Khoản 5 Điều 64 dự thảo Luật Đất đai 2026 nêu rõ, Nhà nước xem xét cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp đang sử dụng đất có vi phạm về thủ tục trước ngày 1/8/2024 nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện: Vi phạm về thủ tục xảy ra trước ngày 01/8/2024; Đất đã được sử dụng ổn định; Đất không có tranh chấp; Việc sử dụng đất phù hợp với quy hoạch; Không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình.
Như vậy, mốc thời gian 1/8/2024 chỉ là một trong các điều kiện được xem xét. Người sử dụng đất không đương nhiên được cấp Sổ đỏ chỉ vì vi phạm thủ tục xảy ra trước thời điểm này mà còn phải đáp ứng đồng thời các điều kiện còn lại.
Bên cạnh đó, dự thảo sử dụng cụm từ “vi phạm về thủ tục”, nghĩa là không áp dụng đối với mọi trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai.
Ngoài các điều kiện trên, việc cấp Sổ đỏ còn phải tuân thủ nguyên tắc tại Điều 64 dự thảo. Đó là, Giấy chứng nhận được cấp theo từng thửa đất cho người có quyền sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất có nhu cầu và đủ điều kiện. Người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính trước khi được cấp Giấy chứng nhận, trừ trường hợp: Không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính; Được miễn hoặc được ghi nợ nghĩa vụ tài chính; Thuê đất trả tiền thuê đất hằng năm.
Đối với tài sản gắn liền với đất, theo dự thảo, tài sản được cấp Giấy chứng nhận gồm nhà ở, công trình xây dựng đã hình thành tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận.
Trong khi đó, theo quy định hiện hành tại Điều 139 Luật Đất đai 2024, việc giải quyết đối với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1/7/2014 được quy định riêng với từng nhóm trường hợp và điều kiện cụ thể.
Ngoài nội dung trên, dự thảo Luật Đất đai còn đề xuất bỏ điều kiện phải bồi thường xong mới giao đất cho người khác.
Theo Điều 50 dự thảo, việc giao đất, cho thuê đất cho người khác chỉ được thực hiện sau khi có quyết định thu hồi đất.
Dự thảo không còn quy định về điều kiện phải thực hiện xong việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Trong khi đó, theo quy định hiện hành tại Điều 117 Luật Đất đai 2024, việc giao đất, cho thuê đất đang có người sử dụng cho người khác chỉ được thực hiện sau khi có quyết định thu hồi đất và đã thực hiện xong việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Không chỉ có vậy, theo khoản 33 Điều 34 dự thảo, trường hợp dự án thực hiện thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất đã hết thời hạn thỏa thuận hoặc thời gian gia hạn mà đã thoả thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, thông qua việc thu hồi phần diện tích còn lại để giao đất, cho thuê đất cho chủ đầu tư.
