Ngày 16-9, Tạp chí Công Thương tổ chức tọa đàm: “Thực trạng và giải pháp phát triển hạ tầng logistics”.
Chi phí logistics nội địa rất cao
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Trần Ngọc Khánh, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần OCL Logistics cho hay, thời gian qua, logistics Việt Nam đã được đầu tư về cơ sở hạ tầng khá chuyên sâu như: cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, cảng Lạch Huyện, cũng như hệ thống giao thông cao tốc Bắc - Nam. Những yếu tố này đã hình thành dần các chuỗi logistics và hỗ trợ cho cơ sở hạ tầng Việt Nam ngày càng tốt hơn.
Vì vậy mà chúng ta có thể khai thác những tuyến vận tải mà không cần qua các điểm trung chuyển của khu vực như Singapore hay Hồng Kông, mà có thể đi trực tiếp từ các cảng nước sâu này đến các thị trường mục tiêu.
Tuy nhiên, theo ông Trần Ngọc Khánh, chi phí logistics nội địa tính trên một tấn hàng trên một km hiện tại đang rất cao.
“Phía Bộ Công Thương, Cục Xuất nhập khẩu cũng đã nhận định khá rõ. Phần đường bộ đang chiếm khoảng 80 - 90% trong tổng chi phí mà chúng ta đang triển khai; trong khi thiếu sự đồng bộ trong khai thác các phương thức vận tải khác như đường sắt hay đường biển nội địa còn thiếu, dẫn đến chi phí logistics của Việt Nam hiện nay vẫn còn cao hơn so với khu vực.
Nếu theo đúng nghị quyết thì chi phí logistics phấn đấu đến năm 2030 - 2035 phải giảm xuống mức 14%. Đây là một bài toán khó mà chúng ta cần phải giải”- ông Trần Ngọc Khánh nói.
Bên cạnh đó, theo ông Trần Ngọc Khánh, việc đầu tư các trung tâm logistics ở các khu công nghiệp còn khá dàn trải, phụ thuộc vào sự chấp thuận chủ trương của các tỉnh cũng như ở cấp quốc gia.
Việt Nam cũng chưa xây dựng được các trung tâm đủ lớn lại nằm ở kết nối chặng cuối, từ các khu công nghiệp đi đến các trung tâm logistics và kết nối ra các cửa khẩu để có thể làm thủ tục xuất nhập khẩu.
Theo TS. Bùi Bá Nghiêm- Chuyên gia cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), hạ tầng logistics đến nay đã được các cấp, các ngành không chỉ xem là một dịch vụ hỗ trợ nữa mà xem hạ tầng logistics trở thành một yếu tố chiến lược, nền tảng không thể thiếu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Kết quả đáng ghi nhận trong thời gian vừa qua là mạng lưới giao thông và các đầu mối vận tải tiếp tục được đầu tư; hệ thống kho bãi, trung tâm logistics, trung tâm phân phối từng bước được phát triển. Các chuyển biến này đã tạo được nền tảng tốt hơn cho sản xuất, lưu thông, phân phối, xuất nhập khẩu hàng hóa nói chung.
Tuy nhiên, ông Bùi Bá Nghiêm cũng chỉ ra một số điểm nghẽn trong hạ tầng logistics như: trung tâm logistics với hạ tầng giao thông đôi khi có những chỗ, có những nơi vẫn chưa được thực hiện một cách hiệu quả; trung tâm logistics không kết nối được với các cụm công nghiệp, khu công nghiệp, nơi sản xuất hàng hóa, các nguồn hàng; hoặc từ các nguồn hàng ra cảng biển vẫn phải đi bằng đường bộ là chủ yếu.
Vì vậy tạo ra sức ép về giao thông và phát sinh nhiều chi phí. Ngoài ra, đầu tư hạ tầng logistics còn phân tán, chưa gắn với nhu cầu phát triển của toàn vùng và nguồn hàng ổn định.
Giảm chi phí bằng cách nào?
Để giải quyết các điểm nghẽn này, đại diện Cục Xuất nhập khẩu cho rằng nên đánh giá hiệu quả bằng khả năng đưa hàng từ nơi sản xuất đến thị trường đúng thời gian, đúng chất lượng, với tổng chi phí hợp lý; tối ưu hóa được chi phí cũng như thời gian.
Cùng với đó là mức độ chia sẻ dữ liệu, tiết kiệm năng lượng và khả năng duy trì hoạt động khi có sự gián đoạn; ưu tiên dành nguồn lực cho các điểm kết nối đang hạn chế hiệu quả của cả mạng lưới, đồng thời khai thác tốt hơn năng lực hạ tầng hiện có.
Ông Trần Ngọc Khánh cũng kiến nghị 3 điểm chính để hạ chi phí logistics, bao gồm: tiếp tục đầu tư, nâng cao hiệu quả đường sắt và đường thủy nội địa, tạo ra một mạng lưới có thể kết nối thành chuỗi để giảm gánh nặng cho đường bộ.
Để tháo gỡ điểm nghẽn ở sự kết nối chặng cuối, các trung tâm, khu công nghiệp hay ngay cả kho tàng, bến bãi của doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên được kết nối với các trung tâm logistics ở chặng cuối để thuận tiện kết nối tiếp ra các đầu mối lớn.
Cuối cùng, cần phát triển các trung tâm logistics lớn, tận dụng các trục Bắc - Nam, các trục vận tải cao tốc cũng như hệ thống giao thông đường bộ đã được quy hoạch để hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu tốt hơn.
