Người lao động nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng sẽ không phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, đồng thời có thể bị gián đoạn quyền lợi bảo hiểm y tế nếu không chủ động tham gia theo hình thức phù hợp.
Theo khoản 5 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng sẽ không phải đóng bảo hiểm xã hội trong tháng đó. Người sử dụng lao động cũng không phải đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động trong thời gian nghỉ.
Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể, người lao động nghỉ hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng đầu tiên đi làm hoặc tháng đầu tiên quay trở lại làm việc vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội theo quy định. Đối với thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia bảo hiểm xã hội dù cả người lao động và doanh nghiệp không phải đóng tiền.
Việc tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi bảo hiểm y tế. Khi đơn vị sử dụng lao động báo giảm lao động do nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày trở lên, thẻ bảo hiểm y tế của người lao động có thể bị tạm dừng giá trị sử dụng trong thời gian đó.
Để tránh gián đoạn quyền lợi an sinh, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung cơ chế linh hoạt hơn cho người lao động. Theo đó, người lao động và doanh nghiệp có thể thỏa thuận tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên. Mức đóng được xác định trên cơ sở mức đóng của tháng liền kề trước thời điểm nghỉ việc.
Khi hai bên thống nhất tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội, việc đóng bảo hiểm y tế cũng được thực hiện tương ứng, giúp duy trì giá trị sử dụng của thẻ bảo hiểm y tế trong thời gian nghỉ.
Trường hợp doanh nghiệp không đồng ý tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội theo cơ chế thỏa thuận, người lao động vẫn có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Theo điểm b khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc thuộc nhóm được tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, trừ trường hợp đã có thỏa thuận tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Đối với bảo hiểm y tế, người lao động nghỉ không hưởng lương được xếp vào nhóm tự đóng. Nếu có nhu cầu duy trì quyền lợi khám chữa bệnh, người lao động có thể chủ động tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình hoặc các hình thức phù hợp theo quy định.
Các chuyên gia khuyến cáo người lao động nên tìm hiểu kỹ quy định và trao đổi với doanh nghiệp trước khi nghỉ không hưởng lương dài ngày để lựa chọn phương án phù hợp, tránh bị gián đoạn quá trình tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và ảnh hưởng đến quyền lợi an sinh lâu dài.
