ANTD.VN - Hơn 3.000 nghệ nhân, nghệ sĩ và diễn viên cùng hội tụ, biến không gian quanh hồ Hoàn Kiếm thành một sân khấu văn hóa mở. Những câu chuyện lịch sử Thăng Long, nghệ thuật dân gian và sắc màu làng nghề truyền thống được tái hiện sinh động, tạo nên bức tranh di sản đa sắc giữa lòng Hà Nội.
Diễn ra trong năm đầu tiên "Ngày Văn hóa Việt Nam" được tổ chức trên phạm vi cả nước, chương trình diễn ra sáng nay 21/11 tại Hà Nội không chỉ là dịp tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc mà còn mở ra không gian để di sản, nghệ thuật truyền thống hiện diện gần gũi hơn trong đời sống đô thị. Không chỉ diễn ra trên sân khấu cố định, chương trình còn gây ấn tượng khi mở rộng không gian biểu diễn ra các tuyến phố quanh hồ Hoàn Kiếm.
Đánh thức di sản giữa lòng Hà Nội
Các màn trình diễn nghệ thuật truyền thống góp phần tạo nên sắc màu cho ngày hội văn hóa
Không gian quanh hồ Hoàn Kiếm mang đến cho chương trình một sắc thái riêng khi cảnh quan, những công trình lịch sử và nhịp sống phố phường chung vào câu chuyện nghệ thuật. Sân khấu không còn bó hẹp trong một khu vực biểu diễn mà được nối dài theo những đoàn diễu hành, rước hội và hoạt động giới thiệu làng nghề. Nhờ đó, văn hóa truyền thống hiện diện ngay giữa những con phố quen thuộc, tạo nên sự giao hòa tự nhiên giữa di sản và đời sống đương đại.
Mạch nội dung được khơi mở bằng những câu chuyện về cội nguồn dân tộc và lịch sử Thăng Long. Qua lời chúc văn của NSND Quốc Chiêm, những câu chữ trong “Chiếu dời đô” của vua Lý Công Uẩn một lần nữa gợi nhắc dấu mốc năm 1010, khi Đại La được lựa chọn làm kinh đô, mở ra trang sử mới của vùng đất Thăng Long. Âm hưởng lịch sử ấy tiếp tục được nối dài trong tiếng trống hội rộn rã của hàng trăm nữ nghệ nhân Thanh Trì và giai điệu hào sảng của ca khúc “Đất Việt tiếng vọng ngàn đời” qua phần thể hiện của nhóm Oplus.
Những huyền tích đã ăn sâu vào tâm thức người Việt cũng được kể lại bằng ngôn ngữ biểu diễn đa dạng. Đó là hình ảnh Lạc Long Quân, Âu Cơ trong truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên” hiện lên qua nghệ thuật xiếc đu dây; tinh thần bất khuất của Thánh Gióng được gợi lại bằng võ thuật truyền thống, đoàn rước hoa tre và điệu múa Ải Lao mang dấu ấn hội Gióng ở Sóc Sơn, Phù Đổng. Với “Sơn Tinh – Thủy Tinh”, sự kết hợp giữa múa rối và võ thuật Vovinam đem đến một cách thể hiện mới cho câu chuyện dân gian quen thuộc. Những chất liệu tưởng chừng đã rất gần gũi ấy, qua cách thể hiện giàu tính sân khấu, tiếp tục tạo được sức hấp dẫn với người xem hôm nay.
Thuyền rồng trong màn tái hiện lịch sử Thăng Long
Một trong những điểm nhấn của chương trình là đại cảnh tái hiện sự kiện dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long năm 1010. Hình ảnh đoàn thuyền rồng đưa Lý Công Uẩn về kinh đô mới, cùng khoảnh khắc ban “Chiếu dời đô” được tái hiện giữa không gian hồ Hoàn Kiếm, tạo nên sự kết nối đặc biệt giữa câu chuyện lịch sử và cảnh quan Thủ đô hôm nay. Không gian biểu diễn giàu tính thực cảnh khiến dấu mốc hơn nghìn năm trước trở nên gần gũi, sống động hơn trong cảm nhận của người xem.
Bên cạnh những tích truyện và dấu mốc lịch sử, chương trình còn đưa người xem đến với đời sống tín ngưỡng, phong tục và các loại hình nghệ thuật dân gian như tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, nghi thức rước Thăng Long Tứ Trấn, truyền thống khoa bảng cùng những loại hình diễn xướng với ca trù, xẩm, chèo Tàu, múa Bồng, cồng chiêng Mường...lần lượt được giới thiệu. Mỗi loại hình mang một sắc thái riêng, góp phần phác họa chiều sâu văn hóa của Thăng Long – Hà Nội và những vùng đất đã góp phần làm nên bản sắc dân tộc.
