Những khoảnh khắc xúc động
Trước khi nghi lễ chính thức diễn ra, từ sáng sớm, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hà Nội đã cử hành lễ an vị, cung thỉnh anh linh 2 liệt sỹ. Trong sân trụ sở, các cán bộ cao tuổi, có người tóc đã bạc trắng, lặng lẽ chắp tay khấn trước mâm lễ giản dị bày hoa cúc vàng, phật thủ. Một chiến sĩ danh dự đứng nghiêm bên cạnh, tay dâng bó hương tỏa khói mỏng giữa nắng sớm.
Trong những ngày tháng 8 lịch sử, buổi lễ lắng đọng trong tiếng nhạc kèn trầm hùng, trong sắc phục trang nghiêm của cán bộ chiến sĩ, áo vàng của chư tôn đức tăng ni và ánh mắt rưng rưng của những thân nhân các liệt sỹ.
Đến giờ làm lễ, đoàn rước vòng hoa lớn từ cổng tiến vào, đi đầu là hai chiến sĩ danh dự, theo sau là Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội; cùng đại diện Ban Giám đốc, lãnh đạo các phòng nghiệp vụ. Về phía Giáo hội có Thượng tọa Thích Thanh Huân, Ủy viên Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cùng chư tôn đức tăng ni.
Đoàn quân nhạc trong lễ phục trắng viền đỏ đứng thành hàng, kèn trumpet và clarinet cất lên khi đoàn người bước qua thảm đỏ, dưới bức tường lớn khắc dòng chữ vàng "ĐỜI ĐỜI NHỚ ƠN CÁC ANH HÙNG LIỆT SĨ CÔNG AN THỦ ĐÔ HÀ NỘI", nơi hàng trăm tấm biển tên liệt sĩ đã được gắn từ trước xếp thành từng cột thẳng tắp.
Trước tấm bia, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng trân trọng châm hương, thắp nén nhang đầu tiên. Người đứng đầu lực lượng Công an Thủ đô cúi người, sửa từng cành hoa lay ơn vàng cho ngay ngắn, rồi quay sang bàn lễ nhỏ kê sát tường đá, tận tay rót từng chén trà, sắp lại những hộp bánh, chai nước bên mâm hoa quả và bình cúc vàng; rồi cẩn thận thắt lại dải lụa đỏ viền vàng trên vòng hoa, chỉnh trang từng chi tiết trước khi cúi đầu tưởng niệm.
Phút mặc niệm bắt đầu. Nắng tháng Tám đổ xuống thảm đỏ, hắt qua từng tán cây, rọi vào những chùm hoa lay ơn vàng rực và mấy đóa sen hồng vừa hé bên bậc thềm. Hàng người đứng lặng, đầu cúi thấp, chỉ còn làn khói hương mỏng bay lên từ bát nhang, tan dần vào khoảng sân đầy nắng. Hai chiến sĩ tiêu binh đứng lặng bên khóm hoa sen hồng...
Hai cái tên, hai chiến trường, một lý tưởng
Liệt sỹ Nguyễn Quang Thụ sinh năm 1938 tại xã Dương Hòa, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Đông cũ, nay thuộc xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. Năm 1957, ông tham gia công tác dân quân.
Từ đó, con đường công tác đưa ông đi qua nhiều vị trí: cán bộ nội cần chính trị, giáo viên bổ túc văn hóa, cán bộ phát hành sách báo, rồi gắn bó nhiều năm với Phòng Nghiên cứu Tổng hợp của Ty Công an Hà Tây, sau này là Ty Công an Hà Sơn Bình, tiền thân của Phòng Tham mưu Công an thành phố Hà Nội hôm nay. Ông lần lượt giữ chức Phó rồi Trưởng phòng Nghiên cứu Tổng hợp, trước khi lên đường thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia. Ông hy sinh năm 1979, khi tuổi đời còn rất trẻ.
Người thứ hai, liệt sỹ Nguyễn Quốc Sinh, sinh năm 1937, quê xã Thanh Văn, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phú cũ, nay thuộc tỉnh Phú Thọ. Hành trình của ông bắt đầu từ rất sớm: đội viên Đội Thiếu niên năm 1949, đoàn viên Đoàn Thanh niên Lao động năm 1954, cán bộ du kích xã Cộng Hòa năm 1955.
Năm 1956, ông nhập ngũ, công tác tại Cục Cảnh vệ, rồi lần lượt chuyển qua Cảnh sát vũ trang, Công an vũ trang tỉnh Sơn Tây với nhiều cương vị khác nhau, từ chiến sĩ, tiểu đội trưởng, cán bộ trung đội, cán bộ giáo dục, đến cán bộ kiểm tra Đội Phòng cháy chữa cháy Ty Công an Sơn Tây, sau là Ty Công an Hà Tây, tiền thân của Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ Công an thành phố Hà Nội hiện nay. Từ một người lính Công an vũ trang miền Bắc, ông đã có mặt trên chiến trường miền Nam. Ông hy sinh năm 1969, để lại tuổi trẻ và lý tưởng còn dang dở.
