Với cách thức truyền tải trực quan, gần gũi, chương trình đã mang đến cho học sinh những kiến thức pháp luật thiết thực, đồng thời cảnh báo những hệ lụy khó lường từ các hành vi vi phạm pháp luật trong lứa tuổi thanh, thiếu niên.
Khác với những buổi tuyên truyền pháp luật theo hình thức phổ biến văn bản, quy định thông thường, phiên tòa giả định tái hiện một vụ án hình sự với đầy đủ các thành phần tham gia tố tụng và trình tự xét xử. Từ nội dung vụ việc, quá trình xét hỏi, tranh luận đến phần tuyên án, học sinh được trực tiếp theo dõi diễn biến một phiên tòa, qua đó hiểu rõ hơn vai trò của Hội đồng xét xử, đại diện Viện kiểm sát, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác.
Thông qua tình huống được xây dựng sát với thực tế, chương trình tập trung phân tích hành vi gây rối trật tự công cộng – một trong những vấn đề đáng quan tâm hiện nay, nhất là trong nhóm thanh, thiếu niên. Tình trạng tụ tập để giải quyết mâu thuẫn, đánh nhau, mang theo hung khí, gây mất an ninh, trật tự hoặc sử dụng mạng xã hội để kích động, lôi kéo người khác tham gia các hành vi vi phạm pháp luật tiềm ẩn nhiều nguy cơ, để lại hậu quả nghiêm trọng đối với cá nhân và cộng đồng.
Điều đáng nói, không ít vụ việc bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ trong sinh hoạt, học tập, giao tiếp hằng ngày. Chỉ vì một lời thách thức, bình luận thiếu thiện chí trên mạng xã hội hoặc tâm lý muốn thể hiện bản thân trước bạn bè, một số thanh, thiếu niên sẵn sàng tụ tập, hẹn gặp để giải quyết bằng bạo lực. Khi sự việc vượt khỏi tầm kiểm soát, những người tham gia không chỉ gây ảnh hưởng đến trật tự công cộng mà còn có thể xâm phạm sức khỏe, tính mạng, tài sản của người khác và phải đối mặt với những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Tại phiên tòa giả định, các tình tiết vụ việc được tái hiện cụ thể, giúp học sinh nhận diện rõ hành vi vi phạm, hiểu được tính chất, mức độ nguy hiểm của việc gây rối trật tự công cộng cũng như trách nhiệm pháp lý mà người thực hiện hành vi phải gánh chịu. Qua đó, các em nhận thức rằng pháp luật không có ngoại lệ đối với những hành động xuất phát từ sự bồng bột, thiếu suy nghĩ hay tâm lý bị bạn bè lôi kéo. Một phút thiếu kiềm chế có thể phải trả giá bằng những hệ lụy kéo dài, ảnh hưởng đến quá trình học tập, tương lai và cả hạnh phúc gia đình.
Điểm đáng chú ý của hoạt động là việc đưa kiến thức pháp luật vào những tình huống cụ thể, gần gũi với đời sống học đường. Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều, học sinh có điều kiện quan sát, phân tích hành vi, theo dõi quá trình xử lý vụ việc và tự rút ra bài học cho bản thân. Qua đó, các quy định của pháp luật trở nên dễ hiểu, dễ nhớ và có tính cảnh báo trực tiếp hơn.
Bên cạnh việc nâng cao hiểu biết pháp luật, chương trình còn hướng đến trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong ứng xử và giải quyết mâu thuẫn. Mỗi học sinh cần biết kiểm soát cảm xúc, bình tĩnh trước những lời khiêu khích, không sử dụng bạo lực để giải quyết bất đồng; không tham gia, cổ vũ hoặc quay phim, phát tán các vụ đánh nhau trên mạng xã hội. Đặc biệt, trước những lời rủ rê tụ tập, gây mất an ninh, trật tự, các em cần chủ động từ chối, không để bản thân bị lôi kéo vào những hành vi vi phạm pháp luật.
Khi phát hiện mâu thuẫn có nguy cơ dẫn đến xô xát hoặc những biểu hiện tụ tập gây rối, học sinh cần kịp thời thông tin cho gia đình, giáo viên và nhà trường để có biện pháp ngăn chặn. Trường hợp phát sinh vụ việc phức tạp, cần chủ động thông báo cho lực lượng Công an để được hướng dẫn, giải quyết. Đây không chỉ là cách bảo vệ bản thân mà còn thể hiện trách nhiệm của mỗi học sinh đối với tập thể và cộng đồng.
Việc tổ chức phiên tòa giả định tại Trường THPT Lý Tử Tấn cho thấy sự chủ động của Công an xã Thượng Phúc trong đổi mới phương thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, hướng về cơ sở và tập trung vào những nhóm đối tượng cần được trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa vi phạm. Sự phối hợp giữa lực lượng Công an, nhà trường và các cơ quan, ban, ngành liên quan cũng góp phần tạo nên môi trường giáo dục toàn diện, trong đó giáo dục pháp luật gắn liền với giáo dục đạo đức, lối sống và trách nhiệm công dân.
Từ một phiên tòa giả định, những bài học về pháp luật và cách ứng xử được truyền tải một cách sinh động, thiết thực đến từng học sinh. Đây cũng là cách Công an xã Thượng Phúc cụ thể hóa phương châm phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở, lấy tuyên truyền, giáo dục làm nền tảng để hạn chế vi phạm pháp luật trong thanh, thiếu niên.
Thông qua hoạt động này, ý thức thượng tôn pháp luật được góp phần bồi đắp trong thế hệ trẻ, đồng thời tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Công an với nhà trường và nhân dân trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự. Mỗi học sinh hiểu luật, sống có trách nhiệm và biết nói không với bạo lực sẽ trở thành một nhân tố tích cực trong xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, góp phần giữ gìn bình yên ngay từ mỗi khu dân cư, mỗi địa bàn cơ sở.