Sự hiện diện của các nghệ nhân trực tiếp thực hành di sản cũng tạo nên nét khác biệt cho không gian trình diễn. Họ không chỉ là người biểu diễn mà còn là những chủ thể đang gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa trong cộng đồng. Qua đó, công chúng có cơ hội tiếp cận di sản không chỉ bằng việc thưởng thức một tiết mục mà còn thông qua những con người thực sự gắn bó với loại hình nghệ thuật ấy.
Dấu ấn văn hóa trong không gian phố phường
Nghệ thuật cồng chiêng góp sắc màu văn hóa các dân tộc trong ngày hội
Nếu những màn tái hiện lịch sử đưa người xem trở về với cội nguồn, thì các hoạt động diễu hành và giới thiệu làng nghề lại mở ra một lát cắt gần gũi hơn về đời sống văn hóa Hà Nội. Trên những tuyến phố quanh hồ Hoàn Kiếm, hình ảnh 36 phố phường được gợi lại qua mái ngói rêu phong, cánh cửa gỗ và những biển hiệu Hán Nôm. Cùng với đó, sắc lụa Vạn Phúc, tà áo dài Trạch Xá, quạt Chàng Sơn, hoa Nhật Tân, xe hoa Tây Tựu...cùng nhiều sản phẩm thủ công truyền thống tạo nên bức tranh phong phú về đất và người kinh kỳ.
Cũng tại đây, công chúng còn có dịp gặp gỡ những sản phẩm mang dấu ấn của các làng nghề như: gốm Bát Tràng, tranh Hàng Trống, tò he, đồ cói Phượng Dực, chuồn tre Tây Phương, hương Quảng Phú Cầu...Mỗi sản phẩm là kết tinh của kỹ thuật, kinh nghiệm và sự khéo léo được truyền qua nhiều thế hệ. Khi xuất hiện giữa không gian phố phường, những sản phẩm ấy không còn nằm trong khuôn khổ của một hoạt động trưng bày mà trở thành một phần của ngày hội văn hóa.
Không gian văn hóa ấy không chỉ gợi nhớ một Hà Nội với những dấu ấn xưa cũ mà còn cho thấy sức sống của các giá trị truyền thống trong đời sống hôm nay. Những làng nghề, sản phẩm thủ công và nét sinh hoạt văn hóa lâu đời vẫn có chỗ đứng giữa một Thủ đô đang phát triển, đổi thay từng ngày. Chính sự hiện diện song hành ấy tạo nên diện mạo Hà Nội vừa giàu chiều sâu văn hóa, vừa mang hơi thở của cuộc sống đương đại.
Đặc biệt, quy mô của ngày hội còn được thể hiện qua không gian sân khấu và lực lượng tham gia. Trong đó điểm nhấn là sân khấu chính dài khoảng 200m, nổi bật với hình tượng đôi rồng lấy cảm hứng từ mỹ thuật thời Lý, có tổng chiều dài khoảng 70m, mỗi con dài hơn 30m, cao khoảng 10m. Không gian biểu diễn tiếp tục được mở rộng theo tuyến diễu hành dài khoảng 1,7km, kết nối khu vực sân khấu với những tuyến phố quanh hồ Hoàn Kiếm.
Đằng sau những màn trình diễn nối tiếp ấy là sự góp mặt của hơn 3.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên và người dân. Riêng các khối diễu hành di sản có khoảng 2.300 người đến từ 48 xã, phường. Mỗi đoàn rước, mỗi tiết mục đều mang theo sắc thái văn hóa riêng của từng địa phương, tạo nên sự phong phú cho ngày hội. Đáng chú ý, sự hiện diện của những nghệ nhân trực tiếp thực hành di sản khiến các giá trị truyền thống được giới thiệu một cách gần gũi, chân thực hơn.
Theo kế hoạch, các hoạt động tại khu vực hồ Hoàn Kiếm trong hai ngày 21 và 22/11/2026 dự kiến đón hơn 30.000 lượt người. Con số này phần nào cho thấy sức hút của không gian văn hóa mở giữa trung tâm Thủ đô với nhiều hoạt động để công chúng thưởng thức nghệ thuật, gặp gỡ nghệ nhân, tìm hiểu và khám phá các sản phẩm làng nghề.
Ấn tượng cách kể chuyện di sản
Để kết nối hàng nghìn người tham gia, nhiều loại hình nghệ thuật và những lớp nội dung trải dài từ lịch sử đến đời sống đương đại trong một tổng thể thống nhất, vai trò của Tổng đạo diễn Hoàng Công Cường thể hiện rõ qua cách tổ chức không gian và xử lý chất liệu nghệ thuật.
