Chiều 4-11, thảo luận tại Quốc hội về dự Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đa số đại biểu đánh giá cao dự thảo luật lần này đã thể hiện rõ tinh thần đổi mới theo hướng tiếp tục hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm hành chính, đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tăng cường phân cấp, phân quyền và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) gồm 06 chương, 128 điều, tập trung sửa đổi các quy định về thời hiệu, mức phạt, trình tự xử phạt, thi hành quyết định xử phạt và các biện pháp xử lý hành chính. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân; từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Thời hiệu xử phạt trong một số lĩnh vực được đề xuất kéo dài lên 2 hoặc 3 năm.
Qua thảo luận, nhiều ĐBQH đánh giá cao việc Cơ quan chủ trì soạn thảo dự án luật là Bộ Công an đã rất cầu thị, lắng nghe các ý kiến ĐBQH phát biểu thảo luận tại Tổ để tiếp thu tối đa, chỉnh lý quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, giao thông đường bộ giảm từ 03 năm xuống còn 02 năm.
Về mức phạt tiền tại Điều 24 và Điều 25 của dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đồng tình với việc điều chỉnh mức phạt tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.
Theo đại biểu, việc điều chỉnh mức phạt là cần thiết để bảo đảm tính răn đe, tương ứng với lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được, nhất là đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và những lĩnh vực có nguy cơ gây thiệt hại lớn cho cộng đồng.
Đại biểu góp ý thêm, khi quy định khung tiền phạt đối với từng lĩnh vực, Chính phủ cần đánh giá tác động trên cơ sở ít nhất 3 yếu tố: mức độ nguy hiểm của hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thực tế của việc thi hành quyết định xử phạt.
Đặc biệt, cần ưu tiên áp dụng đồng bộ các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc xử lý ô nhiễm, phá dỡ công trình vi phạm, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Bởi trong nhiều trường hợp, điều xã hội cần không chỉ là thu được tiền phạt mà quan trọng hơn là khắc phục được hậu quả và chấm dứt hành vi vi phạm.
Cũng quan tâm đến quy định về mức xử phạt, đại biểu Lê Thị Song An (đoàn Tây Ninh) góp ý, từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự cho thấy bên cạnh các hình thức xử phạt truyền thống như cảnh cáo, phạt tiền, cần nghiên cứu bổ sung những hình thức xử lý mang tính giáo dục, phục hồi và hướng đến lợi ích cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật.
Đại biểu Song An dẫn ví dụ, theo thông tin báo chí phản ánh, Công an xã Phú Giáo (TP.HCM) đã tổ chức cho gần 20 thanh thiếu niên từ 13 - 16 tuổi có biểu hiện chuẩn bị đánh nhau tham gia dọn dẹp vệ sinh, chăm sóc các phần mộ tại nghĩa trang liệt sĩ sau khi được tuyên truyền giáo dục.
Hoạt động này nhận được sự đồng tình ủng hộ, thể hiện cách tiếp cận mang tính nhân văn và giáo dục truyền thống yêu nước, giúp thanh niên nhận thức về trách nhiệm của bản thân với cộng đồng, đồng thời góp phần phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật có thể xảy ra.
Điều này cho thấy, lao động phục vụ cộng đồng nếu được tổ chức phù hợp có thể mang lại hiệu quả giáo dục trực tiếp, giúp người vi phạm nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình đối với xã hội.
Từ quan điểm đó, đại biểu Song An đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung hình thức xử phạt lao động phục vụ cộng đồng vào khoản 1 Điều 22 dự luật, đồng thời xây dựng các quy định hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, phạm vi, thời gian và cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm việc áp dụng thống nhất, có kiểm soát, phù hợp với từng nhóm đối tượng và tính chất, mức độ vi phạm.
Về quyền giải trình được quy định tại khoản 1 Điều 50 dự thảo luật, đại biểu Hoàng Thị Thu Trang (đoàn Nghệ An) cơ bản tán thành với quy định tại dự thảo luật. Trong đó, bà đồng tình với yêu cầu không mở rộng thủ tục giải trình tràn lan, tránh kéo dài thời gian và làm tăng chi phí hành chính.
Theo đại biểu Thu Trang, việc đơn giản hóa thủ tục phải được cân bằng với yêu cầu bảo vệ quyền của người dân và bảo đảm tính đúng đắn của quyết định xử phạt. Bà đề nghị, việc mở rộng cần đi kèm những điều kiện, tiêu chí cụ thể để tránh bị lợi dụng nhằm kéo dài thời gian xử lý vi phạm.
