Thông qua chủ trương về chính sách đặc thù xóa tiền thuế nợ để “làm sạch mã số thuế”

Chính sách được đề xuất trong bối cảnh ngành Thuế đang tập trung xử lý khoảng 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng, đáp ứng yêu cầu cấp bách về quản lý thuế và thực hiện các cam kết quốc tế.

Hơn 2,5 triệu mã số thuế cần xử lý

Theo Nghị quyết số 364/NQ-CP ngày 12/11/2026, Chính phủ thông qua hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý xóa tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu.

Hồ sơ dự án Nghị quyết được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Chính phủ giao Bộ Tài chính tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ và phối hợp với các cơ quan liên quan trong quá trình trình, xem xét dự án Nghị quyết.

Cùng ngày, tại phiên chất vấn của Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, làm sạch mã số thuế là yêu cầu bắt buộc, không chỉ phục vụ công tác quản lý thuế trong nước mà còn liên quan trực tiếp đến việc thực hiện các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế.

Bộ trưởng cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, ngành Thuế đã nỗ lực rà soát, làm sạch được 777.000 mã số thuế. Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 2,5 triệu mã số thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).

Trước yêu cầu cấp bách này, Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét đưa vào chương trình làm việc tại Kỳ họp này các quy trình, thủ tục phục vụ việc làm sạch mã số thuế trong thời gian tới. Trong đó, tập trung tháo gỡ vướng mắc về nghĩa vụ tài chính.

Việc xử lý các nghĩa vụ tài chính tồn đọng sẽ tạo điều kiện để cơ quan thuế tiến hành đóng mã số thuế đối với những trường hợp đủ điều kiện. Đồng thời, bảo đảm môi trường kinh doanh an toàn, ngăn chặn tình trạng lợi dụng mã số thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn hoạt động để trốn thuế hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp…

Cơ chế đặc thù xử lý nghĩa vụ tài chính tồn đọng

Từ ngày 1/1/2026, lệ phí môn bài đã được bãi bỏ. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, vẫn còn những khoản nghĩa vụ tài chính tồn đọng cần được xem xét xử lý, trong đó có lệ phí môn bài của các năm trước, tiền phạt và tiền chậm nộp.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính việc đề xuất cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những vướng mắc về nghĩa vụ tài chính, tạo điều kiện để các trường hợp đủ điều kiện hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, thay vì tiếp tục kéo dài tình trạng tồn đọng trên hệ thống quản lý.

Cơ chế này được đề xuất không áp dụng đại trà mà giới hạn đối với người nộp thuế, được xác định ở trạng thái 03 và 06 theo thời điểm quy định tại dự thảo, đồng thời đáp ứng đầy đủ các điều kiện áp dụng.

Phạm vi xử lý bao gồm nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025, tiền chậm nộp tương ứng và các nghĩa vụ chưa khai, nộp, chưa được hạch toán theo quy định.

Việc xem xét xử lý cả nghĩa vụ đã hạch toán và chưa hạch toán nhằm bảo đảm các trường hợp có cùng điều kiện thực tế được áp dụng thống nhất, không phụ thuộc vào tiến độ ghi nhận nghĩa vụ trên hệ thống quản lý thuế.

Bên cạnh việc tháo gỡ nghĩa vụ tài chính tồn đọng, dự thảo Nghị quyết cũng đặt ra các điều kiện nhằm ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để trốn tránh nghĩa vụ thuế.

Cụ thể, dự thảo đề xuất không áp dụng chính sách xóa tiền chậm nộp đối với các khoản phát sinh từ tiền thuế nợ gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc các khoản nợ thuế liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.

Đối với việc xóa tiền chậm nộp, người nộp thuế phải nộp đủ khoản tiền thuế nợ gốc phải nộp vào ngân sách nhà nước và đã nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Ngoài ra, một vấn đề được nhiều người dân quan tâm đó là việc tình trạng nhiều người dân bị tạm hoãn xuất cảnh do bị sử dụng thông tin để đăng ký, thành lập hộ kinh doanh, doanh nghiệp… mà các hộ kinh doanh, doanh nghiệp này nợ thuế hoặc đang trong tình trạng không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Tại dự thảo Nghị quyết, Bộ Tài chính cũng đề xuất tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với các trường hợp này.

Điều kiện là, cá nhân đã có văn bản đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc cơ quan thuế và cơ quan công an xử lý việc bị giả mạo thông tin.

Đồng thời, cơ quan công an đã có ý kiến bằng văn bản về việc tiếp nhận phản ánh, đang trong quá trình giải quyết gửi cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế quản lý trực tiếp người nộp thuế.