Hai tấm biển đồng khắc tên 2 liệt sỹ được gắn lên tường đá ngay trong buổi lễ. Cán bộ phụ trách và các đồng chí lãnh đạo, đại biểu kéo tấm vải đỏ viền vàng phủ trên biển, để lộ hàng chữ giản dị: "LIỆT SỸ NGUYỄN QUANG THỤ, SINH NĂM 1938, HY SINH NĂM 1979" và "LIỆT SỸ NGUYỄN QUỐC SINH, SINH NĂM 1937, HY SINH NĂM 1969". Bên dưới, hoa nhài trắng và hoa hồng vừa nở đẹp như cuộc đời cống hiến của 2 liệt sỹ...
Ân tình sâu nặng
Góc sân đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Công an Thủ đô hôm nay chứng kiến những hình ảnh khó quên: Một cụ ông tóc bạc trắng rưng rưng khóe mắt, một người mẹ trẻ bế con gái nhỏ thắt bím tóc ngước nhìn tên ông cha trên tường đá. Phía sau mỗi dòng tên là cả một gia đình đang viết tiếp khúc tráng ca.
Trong số những người dự lễ, có một bóng dáng đặc biệt: Đại tá Nguyễn Quang Chiến, nguyên Giám đốc Công an tỉnh Hà Tây. Trong bộ trang phục sẫm màu giản dị, ông đứng lặng lẽ nhìn lên bức tường. Chính Đại tá Nguyễn Quang Chiến là người đã nắm giữ và cung cấp những thông tin, manh mối vô cùng quý giá về hai liệt sỹ cho Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng. Ông cũng là người từng đứng ra tổ chức các lễ truy điệu cho các liệt sỹ từ nhiều năm trước, nhưng do những thăng trầm của lịch sử, hồ sơ công tác của các anh không còn được lưu trữ đầy đủ.
Ngay khi tiếp nhận thông tin từ Đại tá Nguyễn Quang Chiến, đồng chí Giám đốc CATP đã chỉ đạo Phòng Tổ chức cán bộ vào cuộc. Đó thực sự là một cuộc chạy đua với thời gian. Các cán bộ đã khẩn trương phối hợp cùng Sở Nội vụ, Cục Tổ chức cán bộ (Bộ Công an) và gia đình để xác minh, thu thập từng trang tài liệu, từng mảnh ghép ký ức. Toàn bộ quá trình rà soát, củng cố hồ sơ pháp lý và lịch sử này được hoàn tất chỉ trong hơn 2 tuần – tiến độ thời gian thể hiện trách nhiệm và tình cảm lớn lao đối với những người đã khuất.
Đại tá Nguyễn Quang Chiến xúc động nắm thật chặt tay Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng. Ông bồi hồi kể về những kỷ niệm với 2 liệt sỹ. Ông xúc động với sự trân trọng của CATP, và rưng rưng khi ngày hôm nay, 2 liệt sỹ đã được đưa về đài tưởng niệm...
Trong cuộc gặp gỡ thân tình ngay sau buổi lễ, đại diện thân nhân liệt sỹ Nguyễn Quốc Sinh nghẹn ngào bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm trọn vẹn của Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an thành phố. Sự hy sinh của những người đi trước, theo lời gia đình, không chỉ là niềm tự hào riêng mà còn là lời nhắc nhở để các thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay tiếp tục sống và cống hiến xứng đáng.
Đáp lại ân tình đó, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng cho biết, sự tri ân không chỉ nằm ở những buổi lễ lớn, mà còn từ những điều bình dị nhất. Hàng năm CATP đều tổ chức lễ cầu siêu trang trọng để tri ân các anh hùng liệt sĩ.
Đặc biệt, ngay tại khuôn viên tưởng niệm, đồng chí Giám đốc cho biết, ông đã chỉ đạo trồng một cây khế chua. “Các cụ, các anh ngày xưa ở quê ra, hẳn ai cũng nhớ vị khế chua nấu canh rạm. Thế nên tôi dặn anh em phải trồng bằng được cây khế chua ở đây, để các anh hùng liệt sĩ luôn thấy được hương vị quê nhà. Cây trồng lên xanh tốt lắm...”, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng chia sẻ.
Chỉ một chi tiết nhỏ ấy thôi cũng đủ thấy tấm lòng tri ân của những người lãnh đạo, cán bộ chiến sĩ Công an Thủ đô hôm nay luôn hướng về cội nguồn bằng cả trái tim. Liệt sỹ Nguyễn Quang Thụ và liệt sỹ Nguyễn Quốc Sinh, 2 cái tên hôm nay đã hòa vào lòng Thủ đô, nhắc nhớ thế hệ sau về một nền hòa bình được vun đắp bằng máu xương của những người đi trước.
