Được áp dụng mức xử phạt cao gấp hai lần
Cụ thể hoá Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026, Hội đồng nhân dân TP Hà Nội mới đây đã ban hành Nghị quyết 56/NQ-HĐND, quy định về mức tiền xử phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; giao thông đường bộ liên quan đến trật tự đô thị trên địa bàn Hà Nội.
Theo nghị quyết, từ ngày 1-7, Hà Nội áp dụng mức phạt tiền cao hơn từ 1,5 đến 2 lần so với mức phạt chung mà Chính phủ quy định đối với hàng loạt hành vi vi phạm. Và trong mỗi hành vi vi phạm, tổ chức bị áp dụng mức phạt gấp hai lần cá nhân.
Những hành vi vi phạm xảy ra trước thời điểm Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực thì vẫn áp dụng mức xử phạt theo quy định hiện hành của Chính phủ. Các hành vi được tăng mức xử phạt tập trung ở ba nhóm.
Thứ nhất là nhóm hành vi vi phạm quy định về đăng ký và quản lý cư trú. Đơn cử như Hà Nội sẽ áp dụng mức phạt từ 3 đến 6 triệu đồng đối với các hành vi tẩy xóa giấy tờ cư trú, cho mượn thông tin cư trú trái quy định hoặc không thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký cư trú khi đủ điều kiện. Cơ sở kinh doanh lưu trú không thông báo lưu trú từ 4 đến 8 người sẽ bị phạt từ 6 đến 12 triệu đồng.
Ở nhóm vi phạm quy định về xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại có 7 hành vi được tăng mức phạt. Tuỳ từng hành vi cụ thể sẽ bị xử phạt từ 1 triệu đến 40 triệu đồng.
Tương tự, trong lĩnh vực giao thông đường bộ và trật tự đô thị, Hà Nội áp dụng mức tiền phạt cao hơn 1,5 lần so với quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ đối với hàng loạt hành vi vi phạm.
Theo đó, hành vi dùng xe đẩy làm quầy hàng lưu động trên đường gây cản trở giao thông bị phạt từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng; bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ trên lòng đường, vỉa hè thuộc các tuyến phố cấm bị phạt từ 400.000 đồng đến 500.000 đồng.
Hành vi sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để họp chợ, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bày bán hàng hóa, treo biển hiệu hoặc biển quảng cáo bị phạt 4 triệu đồng đến 6 triệu đồng. Người dừng, đỗ xe tại nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt hoặc trong phạm vi bảo vệ công trình, phạm vi an toàn đường sắt bị phạt 1,6 triệu đồng 2 triệu đồng.
Công cụ nâng cao hiệu quả, hiệu lực
Theo luật sư Mai Tiến Dũng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), việc chính quyền thành phố được trao một số thẩm quyền đặc thù, vượt trội thông qua Luật Thủ đô năm 2026 trong bối cảnh hiện nay là vô cùng cần thiết và kịp thời. Đặc biệt là được trao thẩm quyền áp dụng chế tài tăng nặng đối với những hành vi vi phạm hành chính về lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; giao thông đường bộ và trật tự đô thị.
Việc áp dụng chế tài cao hơn từ 1,5 đến 2 lần so với mức xử phạt chung của cả nước chắc chắn sẽ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn lớn về ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị và giảm thiểu, đồng thời ngăn ngừa hàng loạt hành vi phạm tội từ xa, từ sớm.
Việc chính quyền Thủ đô được tăng nặng chế tài xử phạt đối với những hành vi vi phạm có tính phổ biến gây mất trật tự đô thị, ùn tắc, tai nạn giao thông hoặc làm sai lệch dữ liệu dân cư quốc gia chắc chắn sẽ tạo được tính răn đe hơn. Và đây cũng là một trong những biện pháp để nâng cao hiệu quả, hiệu lực thực thi chính sách, pháp luật trong điều kiện đặc thù của Hà Nội.
Luật sư Dũng còn chỉ ra rằng cùng với việc tăng nặng mức xử phạt hành chính đối với 28 hành vi vi phạm, Luật Thủ đô (sửa đổi) còn áp dụng chế tài ngừng cung cấp điện, nước đối với các công trình xây dựng trái phép, vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy hoặc gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Đây là một trong những biện pháp quản lý hành chính đặc thù quyết liệt nhất nhằm xử lý triệt để các vi phạm tồn tại lâu năm trong lĩnh vực xây dựng và môi trường.
Ngoài ra, Luật Thủ đô cũng quy định về việc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức (nếu vi phạm) trong quá trình thực thi chức trách, nhiệm vụ, công vụ; các biện pháp xử lý đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi nhũng nhiễu, chậm trễ, thiếu trách nhiệm, làm hoặc không làm (theo quy định); siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu trong việc đôn đốc, theo dõi và đánh giá kết quả trong việc thi hành Luật Thủ đô và các nghị quyết hướng dẫn.
“Có thể nói, hệ thống chế tài mới kể từ ngày 1-7 tới đây tại Thủ đô không chỉ nhằm áp dụng đối với những hành vi vi phạm đơn thuần. Quan trọng hơn, đây chính là công cụ, biện pháp pháp lý để Hà Nội nhanh chóng giải quyết dứt điểm các điểm nóng về trật tự đô thị, đồng thời tạo môi trường minh bạch, hiện đại và tạo ra tiền đề cho sự phát triển bứt phá, bền vững” - luật sư Mai Tiến Dũng nhìn nhận.
