Mỗi dịp 20/11, giữa nhiều lời chúc mừng, cô Phạm Thị Liên lại xúc động khi nhận được tin nhắn từ những học trò cũ. Có em đang học Đại học, có em đã trưởng thành, làm việc ở nhiều miền đất khác nhau. Dẫu thời gian trôi qua, các em vẫn nhớ và dành cho cô Liên những lời hỏi thăm chân thành.
Với người giáo viên, chắc rằng, đó là món quà giản dị nhưng vô giá. Bởi niềm hạnh phúc sau nhiều năm đứng lớp không chỉ là nhìn thấy học trò trưởng thành, mà còn biết rằng tình thầy trò vẫn được gìn giữ theo năm tháng.
Mùa 20/11 năm nay, cô Liên có thêm một kỷ niệm đặc biệt khi đồng hành cùng hai học sinh Hoàng Thanh Mai và Nguyễn Tùng Dương trong dự án tìm hiểu di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào các dân tộc thiểu số tại Tuyên Quang.
Cùng tham gia hành trình có các thành viên dự án Gùi Chuyện, dự án giáo dục do Hầu Xuân Mai - cô gái người Mông quê Đồng Văn (Tuyên Quang) sáng lập cùng những người bạn trẻ tốt nghiệp Học viện Ngoại giao.
Dự án hướng tới đưa tri thức văn hóa địa phương đến gần hơn với học sinh vùng cao, giúp các em phát triển khả năng học tập, sáng tạo và tự tin kể câu chuyện về di sản quê hương.
Chuyến đi không chỉ mở ra những không gian trải nghiệm mới, mà còn giúp học sinh bước ra khỏi trang sách, gặp gỡ những con người thực sự lưu giữ và tiếp nối di sản.
Trong hành trình ấy, cô Liên nhớ nhất những buổi học trò được gặp các nghệ nhân người Dao, người Lô Lô và người Mông trên cao nguyên đá Đồng Văn. Bên ấm trà, 2 em học sinh chăm chú lắng nghe những câu chuyện văn hóa được kể từ chính trải nghiệm của các nghệ nhân.
Không còn là những kiến thức được trình bày sẵn trong sách vở, các em chăm chú quan sát, đặt câu hỏi, lắng nghe và tìm hiểu. Từ nếp nhà, bộ trang phục đến những câu chuyện của người cao tuổi, mỗi cuộc gặp gỡ đều trở thành một bài học sống động.
Điều khiến cô Liên xúc động không chỉ là những kiến thức học sinh tiếp nhận, mà còn là sự thay đổi trong cách các em nhìn nhận quê hương. Những giá trị vốn gần gũi trong đời sống hằng ngày nay được các em nhận ra, trân trọng và tự hào.
Gắn bó với giáo dục vùng cao, cô Phạm Thị Liên luôn tâm niệm: “Học sinh vùng cao cũng rất ham học hỏi, yêu sự sáng tạo, các em chỉ cần có cơ hội”.
Niềm tin ấy được cô Liên chứng minh qua hành trình đồng hành cùng Hoàng Thanh Mai và Nguyễn Tùng Dương. Từ những bước đầu còn bỡ ngỡ, 2 học sinh dần tự tin hơn khi giao tiếp, chủ động đặt câu hỏi, biết lắng nghe, ghi chép và tìm kiếm câu trả lời.
Với người giáo viên, đó là những tiến bộ đáng quý. Bởi thành quả giáo dục không chỉ được đo bằng điểm số hay bài kiểm tra. Đôi khi, thành công bắt đầu từ khoảnh khắc học trò dám cất tiếng nói, biết đặt câu hỏi và tin vào khả năng của chính mình.
Hành trình ấy còn có sự đồng hành của các nghệ nhân, người làm du lịch cộng đồng, thành viên dự án Gùi Chuyện, nhà trường, đồng nghiệp và phụ huynh. Sự kết nối này giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp cận tri thức và trải nghiệm ngoài lớp học.
Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, cô Liên mong muốn các đồng nghiệp, nhất là những giáo viên công tác ở vùng sâu, vùng xa, mạnh dạn đưa học trò ra khỏi không gian lớp học, để các em được học từ cuộc sống và chính quê hương mình.
“Mỗi nếp nhà, mỗi bộ trang phục, mỗi nghi lễ hay câu chuyện của người cao tuổi, người có uy tín trong cộng đồng, các nghệ nhân và cả những người trẻ đang tiếp nối di sản cha ông đều mang đến cho học trò những bài học sống động” - cô Liên bày tỏ.
Theo cô Liên, khi được trực tiếp khám phá những giá trị văn hóa địa phương, học sinh không chỉ mở rộng hiểu biết mà còn thêm yêu, tự hào về nơi mình sinh ra. Từ đó, các em có thể trở thành những người kể chuyện, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngày 20/11 rồi sẽ qua, những bó hoa có thể phai màu, những lời chúc cũng dần lắng xuống. Nhưng với cô Liên, niềm vui còn đọng lại là những tin nhắn thân thương từ học trò cũ, ánh mắt say mê của học trò hôm nay và khoảnh khắc các em tự tin kể câu chuyện về di sản quê hương.
Bởi món quà quý giá nhất của người làm nghề giáo không nhất thiết hiện hữu trong ngày lễ. Đó là khi học trò trưởng thành, biết trân trọng cội nguồn và dù đi đến đâu vẫn nhớ về những người đã đồng hành, dìu dắt mình trên hành trình khôn lớn.