Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa có hướng dẫn làm rõ việc xác định chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc từ ngày 1/1/2026.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết thời gian qua, đặc biệt là từ ngày 1/1/2026, nhiều địa phương phản ánh việc xác định đối tượng tham gia, thu, đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh còn gặp khó khăn, vướng mắc, lúng túng.
Theo hướng dẫn mới của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, căn cứ quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Nghị định số 158/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc, từ ngày 1/7/2025, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, nộp thuế theo phương pháp kê khai, thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Chủ hộ có thể đăng ký, nộp hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội bằng một trong hai phương thức: Nộp qua hộ kinh doanh, hoặc nộp trực tiếp cho cơ quan Bảo hiểm xã hội.
Bên cạnh đó, căn cứ các quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, như Nghị định số 68/2026/NĐ-CP; Nghị định số 141/2026/NĐ-CP; Nghị định số 320/2025/NĐ-CP; Thông tư số 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính; Thông tư số 18/2026/TT-BTC; Thông tư số 50/2026/TT-BTC, cũng đã quy định, từ ngày 1/7/2025 đến trước ngày 1/1/2026, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký, nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Từ ngày 1/1/2026, tất cả các hộ kinh doanh đều phải kê khai doanh thu gửi cơ quan Thuế.
Mức kê khai doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh từ trên 500 triệu đồng/năm theo quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được nâng lên mức trên 1 tỷ đồng/năm, phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân.
Đồng nghĩa, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng, phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Hộ kinh doanh tự xác định có mức doanh thu năm từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ từ 1 tỷ đồng trở xuống, thì hộ kinh doanh thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan Thuế chậm nhất là ngày 31/1 của năm dương lịch tiếp theo.
Từ ngày 1/7/2029, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (còn lại) thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Như vậy, từ ngày 1/1/2026, chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng quy định tại Nghị định số 141/2026/NĐ-CP, nộp hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho cơ quan Bảo hiểm xã hội.
Trường hợp chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng, thì có thể đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để tích lũy thời gian tham gia bảo hiểm xã hội, đảm bảo chế độ an sinh xã hội (trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất) cho bản thân mình sau này khi đủ điều kiện.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu Bảo hiểm xã hội các địa phương hướng dẫn hộ kinh doanh, chủ hộ kinh doanh để kê khai hồ sơ tham gia và đóng bảo hiểm xã hội theo đúng quy định nêu trên.
Pháp luật về bảo hiểm xã hội hiện hành quy định, chủ hộ kinh doanh được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng thấp nhất bằng mức tham chiếu, và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là 25%, trong đó 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Chủ hộ kinh doanh có thể lựa chọn phương thức đóng hàng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần tùy theo nhu cầu.
Về mức tham chiếu, khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu quy định bằng mức lương cơ sở. Tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ, thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó.
Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng. Do đó, mức đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất của chủ hộ kinh doanh là 25% x 2.530.000 = 632.500 đồng/tháng.
Để đăng ký tham gia, chủ hộ kinh doanh lập hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp lần đầu (đối với đơn vị mới) theo mẫu, kèm bản sao các văn bản pháp lý liên quan đến việc thành lập, điều chỉnh thông tin của đơn vị.
