Thuốc lá lậu và những đề xuất quản lý mới tại điểm bán là những vấn đề được đặt ra tại Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới do Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia tổ chức tại TP.HCM.
Trong nhiều năm qua, nhiều quốc gia đã xây dựng hệ thống kiểm soát thuốc lá toàn diện theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bao gồm thuế cao, bao bì chuẩn hóa và cấm trưng bày tại điểm bán lẻ. Mặc dù tỷ lệ hút thuốc có giảm ở góc độ y tế, nhưng thực tế cho thấy thị trường bất hợp pháp lại gia tăng phức tạp.
Thực tiễn trên cho thấy mọi biện pháp kiểm soát cơ học không làm mất đi nhu cầu tiêu dùng thực tế. Khi sản phẩm chính ngạch bị che khuất hoàn toàn hoặc giá tăng quá cao, người tiêu dùng sẽ tìm đến nguồn hàng phi chính thức.
Tại Hà Nội, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội luôn chủ động, quyết liệt chỉ đạo các Đội Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, nhất là các cơ sở kinh doanh, kho chứa hàng hóa, các điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Theo thống kê, trong 8 tháng đầu năm 2026, Chi cục Quản lý thị trường đã chủ động và phối hợp lực lượng Công an các cấp kiểm tra và xử lý 55 vụ thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Chuyển cơ quan Công an điều tra 02 vụ. Phạt hành chính: 571.000.000 đồng. Tang vật vi phạm: 3.621 bao thuốc lá các loại; 1.200 đầu lọc thuốc lá; 377 lọ tinh dầu; 69 dụng cụ/máy hút thuốc lá điện tử; 831 sản phẩm thuốc lá điện tử.
Vụ việc điển hình là thực hiện Quyết định kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ, ngày 02/6/2026, Đội Quản lý thị trường số 12 phối hợp với Công an phường Khương Đình tiến hành kiểm tra một cơ sở kinh doanh tại ngõ 29/78 Khương Hạ, phường Khương Đình.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 8.280 bao thuốc lá điếu các loại, tương đương 828 cây thuốc lá. Toàn bộ số hàng hóa trên đều do nước ngoài sản xuất, không dán tem thuốc lá nhập khẩu do Bộ Tài chính phát hành. Tại thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của số hàng hóa nêu trên.
Theo ghi nhận của Đội Quản lý thị trường số 12, đây là hàng hóa nhập lậu thuộc danh mục cấm kinh doanh theo quy định của pháp luật. Với số lượng thuốc lá nhập lậu bị phát hiện và tạm giữ, vụ việc có dấu hiệu của tội “Sản xuất, buôn bán hàng cấm” quy định tại Điều 190 Bộ luật hình sự năm 2015.
Căn cứ Khoản 1 Điều 62 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012; Căn cứ Thông tư liên tịch số 36/2012/TTLT-BCT-BCA-BTP-BYT-TANDTC-VKSNDTC của Bộ Công Thương - Bộ Công an - Bộ tư pháp - Bộ y tế - Tòa án nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Hiện nay, hồ sơ vụ việc cùng tang vật vi phạm đã được Đội Quản lý thị trường số 12 chuyển đến Công an phường Khương Đình để tiếp nhận, điều tra và xử lý theo thẩm quyền.
Theo đại diện Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội, trong thời gian tới, lực lượng Quản lý thị trường tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị, văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương, UBND Thành phố, Ban Chỉ đạo 389 Thành phố trong công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới; xác định công tác kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn hành vi vi phạm đối với thuốc lá điếu nhập lậu, xì gà nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục và hiệu quả.
Tiếp tục triển khai các biện pháp nghiệp vụ về giám sát, quản lý thông tin theo lĩnh vực, địa bàn được giao; kịp thời phát hiện các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm buôn bán, tàng trữ, vận chuyển thuốc lá điếu, xì gà nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá thế hệ mới (bao gồm máy hút, tinh dầu và phụ kiện) nhập lậu.
"Song song với quá trình kiểm tra, kiểm soát, chúng tôi tăng cường công tác tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại trên địa bàn thực hiện nghiêm việc cam kết không kinh doanh, buôn bán, tàng trữ thuốc lá điếu ngoại nhập lậu, xì gà nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cảnh báo cho người tiêu dùng các nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe con người từ việc sử dụng thuốc lá điếu ngoại nhập lậu, xì gà nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng", đại diện Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội nêu rõ.
