Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, hạ tầng, nguồn lực
Trình bày tờ trình tóm tắt dự án Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, dự án luật được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và đột phá cho sự phát triển của các thành phố; góp phần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.
Yêu cầu phát triển của các thành phố, nhất là đô thị đặc biệt trong bối cảnh mới đòi hỏi cần ban hành một đạo luật có tính ổn định, dài hạn để giải quyết vấn đề về quy hoạch, hạ tầng, môi trường, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, liên kết vùng và quản trị đô thị.
Dự án Luật đồng thời tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển các khu kinh tế đặc biệt, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của các vùng có vị trí chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao.
Cũng theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo Luật được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân cấp phân quyền, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực, bảo đảm công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình; chỉ quy định các vấn đề có tính nguyên tắc, khung chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời trao quyền chủ động cho Chính phủ và các địa phương trong tổ chức thực hiện.
Dự thảo luật gồm 5 chương, 66 điều. Phạm vi áp dụng dự thảo Luật gồm thành phố Hồ Chí Minh và các thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt; Thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng một số cơ chế, chính sách; đơn vị hành chính được công nhận là khu kinh tế đặc biệt.
Dự thảo luật đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cho phép điều chỉnh quy trình, thẩm quyền giải quyết theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Dự thảo Luật tạo cơ sở pháp lý để phát triển những lĩnh vực có vai trò động lực tăng trưởng, như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics, kinh tế biển, hạ tầng năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch; thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Có thể nói, việc xây dựng, ban hành Luật Phát triển đô thị là cần thiết nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, tạo lập khung thể chế ổn định, đồng bộ, lâu dài đối với Thành phố Hồ Chí Minh, các thành phố và khu kinh tế đặc biệt.
Qua đó, phát huy vai trò, vị thế của TP. HCM, các thành phố và khu kinh tế đặc biệt là các cực tăng trưởng, hạt nhân, trung tâm phát triển của đất nước, vùng và địa phương, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế; đồng thời, nhằm thực hiện yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, phát huy tính chủ động, sáng tạo của các địa phương trong kiến tạo thể chế, huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển.
Đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị
Trình bày báo cáo thẩm tra về dự án Luật trên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (PLTP) Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban cùng các cơ quan của Quốc hội tham gia thẩm tra đều tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị, nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng. Đồng thời, tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất về những thể chế đặc thù vượt trội để thúc đẩy phát triển đô thị lớn và khu kinh tế đặc biệt; đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.
Ủy ban PLTP đề nghị tiếp tục rà soát bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, đánh giá đầy đủ tác động đối với quốc phòng an ninh, nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực và điều kiện tổ chức thực hiện.
Ủy ban cũng cơ bản tán thành định hướng xây dựng luật là đạo luật khung về phân quyền. Trong đó, Quốc hội phân quyền trực tiếp, triệt để và ổn định cho chính quyền TPHCM, các thành phố sẽ được công nhận là đô thị loại đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt.
Cùng với đó, Ủy ban đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo luật theo tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, làm rõ phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách của luật, tránh mở rộng đối tượng áp dụng nhưng không đi kèm với cơ chế quản lý và kiểm soát tương ứng;
Tiếp tục hoàn thiện các quy định về quy hoạch, quản lý không gian phát triển, đầu tư đất đai, tài chính, ngân sách, khu thương mại tự do, khu phi thuế quan, trung tâm tài chính quốc tế, khu kinh tế đặc biệt và các chính sách phát triển kinh tế biển theo hướng tạo động lực phát triển mới…