Thay vì giới hạn các phần trình diễn trong một sân khấu cố định, chương trình được triển khai theo hướng mở, tận dụng cảnh quan và những không gian giàu dấu ấn lịch sử quanh hồ Hoàn Kiếm. Các đoàn rước, đoàn diễu hành trở thành cầu nối giữa sân khấu chính với đời sống phố phường. Nhờ đó, những câu chuyện văn hóa không chỉ được kể bằng ngôn ngữ biểu diễn mà còn hiện diện trong từng hoạt động trên các tuyến phố.
Một điểm đáng chú ý khác là sự kết hợp giữa nhiều loại hình nghệ thuật vốn có ngôn ngữ biểu đạt khác nhau. Xiếc, múa rối, võ thuật được đặt cạnh hát văn, ca trù, xẩm, chèo Tàu, múa Bồng và các hình thức diễn xướng dân gian. Những chất liệu truyền thống cũng được kết hợp với âm nhạc, thời trang và các yếu tố sân khấu đương đại. Sự đan xen này tạo nên nhịp điệu đa dạng cho chương trình, đồng thời giúp những câu chuyện vốn quen thuộc có thêm cách tiếp cận mới.
Cái đẹp nhất của chương trình, đó là tinh thần của hơn 3.000 diễn viên, nhân dân đến từ 48 xã, phường. Bên cạnh đó, chúng ta có lực lượng các diễn viên chuyên nghiệp cùng tham gia trình diễn với nghệ nhân các làng nghề. Đây là một điều rất độc đáo, đúng hơi thở của Thăng Long - Hà Nội
Tổng đạo diễn Hoàng Công Cường
Với quy mô hơn 3.000 người tham gia, việc kết nối các nghệ nhân từ nhiều địa phương, lực lượng biểu diễn chuyên nghiệp và những hoạt động diễn ra đồng thời trên nhiều không gian đòi hỏi sự tính toán về nội dung, nhịp độ và tổ chức. Dấu ấn của người đạo diễn vì thế không chỉ nằm ở những hình ảnh sân khấu có quy mô lớn, mà còn ở khả năng sắp xếp nhiều thành phần thành một mạch trình diễn có sự liên kết.
Sự kết hợp giữa âm nhạc, hình ảnh sân khấu và các chất liệu văn hóa tạo nên không gian trình diễn đa sắc màu
Ca sĩ Nguyễn Ngọc Anh, một trong những nghệ sĩ tham gia chương trình, chia sẻ niềm tự hào khi được góp mặt trong sự kiện có ý nghĩa đối với đời sống văn hóa tại Hà Nội. Theo nữ ca sĩ, những người làm nghệ thuật hôm nay không chỉ mang đến các sản phẩm giải trí mà còn có trách nhiệm góp phần gìn giữ, tôn vinh và lan tỏa những giá trị văn hóa dân tộc. Nói về quá trình tham gia chương trình do Tổng đạo diễn Hoàng Công Cường thực hiện, Nguyễn Ngọc Anh cho rằng sự am hiểu văn hóa là yếu tố quan trọng trong cách xây dựng và kết nối các nội dung. Điều đó thể hiện qua việc lựa chọn, sắp xếp các chất liệu nghệ thuật, để âm nhạc, hình ảnh sân khấu và những câu chuyện văn hóa có sự gắn kết, tạo nên một không gian biểu diễn có màu sắc riêng.
Ở góc độ người đảm nhiệm phần lời bình, NSND Lê Chức cũng bày tỏ sự xúc động trước ý nghĩa của sự kiện. Ông cho rằng để truyền tải được chiều sâu của văn hóa dân tộc, người nghệ sĩ cần có sự thấu hiểu về lịch sử và những giá trị tinh thần đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, ông ấn tượng với không gian tổ chức, nơi hồ Hoàn Kiếm, tượng đài Vua Lê Thái Tổ và sân khấu tại khu vực Tượng đài Vua Lý Thái Tổ cùng tạo nên một bối cảnh giàu ý nghĩa lịch sử. NSND Lê Chức ví chương trình như “một bức tranh đẹp được đặt trang trọng trong một chiếc khung xứng tầm”.
Từ một không gian biểu diễn mở giữa lòng Thủ đô, chương trình đã kết nối những câu chuyện lịch sử, các loại hình nghệ thuật và đời sống làng nghề trong một bức tranh văn hóa nhiều sắc thái. Giá trị của ngày hội không chỉ nằm ở quy mô hay những hình ảnh trình diễn ấn tượng, mà còn ở việc đưa di sản đến gần hơn với công chúng, để những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ tiếp tục hiện diện trong nhịp sống hôm nay.
Một số hình ảnh ấn tượng tại lễ khai mạc "Ngày Văn hóa Việt Nam" tại Hà Nội: