Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng. Thông tư lần đầu thiết lập cơ chế pháp lý cho việc ký hợp đồng toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu, đồng thời hoàn thiện quy định về hoạt động thỉnh giảng theo hướng gắn với yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục.
Đây là lần đầu tiên có quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết điều này nhằm khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, đặc biệt ở các bộ môn đặc thù, các địa phương vùng sâu, vùng xa.
Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định đội ngũ giáo viên/giảng viên thỉnh giảng, đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu là lực lượng bổ trợ, có vai trò hỗ trợ và tăng cường cho đội ngũ giáo viên/giảng viên cơ hữu.
Thông tư quy định rõ nguyên tắc ký kết hợp đồng, điều kiện đối với nhà giáo, thời giờ làm việc, tiền lương, phụ cấp, quyền và trách nhiệm của nhà giáo cũng như trách nhiệm của cơ sở giáo dục khi sử dụng đội ngũ này.
Việc sử dụng nhà giáo sau khi nghỉ hưu phải bảo đảm không ảnh hưởng đến chiến lược phát triển đội ngũ kế cận, không thay thế đội ngũ nhà giáo cơ hữu và tuân thủ các quy định của pháp luật về lao động.
Thông tư đưa ra khái niệm thống nhất về nhà giáo thỉnh giảng, cơ sở thỉnh giảng và hợp đồng thỉnh giảng, đồng thời xác định rõ hoạt động thỉnh giảng không chỉ bao gồm giảng dạy môn học mà còn có thể bao gồm hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án và các hoạt động chuyên môn khác theo quy định.
Các quy định về tiêu chuẩn, điều kiện, định mức giờ thỉnh giảng, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng cũng như của cơ sở giáo dục được quy định cụ thể hơn, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho việc sử dụng đội ngũ này.
Thông tư phân định rõ việc áp dụng hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ tùy theo tính chất của hoạt động thỉnh giảng. Quy định mới góp phần khắc phục những bất cập trước đây khi các văn bản chưa phân định rõ bản chất pháp lý của hoạt động thỉnh giảng, qua đó giúp việc áp dụng pháp luật thống nhất hơn.
Các cơ sở giáo dục được sử dụng nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Kết quả công tác của đội ngũ này là một trong những cơ sở để xác định năng lực đào tạo, quy mô tuyển sinh và kiểm định chất lượng theo quy định của pháp luật về giáo dục.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thông tư mới nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học; tạo hành lang pháp lý thống nhất để các cơ sở giáo dục sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo giàu kinh nghiệm đã nghỉ hưu, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
Cũng theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đây là quy định phù hợp với yêu cầu quản trị chất lượng đội ngũ nhà giáo trong bối cảnh mới, vừa phát huy nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm, vừa bảo đảm sự phát triển bền vững của đội ngũ nhà giáo kế cận.
Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng khẳng định việc sử dụng nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu không thay thế các điều kiện bắt buộc về nhà giáo cơ hữu theo quy định của pháp luật có liên quan.
