhiều phương tiện vận chuyển vật liệu, phế thải xây dựng. MTTQ xã phát huy vai trò giám sát cộng đồng; các thôn tăng cường tuyên truyền, phát hiện và thông tin những trường hợp vi phạm.
Với Trung Giã, tháo gỡ điểm nghẽn môi trường không phải một chiến dịch ngắn hạn mà đang được triển khai theo hướng thường xuyên, liên tục, có kiểm tra, có xử lý và có giải pháp khắc phục. Từ việc bảo đảm rác được thu gom trong ngày, kiểm soát phương tiện vận chuyển phế thải, xử lý các cơ sở vi phạm đến ngăn chặn đốt rơm rạ, giảm bụi tại các công trường, từng nhiệm vụ đều được phân công cụ thể.
Trong bối cảnh địa bàn rộng, dân cư đông, áp lực môi trường lớn và vẫn còn những khó khăn về phân loại rác tại nguồn, thu giá dịch vụ vệ sinh môi trường cũng như tình trạng đổ trộm phế thải xây dựng, sự chủ động tham mưu của Công an xã cùng sự phối hợp đồng bộ của các lực lượng đang tạo thêm “lá chắn” ngay từ cơ sở. Mục tiêu được đặt ra là không để những tồn tại nhỏ tích tụ thành điểm nóng, không để vi phạm môi trường kéo dài, qua đó từng bước xây dựng Trung Giã sáng - xanh - sạch, gắn bảo vệ môi trường với chất lượng cuộc sống của người dân.
