Thủ tục chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp có thể giải quyết trong 1 ngày
Liên quan đến tình hình doanh nghiệp rút khỏi thị trường, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) đặt câu hỏi, trong 10 tháng đầu năm nay, số doanh nghiệp rút khỏi thị trường, giải thể tăng mạnh. Trong khi đó, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) dự kiến sẽ hết hạn vào ngày 31/12 tới.
Đề nghị Bộ trưởng cho biết nguyên nhân dẫn đến việc số lượng doanh nghiệp giải thể tăng mạnh trong thời gian qua là gì? Chính phủ có định hướng tiếp tục kéo dài chính sách giảm thuế giá trị gia tăng sang năm 2027 không? Trường hợp không tiếp tục kéo dài chính sách giảm thuế, Bộ trưởng có giải pháp gì để hạn chế tác động tiêu cực đến sức mua và đầu ra của doanh nghiệp?
Về thực trạng và nguyên nhân doanh nghiệp rút khỏi thị trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, số liệu thống kê 9 tháng đầu năm cho thấy, tổng số doanh nghiệp rút khỏi thị trường là 172.000 doanh nghiệp. Trong số này, khoảng 50% đã hoàn thành thủ tục giải thể, số còn lại đang thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh.
Tuy vậy, ở chiều ngược lại, nhờ nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm thời gian và chi phí tuân thủ, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt hơn 222.000 doanh nghiệp; tổng vốn đăng ký tăng tới 38% so với cùng kỳ.
Qua phân tích dữ liệu cho thấy khoảng 90% doanh nghiệp tạm dừng hoặc giải thể hoạt động trong lĩnh vực thương mại – dịch vụ (đây là nhóm ngành có đặc thù dễ gia nhập nhưng cũng dễ rút lui). Khoảng 80% doanh nghiệp không phát sinh doanh thu trong năm 2026 (thực chất đã ngừng hoạt động từ trước) và khoảng 70% số doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ trước năm 2026.
Cũng theo Bộ trưởng, khi hoạt động sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường, việc doanh nghiệp thành lập mới hay đào thải là quy luật bình thường. Hiện môi trường gia nhập thị trường của Việt Nam hiện nay rất thông thoáng, thủ tục đơn giản. Tuy nhiên, thủ tục rút khỏi thị trường thường kéo dài hơn do gắn với việc hoàn thành nghĩa vụ tài chính (thuế, bảo hiểm xã hội) cũng như nghĩa vụ đối với các nhà cung cấp và tổ chức tín dụng. Hiện nay, Bộ Tài chính đã chỉ đạo quyết liệt đối với doanh nghiệp đã làm sạch mã số thuế và hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thủ tục chấm dứt hoạt động chỉ giải quyết trong vòng 1 ngày.
Về định hướng kéo dài chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng (GTGT), Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng toàn diện gắn với khuôn khổ pháp lý và thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Bộ Tài chính sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường, đặc biệt là biến động giá xăng dầu và nguyên vật liệu, để tham mưu giải pháp tài khóa kịp thời, phù hợp; bảo đảm mục tiêu tối thượng là duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức trên 10% và kiểm soát lạm phát ở mức 4,5%.
Thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế còn kéo dài
Liên quan đến vướng mắc đồng bộ dữ liệu mã số thuế và thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (đoàn Tây Ninh) nêu vấn đề, cử tri phản ánh thời gian qua xảy ra tình trạng sai lệch thông tin do các cơ quan (cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư...) cập nhật dữ liệu không đồng thời, dẫn đến nghẽn kết nối dữ liệu. Hệ quả là nhiều người dân bị treo hoặc khóa mã số thuế tự động, không thể kê khai nộp thuế hay thực hiện giao dịch điện tử, đồng thời phải tự đi giải trình và chịu chi phí tuân thủ dù lỗi không thuộc về mình.
“Khi chính sách đi trước nhưng hạ tầng công nghệ và cơ chế chia sẻ dữ liệu chưa theo kịp đã đẩy phần khó khăn về phía người dân và doanh nghiệp. Xin Bộ trưởng cho biết kết quả khắc phục tình trạng này đến nay ra sao?” - đại biểu đặt câu hỏi.
Bên cạnh đó, trước thực tế thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế còn kéo dài, dẫn đến việc một số chủ doanh nghiệp bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh chỉ vì vướng mắc hồ sơ thủ tục, đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp tháo gỡ để hỗ trợ doanh nghiệp trong các trường hợp này?
Trả lời chất vấn của đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn xin nhận trách nhiệm về những phát sinh bất cập trong quá trình chuyển đổi, đồng bộ dữ liệu khiến một số người dân và doanh nghiệp nhận thông báo sai lệch hoặc gặp vướng mắc trong thực hiện thủ tục mã số thuế.
Theo Bộ trưởng, qua kiểm tra, rà soát thực tế đối với các phản ánh sai lệch dữ liệu, có tới 99% thông tin quản lý là chính xác, chỉ khoảng 1% phát sinh sai sót do người nộp thuế quên cập nhật hoặc chưa đồng bộ thông tin.
Hiện nay, Bộ Tài chính đang quyết liệt triển khai các giải pháp đồng bộ như rà soát, chuẩn hóa dữ liệu đất đai và hành chính: Đối với mã số thuế trong lĩnh vực thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, ngành Tài chính đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan Tài nguyên và Môi trường để chuẩn hóa thông tin từng thửa đất (diện tích, mục đích sử dụng, định vị thửa đất), đặc biệt là cập nhật dữ liệu sau quá trình sáp nhập xã, phường, thị trấn và điều chỉnh địa giới hành chính;
Đồng thời kết nối liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID): Phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để khai thác, đối soát thông tin trên nền tảng VNeID, bảo đảm sự thống nhất giữa hồ sơ thủ tục thuế và dữ liệu dân cư, giúp thủ tục hành chính thuế của người dân và doanh nghiệp được thực hiện đơn giản, chính xác và thuận tiện nhất.
